Bahaeddin Karakoç’un Şiirlerinde Allah Tasavvuru

Öz

Din anlayışı, toplumların edebiyatlarını derinden etkileyen önemli unsurlardan biridir. Sanatkâr da estetik duygular eşliğinde hayallerine ve düşüncelerine yön verirken yaşadığı toplumunun inançlarından ve dinî yaşantısından ayrı düşemez. Çünkü her edebî eser, toplumların ve eser sahiplerinin inanış biçimlerinden izler taşır. Türklerin İslâmiyet’i kabulüyle birlikte kültür hayatındaki değişikler edebî türlere yansımış ve bu türler de zamanla kendi içerisinde gelişerek çeşitlenmiştir. Söz sanatları içerisinde kadim bir geleneğe sahip olan şiir, Bahaeddin Karakoç’un hayatında önemli bir yer tutar. O, çok erken yaşlardan itibaren şiirle hemhal olmuş ve hayatının sonuna kadar bu vadiden ayrılmamıştır. Türk edebiyatının “Beyaz Kartalı, Dede Korkut’u ve Türkmen Dervişi” olarak bilinen şair, bildiği doğruları korkmadan dile getiren, gördüğü yanlışları hiç çekinmeden söyleyen, millî ve dinî duyarlılığı ön planda tutan bir kişiliğe sahip olmuştur. Bu çalışmada, Karakoç’un şiirlerinden yola çıkılarak dinî unsurlar içerisinde önemli bir yere sahip olan “Allah Tasavvuru” irdelenmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Din
• Şiir
• Bahaeddin Karakoç
• Allah Tasavvuru.

The Imagination of God in the Poems of Bahaeddin Karakoç

Öz

Religious understanding is one of the important elements that deeply influence the literature of societies. Artists, while guiding their imaginations and thoughts with aesthetic feelings, cannot separate themselves from the beliefs and religious life of the society in which they live. Because every literary work bears traces of the belief systems of societies and their authors. With the Turks' acceptance of Islam, changes in cultural life were reflected in literary genres, and these genres, in turn, developed and diversified over time. Poetry, which has an ancient tradition among the verbal arts, holds an important place in Bahaeddin Karakoç's life. He was immersed in poetry from a very young age and never left this path until the end of his life. Known as the "White Eagle, Dede Korkut, and Turkmen Dervish" of Turkish literature, the poet was a person who fearlessly expressed the truths he knew, spoke out against the wrongs he saw without hesitation, and prioritized national and religious sensitivity. This study will attempt to examine the "Conception of God," which holds a significant place within religious elements, through the lens of Karakoç's poetry.

Anahtar Kelimeler

• Religion
• Poetry
• Bahaeddin Karakoç
• Imagination of God.

Kaynakça

1. Ay, A. (2024). “Yunus Emre Divanı’nda Allah Tasavvuru Üzerine Bir Değerlendirme”. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi 14, 41-59. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1403835
2. Akyıldız, A. (2007). “Para”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 34/163-166. Ankara: TDV Yayınları.
3. Akalın, Ş. H. (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 11. Basım.
4. Birkan Akhan, E. (2020). “Türk Destan ve Efsanelerinde Bengisu (Âb-ı Hayât)”. ÇAKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11/1, 470-480.
5. Canan, İ. (2024). Kütüb-i Sitte Tercüme ve Şerhi. Ankara: Akçağ Yayınları, 18 Cilt.
6. Coşkun, İ. (2016). “Seyfeddin el- Âmidî’nin Allah Tasavvuru”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 16/1, 19-34.
7. Çalışkan, N. & Ünal, M. (2015). “Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Cahit Koytak Şiirinde Tanrı/Allah Tasavvuru”. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 34, 117-130.
8. Çapcıoğlu, İ. & Alpay, A. H. (2022). “Geçmişten Geleceğe Din ve Türklerin Din Anlayışı”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşi Veli Araştırma Dergisi 101, 457-478.

9. Devellioğlu, F. (2000). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. İstanbul: Aydın Kitabevi, 17. Basım.
10. Esin, E. (2001). Türk Kozmolojisine Giriş. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
11. Güler, İ. (2017). Allah’ın Ahlakiliği Sorunu -Ehl-i Sünnet’ in Allah Tasavvuruna Ahlaki Açıdan Eleştirel Bir Yaklaşım. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 10. Basım.
12. Güngör, H. (2010). “Tanrı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 39/570-571. Ankara: TDV Yayınları.
13. Haksever, H. İ. (2024). “Kur’ân-ı Kerîm’den Divan Şiirine Yansıyan Yorumlar”. Külliyat Osmanlı Araştırmaları Dergisi (Prof. Dr. Hasan KAVRUK Armağan Sayısı) 22, 185-196. https://doi.org/10.51592/kulliyat.1406478
14. Hayta, A. (2006). “Anneden Allah’a: Bağlanma Teorisi ve İslâm’da Allah Tasavvuru”. Değerler Eğitimi Dergisi 4/12, 29-63.
15. İnci, M. T. (2021). “Kûfi Hattı ve İslâm Mimarisinde Hat Sanatı”. Aylık Baran Dergisi 201, 1-4.
16. Kanar, M. (2010). Farsça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Say Yayınları, 2. Basım.
17. Karakaş, S. (2014). “Türklerin Orijinal Dilleri Meselesi”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13/2, 463-477.
18. Karakoç, B. (2012). Seyran (Bütün Eserleri/1). İstanbul: Nar Yayınları.
19. Karakoç, B. (2012). Kar Sesi (Bütün Eserleri/2). İstanbul: Nar Yayınları.
20. Karakoç, B. (2012). Bir Çift Beyaz Kartal (Bütün Eserleri/3). İstanbul: Nar Yayınları.
21. Karakoç, B. (2012). Beyaz Dilekçe (Bütün Eserleri/4). İstanbul: Nar Yayınları.
22. Karakoç, B. (2012). Ihlamurlar Çiçek Açtığı Zaman (Bütün Eserleri/5). İstanbul: Nar Yayınları.
23. Kemikli, B. (2000). “Türk Tasavvuf Şiirinde Allah Tasavvuru”. Yeni Türkiye Dergisi, 6/34, 232-238. Koca, F. (2020). “Mutlak”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 31/402-405. Ankara: TDV Yayınları.
24. Okay, O. (1994). “Edebiyat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 10/395-397. Ankara: TDV Yayınları.
25. Ögel, B. (1995). Türk Mitolojisi. C. II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
26. Öztürk, M. (2002). “Genel Hatları ile Osmanlı Para Tarihi”. Türkler X, ed. Hasan Celal Güzel vd. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
27. Öztürk, M. (2009). “Sultan”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 37/495-496. Ankara: TDV Yayınları.
28. Pamuk, Ş. (2017). Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi. Ankara: Türkiye İş Bankası Yayınları.
29. Saygın, M. (2023). “Ali Şîr Nevâyî’nin Garâbü’s-Sıgar adlı Divanında Allah Tasavvuru”. TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 34, 190-225.
30. Tekin, M. (2003). “Tanrı Kavramı ve Toplumsal İzdüşümü”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10, 475-492.
31. Topaloğlu, B. (1988). “Ahad”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 1/483-484. Ankara: TDV Yayınları.
32. Topaloğlu, B. (2004). “Mevlâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 29/440-441. Ankara: TDV Yayınları.
33. Tural, S. (2003). Cumhuriyet Dönemi Türk Şiirinde Din Duygusu. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
34. Uludağ, S. (2012). Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Kabalcı Yayıncılık, 1. Basım.
35. Zennûn, Y. & Serin, M. (2002). “Kûfî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, ed. Yaşar Çolak vd. 26/342-345. Ankara: TDV Yayınları.