GELİBOLULU ÂLÎ’NİN MİHR Ü MÂH MESNEVİSİNİ JUNG’IN ARKETİPSEL SEMBOLİZM KURAMI AÇISINDAN OKUMA DENEMESİ
Öz
Jung’un psikoloji dünyasına kazandırdığı “arketip” terimi, psikoloji literatüründe,
algılamamızı örgütleyen, bilinç içeriklerini düzenleyen, değiştiren ve
geliştiren yapılar olarak tanımlanmaktadır. Jung mitlerin arketiplerin temsilcileri
olduğunu söylemiştir. Dolayısıyla mitlerde ve mitsel öykülerde gördüğümüz
karakterlerin ve olay örgülerinin her birinin bir arketipe tekâbül ettiği söylenebilir.
Sinema, tiyatro, mit, masal gibi pek çok sanat alanında kullanılan arketipsel
sembolizm divan şiirinde mesneviler ile benzerlik göstermektedir. Bu çalışmada
Gelibolulu Mustafa Âli’nin Mihr ü Mâh isimli Mesnevisi arketipsel
sembolizme göre çözümlenmeye çalışılacak ve kahramanların benlik oluşumları,
içsel yolculukları Campbell’in “Kahramanın Sonsuz Yolculuğu” bağlamında
değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
dîvân edebiyatı,mesnevî,arketipsel sembolizm,Gelibolulu Âlî,Jung,Campbell
Kaynakça
- ALAY, Okan (2012). “Evvel Mi Gelsin Sonra Mı? Masalı İle Gündeşlioğlu Halk Hikâyesinin Arketipsel Tahlili”. Milli Folklor Dergisi. S. 96, 58-66
- CAMPBELL, Joseph (2010). Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. İstanbul: Kabalcı Yayınevi
- CAMPBELL, Joseph (2016). Doğu Mitolojisi Tanrının Maskeleri. Çeviren: Kudret Emiroğlu. İstanbul: İmge Yayınevi
- FORDHAM, Frieda (2001). Jung Psikolojisinin Ana Hatları. Çev.Aslan Yalçıner. İstanbul: Say Yayınları
- GÖKERİ, A. İ(1979). Arketiplere Dayanan Yeni Bir inceleme Yönteminin Tanıtılarak Bazı Romans ve Epik Niteliğinde Yapıtlara Uygulanması. Ankara: Ankara Üniversitesi, D.T.C.F. Yayınlanmamış Doktora Tezi
- GÜROL, Ender (1993), “Arketip”. Türk Dili C.2, S. 500, 197-199.
- GÜRSES, İbrahim (2007). “Jung’cu Arketip Teorisi Bağlamında Tasavvufî Öykülerin Değerlendirilmesi: Sîmurg Örneği”. Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi. S.16, 77-96
- İBN KAYYIM EL-CEVZİYYE (2015), Kitabu’r-Ruh, Hz: Şaban Haklı, İstanbul: İz Yayıncılık.
- İÇLİ, Ahmet (2009). Mihr ü Mâh, Gelibolulu Mustafa Âlî, İnceleme-Metin. Elazığ: Fırat Üniversitesi Yayınlanmamış Doktora Tezi.
- İÇLİ, Ahmet (2013). “Ruh’un Kendine Yolculuğu: Arketipsel Sembolizm Bağlamında Sıhhat ü Maraz Üzerinde Bir İnceleme”. Turkish Studies, Volume 8/13, 1017-1030