Kentsel Dönüşümün Toplumsal Tabakalaşma ve Sınıfsal Ayrışmaya Etkisi: Türkiye’den Alan Araştırmaları Üzerinden Bir Değerlendirme

This article aims to evaluate the impacts of urban transformation practices in Turkey on social stratification and class-based segregation by drawing on applied research within the existing literature. Urbanization is conceptualized not merely as a spatial expansion, but as a multidimensional phenomenon that also entails the transformation of social structures. In this context, the historical evolution of cities shaped by industrialization and migration is examined through the lens of how neoliberal urban transformation processes—accelerated since the 1980s—have reproduced class inequalities. The study utilizes field research conducted in various districts such as Sulukule, Fikirtepe, Erenköy, Kirazlıtepe, and Gülsuyu-Gülensu to highlight how transformation projects have led to the displacement of low-income groups, spatial exclusion, and the erosion of local attachments. The findings reveal that urban transformation affects not only the physical environment but also reshapes individuals’ social relations, economic positions, and forms of spatial belonging.

Bu makale, Türkiye'deki kentsel dönüşüm uygulamalarının toplumsal tabakalaşma ve sınıfsal ayrışma üzerindeki etkilerini, alan yazında oluşturulmuş uygulamalı araştırmalar üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Kentleşme süreci, sadece mekânsal bir genişleme değil, aynı zamanda toplumsal yapıların dönüşümünü de beraberinde getiren çok katmanlı bir olgu olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda, sanayileşme ve göçle şekillenen kentlerin tarihsel değişimi, neoliberal politikalarla birlikte hız kazanan kentsel dönüşüm süreçlerinin sınıfsal eşitsizlikleri nasıl yeniden ürettiği çerçevesinde incelenmiştir. Makalede, Sulukule, Fikirtepe, Erenköy, Kirazlıtepe ve Gülsuyu-Gülensu gibi farklı bölgelerde yapılan saha araştırmalarından hareket ederek, dönüşüm projelerinin düşük gelir gruplarını nasıl yerinden ettiğine, mekânsal dışlanma süreçlerine ve aidiyet kaybına neden olduğuna dikkat çekilmektedir. Bulgular, kentsel dönüşümün yalnızca fiziksel çevreyi değil, aynı zamanda bireylerin sosyal ilişkilerini, ekonomik konumlarını ve mekâna bağlılık biçimlerini dönüştürdüğünü göstermektedir.