Olgu Sunumu

Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme

Sayı: 34 29 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme

Öz

Savaşlar, yalnızca insan yaşamı ve fiziksel çevre üzerinde değil, toplumların tarihsel belleğini, kültürel kimliğini ve kolektif hafızasını oluşturan kültürel miras üzerinde de derin ve kalıcı izler bırakmaktadır. Orta Doğu, Doğu Avrupa ve diğer çatışma bölgelerinde yaşanan savaşlar, kültürel miras alanlarının, müzelerin, arkeolojik bölgelerin ve tarihi yapıların giderek daha fazla hedef haline geldiğini göstermektedir. Kültürel mirasın yok edilmesi, yalnızca fiziksel bir tahribat olarak değil, aynı zamanda toplumların geçmişle kurduğu bağları zayıflatan, kültürel sürekliliği kesintiye uğratan ve toplumsal aidiyet duygusunu aşındıran stratejik bir müdahale biçimi olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Uluslararası Müzeler Konseyi’nin (ICOM) 2026 yılı için belirlediği “Bölünmüş Bir Dünyayı Birleştiren Müzeler” teması çerçevesinde savaşların kültürel miras ve müzeler üzerindeki etkilerini incelemeyi ve müzelerin çatışma ile çatışma sonrası süreçlerde üstlenebileceği rolleri tartışmayı amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda uluslararası kuruluşların raporları ile kültürel miras, savaş ve müzecilik alanındaki güncel bilimsel çalışmalar incelenmiştir. Çalışmada Afganistan, Suriye, Irak, Yemen, Ukrayna, Gazze ve İran örnekleri üzerinden kültürel mirasın savaş koşullarında nasıl hedef haline geldiği değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, savaş dönemlerinde kültürel mirasın ideolojik nedenlerle kasıtlı olarak yok edildiğini, müzelerin ve arkeolojik alanların yağmalandığını, kültürel varlık kaçakçılığının arttığını ve bu süreçlerin toplumların kolektif belleği üzerinde uzun vadeli etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte müzelerin yalnızca zarar gören kurumlar olmadığı; kültürel varlıkların korunması, belgelenmesi, toplumsal hafızanın sürdürülmesi ve kültürel farkındalığın geliştirilmesi açısından önemli işlevler üstlendiği görülmektedir. Çatışma sonrası süreçlerde ise müzeler, farklı topluluklar arasında diyalog kurulmasına, kültürel iyileşmenin desteklenmesine, barış kültürünün geliştirilmesine ve kültürel diplomasinin güçlendirilmesine katkı sağlayan kamusal alanlar olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışmayı destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

“Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma etik kurul kararı zorunluluğu taşımamaktadır. Makale, Etik Kurulları Yayın Etiği Komitesinin (Committe on Publication Ethics-COPE) yazar, hakem ve editörler için belirtilen kurallardan yararlanılarak oluşturulmuş olan Anasay dergisi etik kuralları çerçevesinde yazılmıştır.

Teşekkür

Bu çalışma için teşekkür beyanı bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Abdulac, S. (2016). The Syrian crisis and the destruction of urban heritage: Three case studies: Palmyra, Damascus and Aleppo. Sustainable Development, Culture, Traditions Journal, 1-A, 59–79. https://doi.org/10.26341/issn.2241-4002-2016-1a-6
  2. Al-Houdalieh, S. H., Abu Alsaud, L., & Warasneh, A. (2024). Heritage and conflict in Gaza. In I. Saloul & B. Baillie (Eds.), The Palgrave encyclopedia of cultural heritage and conflict (pp. 1–17). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-61493-5_122-1
  3. Aliyeva, Y., & Akhundov, A. (2025). The impact of armed conflicts on cultural heritage: A historical and legal analysis. In The driving force of science and trends in its development: Collection of scientific papers “SCIENTIA” with proceedings of the IX International Scientific and Theoretical Conference (pp. 301–308). International Center of Scientific Research. https://doi.org/10.36074/scientia-17.10.2025
  4. Aljawabra, A. (2020). Heritage, conflict, and reconstructions: From reconstructing monuments to reconstructing societies. International Journal of Cultural Property, 27(2), 165–187. https://doi.org/10.1017/S0940739120000144
  5. Almohamad, A. (2021). The destruction and looting of cultural heritage sites by ISIS in Syria: The case of Manbij and its countryside. International Journal of Cultural Property, 28(2), 221–260. https://doi.org/10.1017/S0940739121000114
  6. Almohamad, A., Al Saad, H., & Mehmet Ali, I. (2023). Exploring reasons for divergent local communities’ responses to antiquities preservation during conflict in the northwest of Syria–2014-2023. Journal of Social Archaeology, 23(2), 127-148. https://doi.org/10.1177/14696053231172124
  7. Ba, O. (2020). Contested meanings: Timbuktu and the prosecution of destruction of cultural heritage as war crimes. African Studies Review, 63(4), 743–762. https://doi.org/10.1017/asr.2020.16
  8. Bauer, A. A. (2015). The destruction of heritage in Syria and Iraq and its implications. International Journal of Cultural Property, 22(1), 1–6. https://doi.org/10.1017/S0940739115000090 Buckley, B. (2008). “Mohamed is absent. I am performing”: Contemporary Iraqi art and the destruction of cultural heritage. In P. G. Stone & J. Farchakh Bajjaly (Eds.), The destruction of cultural heritage in Iraq (pp. 283–310). Boydell Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kültürel çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Olgu Sunumu

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

2 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

15 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 34

Kaynak Göster

APA
Sak Türe, N., Özdilek, Ş., Çetiner, M., Buran, M., Karadöl, F., & Güneröz, C. (2026). Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme. Anasay, 34, 218-242. https://doi.org/10.33404/anasay.1979326
AMA
1.Sak Türe N, Özdilek Ş, Çetiner M, Buran M, Karadöl F, Güneröz C. Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme. Anasay. 2026;(34):218-242. doi:10.33404/anasay.1979326
Chicago
Sak Türe, Nurşah, Şebnem Özdilek, Melike Çetiner, Müberra Buran, Fulya Karadöl, ve Ceren Güneröz. 2026. “Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme”. Anasay, sy 34: 218-42. https://doi.org/10.33404/anasay.1979326.
EndNote
Sak Türe N, Özdilek Ş, Çetiner M, Buran M, Karadöl F, Güneröz C (01 Eylül 2026) Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme. Anasay 34 218–242.
IEEE
[1]N. Sak Türe, Ş. Özdilek, M. Çetiner, M. Buran, F. Karadöl, ve C. Güneröz, “Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme”, Anasay, sy 34, ss. 218–242, Eyl. 2026, doi: 10.33404/anasay.1979326.
ISNAD
Sak Türe, Nurşah - Özdilek, Şebnem - Çetiner, Melike - Buran, Müberra - Karadöl, Fulya - Güneröz, Ceren. “Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme”. Anasay. 34 (01 Eylül 2026): 218-242. https://doi.org/10.33404/anasay.1979326.
JAMA
1.Sak Türe N, Özdilek Ş, Çetiner M, Buran M, Karadöl F, Güneröz C. Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme. Anasay. 2026;:218–242.
MLA
Sak Türe, Nurşah, vd. “Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme”. Anasay, sy 34, Eylül 2026, ss. 218-42, doi:10.33404/anasay.1979326.
Vancouver
1.Nurşah Sak Türe, Şebnem Özdilek, Melike Çetiner, Müberra Buran, Fulya Karadöl, Ceren Güneröz. Bölünmüş Bir Dünyada Savaş, Kültürel Miras ve Müzeler: Uluslararası Müzeler Günü 2026 Teması Bağlamında Bir Değerlendirme. Anasay. 01 Eylül 2026;(34):218-42. doi:10.33404/anasay.1979326

      Creative Commons Attribution-NonCommercial (CC BY-NC) 4.0 International Licens