Bu metin, ANASAY Dergisi’nin yayın etiği ve yayın süreçlerine ilişkin temel ilke ve uygulamalarını bütüncül biçimde sunar.

1. Amaç ve Dayanak

ANASAY Dergisi, bilimsel bilginin doğruluk, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda üretilmesini ve yayımlanmasını hedefler. Dergi; yayın etiği ve editoryal iyi uygulamalarda COPE (Committee on Publication Ethics) rehberlerini, yazarlık ve katkı sorumluluklarında ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) önerilerini, katkı rollerinin beyanında CRediT (Contributor Roles Taxonomy) sınıflandırmasını ve açık erişimde Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından yayımlanan ilkeleri yayın politikasının merkezine alır.

2. Etik İlkeler

2.1. Yazarlar İçin Etik İlkeler

2.1.1. Sorumluluk, Özgünlük ve Kaynak Gösterme

Dergiye çalışma gönderen yazar(lar), gönderdikleri metnin hukuki ve etik sorumluluğunu kabul eder. Çalışmada kullanılan her türlü bilgi, veri, görsel ve görüş uygun biçimde atıf verilerek kaynakçada gösterilmelidir. Bir çalışma daha önce üretilmiş bir çalışmadan (tez, proje çıktısı, bildiri vb.) türetilmiş ya da genişletilmiş ise bu durum açık biçimde belirtilmelidir.

2.1.2. Çıkar Çatışması ve Finansman

Yazar(lar), çalışma ile ilgili mevcut veya potansiyel çıkar çatışmalarını beyan etmekle yükümlüdür. Çalışma için mali destek, hibe veya kurumsal destek alınmışsa destekleyici kurum ve destek biçimi açıkça belirtilmelidir.

2.1.3. Araştırma Etiği, Etik Kurul İzni ve Bilgilendirilmiş Onam

İnsan katılımcıları, kişisel verileri, anket, görüşme, gözlem, deney veya müdahale içeren araştırmalar; ilgili ulusal mevzuata, kurumsal düzenlemelere ve uluslararası kabul görmüş araştırma etiği ilkelerine uygun biçimde yürütülmelidir. Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda kurulun adı, onay tarihi ve onay numarası makalenin Yöntem bölümünde ve Etik Beyan kısmında belirtilmelidir. İlgili onay belgesi başvuru sistemine yüklenmelidir.

Etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalarda yazarlar, gerekçeli bir “Etik Kurul İznine Gerek Olmadığına Dair Beyan” sunmalıdır. Editörlük, araştırmanın niteliğine ve tasarımına göre ek belge veya açıklama talep edebilir.

Bilgilendirilmiş onam alınmasını gerektiren araştırmalarda katılımcılardan onam alındığı makalede açıkça belirtilmelidir. Çocuklar, karar verme kapasitesi sınırlı kişiler veya diğer kırılgan gruplarla yürütülen araştırmalarda yasal temsilci izni alınmalıdır. Kimliği belirlenebilir kişisel bilgi, fotoğraf veya vaka ayrıntısı yayımlanacaksa ayrıca yayın onamı alınmalı ve katılımcı mahremiyeti korunmalıdır.

Hayvanlar üzerinde yürütülen araştırmalar, ilgili etik kurul onayı, yürürlükteki mevzuat, hayvan refahı ilkeleri ve ilgili raporlama standartları doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.

Arkeolojik materyaller, kültürel miras varlıkları, arşiv belgeleri, müze koleksiyonları, korunan alanlar, saha çalışması verileri ve hukuki veya kurumsal kısıtlamalara tabi diğer materyallerin kullanımı için gerekli bütün kurumsal ve araştırma izinlerinin alınması yazarların sorumluluğundadır.

2.1.4. İntihal ve Benzerlik Politikası

ANASAY’a gönderilen bütün çalışmalar, “Benzerlik Taraması ve İntihal Politikası” doğrultusunda editoryal ön kontrol aşamasında benzerlik/metin örtüşmesi bakımından taranır. Benzerlik raporu tek başına intihal kararı oluşturmaz; nihai değerlendirme, metnin bağlamı ile atıf ve alıntı kuralları dikkate alınarak editörler tarafından yapılır.

Kullanılan Araçlar

• DergiPark altyapısı kapsamında, sistemin iş akışı doğrultusunda dergiye gönderilen her makale için İntihalnet üzerinden benzerlik raporu alınır.

• Yazarlardan ek dosya olarak iThenticate raporu yüklemeleri istenir.

• Gerekli görüldüğünde editörler, iThenticate (Crossref Similarity Check) ve/veya Turnitin gibi araçları kullanarak ek tarama yapabilir.

Genel Eşikler (Editoryal Ön Kontrol Ölçütleri)

(Toplam benzerlik oranı kaynakça hariç değerlendirilir.)

• Toplam benzerlik üst sınırı: %20

• Tek kaynaktan benzerlik üst sınırı: %3 (Alanın niteliği nedeniyle kaçınılmaz standart ifadelerin kullanıldığı durumlarda editoryal takdir uygulanabilir.)

Editoryal Karar Seçenekleri (Rapor %20’ye Yaklaştığında veya Bu Oranı Aştığında)

Benzerlik raporu; uygun atıf ve alıntı, öz-örtüşme, yöntem veya standart ifadelerin zorunlu tekrarı ve kaynak göstermenin yeterliliği bakımından incelenir. Aşağıdaki işlemler uygulanabilir:

1. Düzeltme için yazara iade (ör. atıfların iyileştirilmesi, yeniden yazım, alıntıların açıkça işaretlenmesi vb.)
2. Editör tarafından ön ret (ör. etik ihlal şüphesi, yoğun örtüşme, uygun kaynak göstermeme vb.)
3. Yayın Kuruluna/etik değerlendirmeye sevk (ör. sınırda kalan durumlar, şüpheler, tekrarlanan ihlaller vb.)

Ciddi Etik İhlaller

Açık intihal, uydurma/yanıltıcı atıf, sistematik öz-örtüşme veya izinsiz görsel/tablo kullanımı durumlarında editörler, COPE rehberliği doğrultusunda ret, uygun görüldüğünde ilgili kurumun bilgilendirilmesi ve geri çekme/düzeltme süreçlerinin başlatılması dâhil gerekli işlemleri uygulayabilir.

Editoryal Takdir

Belirtilen yüzdeler otomatik kabul veya ret anlamına gelmez. Editörler, benzerlik oranı düşük olsa dahi etik sorun tespit ettiklerinde düzeltme isteme veya makaleyi reddetme hakkını saklı tutar.

2.1.5. Çoklu, Mükerrer veya Eş Zamanlı Yayın

Aynı çalışma eş zamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilemez. Daha önce yayımlanmış bir çalışmanın önemli ölçüde örtüşen biçimde başka bir dergiye yeniden gönderilmesi etik dışıdır. İkincil yayın istisnaları ve çakışan yayın koşulları ICMJE önerileri çerçevesinde değerlendirilir.

2.1.6. Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı

Metnin yazımı, görsel/grafik üretimi veya veri toplama ve analiz süreçlerinde yapay zekâ araçları kullanılmışsa yazar(lar), yöntemsel şeffaflık ilkesi gereğince bunların nasıl kullanıldığını ilgili bölümde açıkça belirtmelidir. Yapay zekâ aracı tarafından üretilen kısımlar dâhil olmak üzere içeriğin tamamından yazar(lar) sorumludur. ANASAY, COPE’nin “Yazarlık ve Yapay Zekâ Araçları” yaklaşımını benimser ve gönderim sırasında ilgili beyan ve formların sisteme yüklenmesini zorunlu tutar.

2.1.7. Yazarlık Ölçütleri ve Katkı Beyanı

ANASAY’da yazar olarak listelenen bütün kişiler, ICMJE tarafından önerilen yazarlık ölçütlerinin tamamını karşılamalıdır. ICMJE’ye göre yazarlık, aşağıdaki dört koşulun birlikte yerine getirilmesine dayanır:

1. Çalışmanın kavramsallaştırılmasına veya tasarımına ya da çalışma için verilerin elde edilmesine, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı sağlamak.
2. Çalışmanın taslağını hazırlamak veya önemli entelektüel içeriği bakımından eleştirel biçimde gözden geçirmek.
3. Yayımlanacak sürüme nihai onay vermek.
4. Çalışmanın herhangi bir bölümünün doğruluğu veya bütünlüğüne ilişkin soruların uygun biçimde araştırılıp çözümlenmesini sağlamak amacıyla çalışmanın bütün yönlerinden sorumlu olmayı kabul etmek.

Bu çerçevede her yazar yalnızca katkıda bulunduğu kısımların sorumluluğunu üstlenmemeli, diğer yazarların çalışmanın hangi bölümlerinden sorumlu olduğunu da makul ölçüde belirleyebilmelidir. Bu yaklaşım, katkıların doğru ve uygun biçimde tanınmasını ve bilimsel yayın kaydının bütünlüğünün korunmasını sağlar.

Yazarlar bireysel katkılarını başvuru sırasında CRediT (Katkı Rolleri Sınıflandırması) kullanarak beyan edebilir. Sorumlu yazar tarafından hazırlanan katkı beyanının bütün yazarlarca onaylanması beklenir. Katkı beyanı nihai makaleyle birlikte yayımlanır ve çalışmaya yapılan katkıları doğru biçimde yansıtmalıdır.

Dört yazarlık ölçütünün tamamını karşılamayan kişiler yazar olarak gösterilmemeli; katkıları makalenin uygun bir bölümünde (ör. Teşekkür) şeffaf biçimde belirtilmelidir.

2.1.8. Yazarlık Sırası ve Yazarlık Değişiklikleri

Yazar listesi ve yazar sırası, başvurudan önce bütün yazarlar tarafından onaylanmalıdır. Başvurudan sonra yazar eklenmesi veya çıkarılması ya da yazar sırasının değiştirilmesi, yalnızca bütün yazarların imzalı beyanı, önerilen değişikliğin gerekçesinin açıkça açıklanması ve Baş Editörün onayıyla değerlendirilebilir.

Hakem değerlendirmesi tamamlandıktan veya makale yayına kabul edildikten sonra yazarlık değişikliklerine olağan koşullarda izin verilmez. Yazarlık anlaşmazlığı durumunda ANASAY taraflar arasında hüküm vermez. Editoryal süreç askıya alınabilir ve yazarların kurumlarından konuyu inceleyerek çözüme kavuşturmaları istenebilir.

Kurumsal incelemenin sonucuna göre gerekli görüldüğünde düzeltme, yazarlık değişikliği veya geri çekme işlemi uygulanabilir.

2.1.9. Hayalet/Fahri/Hediye Yazarlık Şüphesi ve İzlenecek İşlem

Yayın kurulu hayalet, fahri/konuk veya hediye yazarlığa ilişkin bulgular tespit ederse başvuru askıya alınabilir. Bu durumlarda ilgili COPE akış şemaları ve yazarlık/katkı politikaları izlenir.

2.1.10. Dil, Üslup ve Akademik Saygı

Kullanılan bilgi ve belgelerde tahrifat; kişi veya kurumları aşağılayan ifadeler; nefret söylemi ya da dinî ve millî değerleri kötüleyen ifadeler akademik yayın etiğiyle bağdaşmaz. Eleştiriler kanıta dayalı ve akademik üslup içinde ifade edilmelidir.

2.1.11. Etik Uyum Beyanı, Düzeltmeler ve Geri Çekme

Makalelerde “Araştırma ve Yayın Etiğine” uyulduğunu belirten bir ifadeye yer verilmelidir. Yazar(lar), yayımlanmış bir çalışmada önemli bir hata veya etik ihlal şüphesi fark ederse editörlüğü derhal bilgilendirmekle yükümlüdür. Gerektiğinde düzeltme yayımlanması veya geri çekme süreçlerinde dergiyle iş birliği yapılması esastır.

2.2. Hakemler İçin Etik İlkeler

2.2.1. Tarafsızlık ve Nesnellik

Hakem değerlendirmeleri çalışmanın entelektüel içeriğine dayanır. Yazara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir. Makaleler, yazarların kimlik özelliklerinden bağımsız olarak bilimsel niteliklerine göre değerlendirilir.

2.2.2. Gizlilik ve Kullanım Yasağı

Hakemlere gönderilen çalışmalar gizli belgelerdir. Editoryal onay olmadan üçüncü kişilerle paylaşılamaz; yayımlanmamış bir çalışmanın içeriği yazarın izni olmadan başka bir çalışmada kullanılamaz.

2.2.3. Özen, Gerekçeli Rapor ve Literatüre Katkı

Hakemler eleştirilerini açık, gerekçeli ve yapıcı argümanlarla sunmalıdır. Gerekli görüldüğünde konuyla ilgili yayımlanmış çalışmalara işaret ederek makalenin niteliğinin artırılmasına katkı sağlamalıdır.

2.2.4. Süre ve Etik İhlallerin Bildirilmesi

Hakemler değerlendirmelerini kendilerine tanınan süre içinde tamamlamalı; bunun mümkün olmaması hâlinde editörü zamanında bilgilendirmelidir. İnceleme sırasında tespit edilen intihal, veri manipülasyonu veya diğer etik dışı durumlar derhal editörlüğe bildirilmelidir.

2.2.5. Hakemlikte Yapay Zekâ Kullanımı

Hakemler, makale dosyalarını, ek materyalleri, yazar bilgilerini, editoryal yazışmaları veya hakem raporlarını kamuya açık üretken yapay zekâ sistemlerine yükleyemez. Böyle bir kullanım, makale gizliliğinin, fikrî mülkiyet haklarının ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülüklerin ihlali sayılabilir.

Hakemlik bilimsel uzmanlık, eleştirel değerlendirme ve bireysel sorumluluk gerektirir. Bu nedenle hakemler, bilimsel değerlendirmeyi veya hakem raporunu tamamen ya da kısmen üretken yapay zekâ araçlarına hazırlatamaz.

Hakemler raporlarının doğruluğundan, tarafsızlığından, bilimsel niteliğinden ve bütünlüğünden kişisel olarak sorumlu ve hesap verebilirdir. Yalnızca yazım ve dil bilgisi düzeltmesi amacıyla kullanılan geleneksel araçlardan, ancak makale gizliliğinin bütünüyle korunması koşuluyla yararlanılabilir.

2.3. Editörler İçin Etik İlkeler

ANASAY editörleri, COPE’nin editörler için belirlediği etik görev ve sorumluluklar ile iyi uygulamalar çerçevesinde hareket eder.

2.3.1. Eşitlik, Gizlilik ve Editoryal Özen

Başvurular hiçbir ayrım gözetilmeksizin değerlendirmeye alınır. Hakemlik süreci gizli yürütülür. Editörler, etik veya bilimsel açıdan sakıncalı gördükleri çalışmaları reddetme ya da düzeltme isteme yetkisine sahiptir.

2.3.2. Çıkar Çatışması ve Hakem Yönetimi

Editör, yazar ve hakem arasında çıkar çatışması bulunması hâlinde gerekli önlemleri alır; uygun hakem seçimini ve süreçle ilgili iletişimi sağlar. Hakem kimliklerinin gizliliği korunur.

2.3.3. Editör ve Yayın Kurulu Üyelerinin Başvuruları

Bir editörün, yayın kurulu üyesinin veya danışma kurulu üyesinin bir başvuruda yazar ya da ortak yazar olması hâlinde ilgili kişi; ön değerlendirme, editör atama, hakem seçimi, yazışma, değerlendirme veya karar verme süreçlerinin hiçbir aşamasına katılamaz.

Makale, yazarlarla çıkar çatışması bulunmayan bağımsız bir editör tarafından yürütülmeli ve en az iki bağımsız dış hakem tarafından değerlendirilmelidir.

Editörler ve yayın kurulu üyeleri tarafından gönderilen çalışmalar, diğer bütün başvurularla aynı bilimsel, etik ve editoryal ölçütlere tabidir. ANASAY’da editoryal görev üstlenmek öncelik, ayrıcalıklı değerlendirme veya yayın garantisi sağlamaz.

ANASAY yayın iç kaynaklılığını en aza indirmeyi amaçlar. Son iki sayının her birinde, en az bir yazarı derginin editörü, yayın kurulu üyesi veya sürekli hakemlerinden biri olan araştırma makalelerinin oranı %25’i aşmamalıdır.

2.3.4. Editoryal Süreçlerde Yapay Zekâ Kullanımı

Editörler, gönderilen makaleleri, ek materyalleri, hakem raporlarını, yazar bilgilerini, editoryal yazışmaları veya yayımlanmamış araştırma verilerini kamuya açık üretken yapay zekâ sistemlerine yükleyemez.

Editoryal değerlendirme ve karar verme süreçleri insan tarafından gerçekleştirilen bilimsel muhakeme ve hesap verebilirlik gerektirir. Üretken yapay zekâ araçları; editoryal karar vermek veya editoryal kararların yerini almak, bir makalenin bilimsel niteliğini değerlendirmek ya da esaslı bir insan değerlendirmesi olmadan editoryal karar hazırlamak amacıyla kullanılamaz.

Dergi teknik tarama, benzerlik kontrolü, kaynak doğrulama veya araştırma bütünlüğü değerlendirmesi amacıyla otomatik araçlar kullanırsa bu kullanımın amacı ve niteliği açıklanmalıdır. Otomatik araçların ürettiği sonuçlar yetkili bir insan editör tarafından incelenmelidir. Bütün editoryal kararların nihai sorumluluğu Baş Editöre veya yetkilendirilmiş sorumlu editöre aittir.

2.3.5. Etik İhlal İddiaları ve Soruşturma

Etik ihlal şüphesi doğuran durumlarda editörler, COPE akış şemalarını izleyerek nesnel ve titiz bir inceleme yürütür. Soruşturma süreçleri sonuçlandırıldığında taraflar uygun biçimde bilgilendirilir.

2.3.6. Fikrî Mülkiyetin Korunması

Editörler, yayımlanan içeriklerin fikrî mülkiyet haklarının korunmasından ve olası ihlal iddialarının değerlendirilmesinden sorumludur.

2.3.7. Şikâyetler ve İtirazlar

Yazarlar, hakemler ve okuyucular; editoryal süreç, hakem değerlendirmesi, yayın etiği veya yayımlanmış içerikle ilgili şikâyet ve itirazlarını anasaydergisi@hotmail.com adresine iletebilir. Şikâyet ve itirazlarda açık bir açıklama ile mevcutsa destekleyici belge veya kanıtlara yer verilmelidir.

Şikâyet veya itiraz, önceki işlem veya karar sürecinde görev almamış ve taraflarla çıkar çatışması bulunmayan bir editör tarafından COPE rehberliği doğrultusunda değerlendirilir.

Şikâyetin Baş Editörle ilgili olması hâlinde süreç, konuyla daha önce ilgilenmemiş bağımsız bir yayın kurulu üyesi tarafından yürütülür.

İtirazlar önemli bir usul hatası, bilimsel değerlendirme hatası, çıkar çatışması veya etik soruna ilişkin kanıtlara dayanmalıdır. Bir itiraz yalnızca editoryal kararın yazarın lehine olmaması gerekçesine dayandırılamaz.

Başvuru sahibine değerlendirme sonucunda gerekçeli karar bildirilir. İyi niyetle şikâyette bulunan veya kaygısını bildiren yazar, hakem, okuyucu ya da başka bir kişiye karşı herhangi bir misilleme yapılamaz.

Dergiye etik dışı bir durumu bildirmek için: anasaydergisi@hotmail.com

3. Yayın Politikası

3.1. Ön Kontrol

Sorumlu yazar başvuruyu DergiPark çevrimiçi sistemi üzerinden gerçekleştirir. Makale, dergi şablonuna ve yazım kurallarına uygun hazırlanmalıdır; uygun olmayan çalışmalar ön inceleme aşamasında iade edilir. Gönderim sırasında gerekli görülmesi hâlinde Telif Hakkı Formu, Yapay Zekâ Kullanım Beyan Formu, Etik Kurul İznine Gerek Olmadığına Dair Beyan ve/veya Etik Kurul Belgesi imzalı PDF olarak sisteme yüklenir.

3.2. İntihal Politikası ve Editoryal Uygunluk

Makaleler benzerlik taramasından sonra editörler ve ön inceleme editörü tarafından akademik ve etik açıdan değerlendirilir. Derginin amaç ve kapsamına, bilimsel standartlarına veya yayın etiğine uygun olmadığı belirlenen çalışmalar hakem değerlendirmesine gönderilmeden gerekçeli bir kararla iade veya reddedilir. Reddedilen bir makale aynı biçimde yeniden değerlendirmeye alınmaz.

3.3. Makalenin Geri Çekilmesi

Yazarlar, bütün yazarlar tarafından imzalanmış gerekçeli bir geri çekme talebi sunarak makalenin geri çekilmesini isteyebilir. Ön değerlendirme aşamasındaki geri çekme talepleri Baş Editör tarafından işleme alınır.

Hakem değerlendirmesi başlamışsa geri çekme talebi; sunulan gerekçeler, yayın etiği, hakem ve editörlerin emeği ile editoryal kaydın bütünlüğü dikkate alınarak Baş Editör tarafından değerlendirilir.

Geri çekme talebi eş zamanlı gönderim, intihal, yazarlık anlaşmazlığı, veri uydurma, etik ihlal veya yayın etiğine aykırı başka bir durumu gizlemek amacıyla kullanılamaz. Böyle bir kaygı bulunduğunda ilgili etik inceleme, geri çekme talebi sonuçlandırılmadan önce tamamlanabilir.

Kabul edilmiş veya yayımlanmış makaleler için olağan makale geri çekme usulü uygulanmaz. Düzeltmeler, geri çekmeler, endişe bildirimleri veya istisnai durumlarda içeriğin kaldırılması, derginin yayın sonrası politikaları kapsamında ele alınır.

ANASAY; makale başvurusu, ön değerlendirme, benzerlik kontrolü, hakemlik, yayın veya makale geri çekme işlemleri için yazarlardan herhangi bir ücret talep etmez.

3.4. Değerlendirme ve Hakemlik Süreci

3.4.1. Yayın Dilleri

Dergi, Türkçe ve İngilizce yazılmış bilimsel çalışmaları değerlendirmeye alır. Bütün başvurular, makalenin dili veya kullanılan kaynakların coğrafi kökeni dikkate alınmaksızın aynı bilimsel, etik ve editoryal ölçütlere göre değerlendirilir. Yalnızca İngilizce yazıldığı veya Türkiye dışındaki arşiv kaynaklarını kullandığı için hiçbir makaleye yayın önceliği tanınmaz.

Makaleler, yazıldıkları dil için geçerli akademik yazım ilkelerine ve dil kurallarına uygun olmalıdır. Dili veya üslubu güvenilir bir bilimsel değerlendirme yapılmasını engelleyen çalışmalar, dil düzeltmesi için iade edilebilir veya ön değerlendirme aşamasında reddedilebilir.

3.4.2. Çift Kör Hakemlik

Hakemlik sistemi, yazarların ve hakemlerin birbirlerinin kimliklerini görmeyeceği şekilde düzenlenmiştir. ANASAY çift kör hakemlik ilkesini benimser. İlk başvuru sırasında makale dosyasında yazarın kimliğini belirleyen bilgiler bulunmamalıdır. Makale yayımlanmak üzere onaylandıktan sonra ve nihai sürüm yüklenmeden önce Ad-Soyad, Kurum Bilgileri (TR ve ENG), e-posta ve ORCID ID bilgileri şablonda belirtilen şekilde verilmelidir.

3.4.3. Dış Hakem Değerlendirmesi

Çıkar çatışmalarını önlemek ve yazar gizliliğini sağlamak amacıyla dış hakemlik sürecine öncelik verilir; genel editoryal politika, dış hakemlerin değerlendirici olarak atanması yönündedir. Yazarların hakem seçiminde herhangi bir rolü yoktur. Bir makale ANASAY yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına giriyorsa değerlendirme sürecinde yayın kurulundan en fazla bir üye hakem olarak görevlendirilebilir.

3.4.4. Ön İnceleme Editörünün Görev ve Sorumlulukları

Ön inceleme editörü, başvuruların hakem değerlendirmesinden önce derginin editoryal ilke ve standartlarına uygunluk bakımından ilk değerlendirmesini yapmakla sorumludur. Bu aşama, derginin bilimsel değerlendirme sürecindeki temel filtreleme basamağını oluşturur.

Ön inceleme editörü; başvurunun yazım kurallarına biçimsel uygunluğunu, zorunlu beyan ve formların eksiksiz ve doğru olarak yüklenip yüklenmediğini, benzerlik oranının derginin belirlediği eşiklere uygun olup olmadığını ve çalışmanın derginin amaç ve kapsamına uyup uymadığını denetler. Düzeltme gerekiyorsa yazara düzeltme talebi gönderilir ve gerekli değişiklikleri belirtilen süre içinde tamamlaması istenir.

Giderilemeyecek açık yapısal sorunların bulunması, makalenin derginin amaç ve kapsamıyla açıkça uyumsuz olması, zorunlu belgelerin sunulmaması veya benzerlik oranının kabul edilebilir sınırları aşması durumlarında ön inceleme editörü başvuruyu gerekçesiyle iade veya reddedebilir. Bu karar ön inceleme editörünün editoryal yetki ve sorumluluğu kapsamındadır.

Çok yazarlı başvurularda yazar bilgileri makale gönderim sistemine eksiksiz girilmelidir. Yazar adları eksik girilmişse yalnızca ön inceleme aşamasında düzeltme talep edilebilir. Daha sonraki yazar ekleme, çıkarma veya sıralama değişiklikleri derginin Yazarlık Sırası ve Yazarlık Değişiklikleri Politikası doğrultusunda ele alınır.

Ön inceleme işlemleri, derginin işleyişine bağlı olarak genellikle yaklaşık 20 gün içinde tamamlanır. Ön inceleme tamamlandıktan sonra makaleye bir editör atanır.

3.4.5. Baş Editörün Görev ve Sorumlulukları

Baş Editör, başvuruların editoryal süreçte bilimsel kalite, yayın etiği ve derginin amaç ve kapsamı ilkeleri doğrultusunda değerlendirilmesinden nihai olarak sorumludur. Baş Editörün temel görevi, başvuruları hakemlik sürecini başlatmadan önce editoryal ön değerlendirmeden geçirmek; gerektiğinde editoryal ret kararı vermek veya makaleyi hakem değerlendirmesine yönlendirmektir.

Baş Editör bu kapsamda makalenin konu ve yöntem bakımından bilimsel yeterliliğini, derginin amaç ve kapsamıyla uyumunu, özgün katkı potansiyelini ve dil ile akademik üslup yeterliliğini değerlendirir. İlk değerlendirme sonucunda dergi için uygun bulunmayan makale editoryal olarak reddedilebilir veya iade edilebilir; uygun bulunan makale ise hakem sürecine alınarak hakem ataması başlatılabilir.

3.4.6. Sorumlu Editör/Alan Editörünün Rolü

Dergide sorumlu editör/alan editörü uygulaması bulunması hâlinde Baş Editör, makaleyi ilgili alan editörüne yönlendirerek alana uygun hakemlerin belirlenmesini ve hakemlik sürecinin makalenin alanına uygun biçimde yürütülmesini sağlayabilir. Baş Editör gerekli olduğunda süreci izler ve editoryal koordinasyonu sağlar.

Baş Editör ayrıca yayın sürecinin etik ilkelere uygun, tarafsız ve çıkar çatışmalarından arındırılmış biçimde yürütülmesini; editoryal kararların şeffaf ve gerekçeli olmasını; hakemlik sürecinin bütünlüğünün ve yayımlanan içeriğin kalite standartlarının korunmasını sağlar. Baş Editörün yürüttüğü ve/veya editoryal ofis ya da alan editörüyle koordine ettiği editoryal ön değerlendirme süresi, başvuru yoğunluğuna ve teknik kontrollerin tamamlanmasına göre değişebilmekle birlikte genel olarak yaklaşık 20 gün içinde sonuçlandırılmaya çalışılır.

Baş Editör, hakemlik sürecinin tarafsızlık, bilimsel yeterlilik, etik ilkelere uygunluk ve süreç bütünlüğü çerçevesinde yürütülmesini sağlar. Süreç, varsa alan editörüyle koordinasyon içinde planlanır ve izlenir. Hakem değerlendirmesine uygun bulunan her bilimsel çalışma, konuyla doğrudan ilgili alanlarda uzman ve yazarlarla çıkar çatışması bulunmayan en az iki bağımsız dış hakeme gönderilir. Yayın kurulu üyeleri, danışma kurulu üyeleri ve derginin sürekli görev yapan editörleri, bu asgari iki bağımsız dış hakemden biri olarak değerlendirilmez.

Çalışmanın disiplinler arası olması, uzmanlık alanlarının birden fazla hakem tarafından temsil edilmesinin gerekmesi, hakem raporlarının önemli ölçüde çelişmesi veya editörün ek bilimsel değerlendirmeye ihtiyaç duyması hâlinde üçüncü ya da ek hakemler görevlendirilebilir. İki hakem raporu arasında kabul ve ret yönünden belirgin bir görüş ayrılığı bulunması durumunda çalışma, karar verilmeden önce en az bir üçüncü bağımsız dış hakeme gönderilir.

Baş Editör ve alan editörü; hakem havuzunun belirlenmesinden, davetlerin yönetilmesinden ve hakemlik takviminin yürütülmesinden sorumludur. Hakemler davete cevap vermezse davet 5 günlük ek yanıt süresi verilerek yenilenir. Davetin kabul edilmemesi veya hakem raporunun süresi içinde tamamlanmaması hâlinde, her çalışma için en az iki bağımsız dış hakem raporunun elde edilmesini sağlamak amacıyla yeni bir hakem görevlendirilir. Hakemler raporlarını 25 gün içinde sunmazsa 5 günlük ek süre verilebilir.

Sürecin standart ve karşılaştırılabilir ölçütlerle yürütülmesi için hakemler değerlendirmelerini ANASAY yayın kurulunca hazırlanan hakem değerlendirme formu üzerinden yapar. Baş Editör, alan editörüyle birlikte hakem raporlarının zamanında tamamlanmasını takip eder; raporların editoryal karar mekanizmasına aktarılmasını ve değerlendirme sürecinin usule uygun biçimde tamamlanmasını gözetir.

3.4.7. Hakem Değerlendirme Ölçütleri

Hakemler makaleyi özgünlük, alana katkı, yöntemin etkinliği, etik kurallara uygunluk, bulgu ve sonuçların bütüncül sunumu, kaynaklar ve ilgili literatürle ilişki düzeyi ile üslup/dil bakımından değerlendirir. Önerilerini “Majör Revizyon”, “Minör Revizyon”, “Reddet” veya “Kabul Et” şeklinde bildirir.

3.4.8. Düzeltme Süreci

Hakemler minör veya majör düzeltme isterse yazardan gerekli kontrolleri ve düzeltmeleri tamamlayarak gözden geçirilmiş makaleyi 20 gün içinde sisteme yeniden yüklemesi istenir. Bu süre içinde yüklenmeyen makaleler sistemden kaldırılır. Yazar gerekli düzeltmeleri yaptıktan sonra gözden geçirilmiş makale yeniden hakemlere gönderilir. Bu süreç nihai karara ulaşılıncaya kadar devam eder.

3.4.9. Editoryal Karar ve Yayın

Her bilimsel makale hakkında karar verilmeden önce en az iki bağımsız dış hakem raporu tamamlanmış olmalıdır. Hakem raporlarının her ikisinin de olumlu olması makalenin otomatik olarak kabul edileceği, her ikisinin de olumsuz olması ise editoryal değerlendirme yapılmaksızın otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez. Hakem görüşleri editoryal karara bilimsel dayanak sağlar ancak kararın yerini alamaz.

Hakem raporları arasında belirgin görüş ayrılığı bulunması hâlinde makale en az bir üçüncü bağımsız dış hakeme gönderilir. Editör; hakem raporlarını, yazarın raporlara verdiği yanıtları, yapılan düzeltmeleri, çalışmanın bilimsel niteliğini, özgünlüğünü, yöntemsel yeterliliğini, etik uygunluğunu ve derginin amaç ve kapsamıyla ilişkisini birlikte değerlendirir. Makalenin kabulü, düzeltilmesi veya reddedilmesine ilişkin gerekçeli nihai karar Baş Editör ya da çıkar çatışması bulunmayan yetkilendirilmiş editör tarafından verilir. Nihai editoryal karar ve ilgili hakem raporları başvuru sistemi üzerinden yazara bildirilir.

Kabul edilen makalelerin dil ve üslup kontrolleri ilgili editörlerce yapılır. Nihai sürüm, yayın öncesi prova hazırlanması için mizanpaj editörüne gönderilir. Yazarlardan dizgisi yapılmış provayı yayımdan önce son kez kontrol etmeleri istenir. Bütün makaleler nihai biçimleriyle DOI ve eksiksiz bibliyografik üstveriyle çevrimiçi yayımlanır.

3.5. Editoryal Bağımsızlık

Bir makalenin kabul veya reddine ilişkin nihai karar; çalışmanın bilimsel niteliği, özgünlüğü, yöntemsel yeterliliği, etik uygunluğu, derginin amaç ve kapsamıyla ilişkisi ve bağımsız hakem raporları temelinde verilir.

Yayıncı, finansman kuruluşları, sponsorlar, reklam verenler, kurumsal makamlar veya diğer dış kuruluşlar tekil makalelerin kabul veya ret kararlarına müdahale edemez.

Mali destek, kurumsal bağlantı, kişisel ilişkiler, ticari çıkarlar veya diğer dış beklentiler hakem seçimini, hakemlik işlemlerini veya editoryal kararları etkileyemez.

Editoryal kararların nihai bilimsel ve etik sorumluluğu Baş Editöre aittir. Baş Editörün çıkar çatışması bulunması hâlinde makalenin sorumluluğu bağımsız bir editöre devredilir.

3.6. Özel Sayı Politikası

Özel sayılar ANASAY’ın amaç ve kapsamına uygun olmalı ve Baş Editörün genel sorumluluğu ve gözetimi altında hazırlanmalıdır.

Özel sayılara gönderilen makaleler, normal sayılara gönderilen çalışmalarla aynı editoryal ön inceleme, etik değerlendirme, benzerlik kontrolü ve bağımsız dış hakemlik süreçlerine tabidir.

Misafir editörlerin bilimsel nitelikleri ve konu uzmanlıkları görevlendirmeden önce doğrulanır. Misafir editörlerin çalışmaları Baş Editör veya bu amaçla özel olarak görevlendirilen bir yayın kurulu üyesi tarafından denetlenir. Bütün kabul ve ret kararlarının nihai sorumluluğu Baş Editöre aittir.

Misafir editör bir başvurunun yazarı veya ortak yazarıysa makale çıkar çatışması bulunmayan bağımsız bir editör tarafından yürütülmelidir. Misafir editörler kendi makaleleriyle ilgili hakem seçimi, yazışma, değerlendirme veya karar verme süreçlerine katılamaz.

Misafir editörlerin yazarı veya ortak yazarı olduğu makaleler, özel sayıda yayımlanan araştırma makalelerinin %25’inden fazlasını oluşturamaz.

Özel sayıya sağlanan her türlü mali veya kurumsal destek şeffaf biçimde açıklanmalıdır. Finansman sağlayıcılar ve destek veren kuruluşlar hakem seçimini, hakemlik sürecini veya editoryal kararları etkileyemez.

4. Arşivleme Politikası

ANASAY’da yayımlanan bütün çalışmaların uzun süreli korunması ve bunlara kalıcı erişimin sağlanması amacıyla dergi içeriği DergiPark altyapısında saklanmakta ve LOCKSS sistemi aracılığıyla dijital olarak korunmaktadır.

Yazarlar, ANASAY’da yayımlanan makalelerinin nihai yayımlanmış sürümünü herhangi bir ambargo süresi olmaksızın kendi kişisel internet sitelerinde, kurumsal arşivlerde veya konu temelli açık erişim arşivlerinde saklayabilir ve kamuya açık olarak paylaşabilirler. Arşivlenen sürümde makalenin ANASAY’daki özgün yayınına tam bibliyografik atıf yapılmalı, DOI bağlantısı verilmeli ve makalenin tabi olduğu CC BY-NC 4.0 lisansı korunmalıdır.

ANASAY’ın LOCKSS manifestine şu bağlantıdan erişilebilir: https://dergipark.org.tr/tr/pub/anasay/lockss-manifest

5. Açık Erişim Politikası

ANASAY açık erişim politikasını benimser ve Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI) ilkelerini destekler. BOAI’ye göre açık erişim; hakem değerlendirmesinden geçmiş bilimsel literatürün internet üzerinden finansal, hukuki veya teknik engeller olmadan erişilebilir, okunabilir, indirilebilir, kopyalanabilir, dağıtılabilir, basılabilir, aranabilir, tam metnine bağlantı verilebilir, dizinlenebilir ve her türlü hukuka uygun amaçla kullanılabilir olmasıdır. ANASAY bilimsel bilginin daha geniş kitlelere erişmesini ve bilimsel görünürlüğün artmasını amaçlar. Bu doğrultuda dergide yayımlanan makaleler çevrimiçi olarak ücretsiz erişime açılır.

ANASAY’da yayımlanan bütün bilimsel içerikler, herhangi bir ambargo süresi uygulanmadan yayımlandıkları anda açık erişime sunulur. Okuyucuların makalelerin tam metinlerine erişmek için ücret ödemesi veya sisteme kayıt olması gerekmez.

Kullanıcılar, uygulanan Creative Commons lisansının koşulları çerçevesinde makaleleri okuyabilir, indirebilir, kopyalayabilir, dağıtabilir, yazdırabilir, arayabilir, tam metinlerine bağlantı verebilir, dizinleme amacıyla tarayabilir ve yazılımlar aracılığıyla veri olarak işleyebilir.

Makalede kullanılan ve uygulanan açık lisans kapsamına girmeyen üçüncü taraf materyaller ayrıca belirtilir. Bu materyallerin yeniden kullanımı için ilgili hak sahibinden izin alınması gerekebilir.

6. Lisans Politikası

Derginin içeriği, 2017 yılında yayımlanan ilk sayıdan itibaren Creative Commons Atıf-GayriTicari (CC BY-NC) 4.0 Uluslararası Lisansı kapsamında lisanslanmıştır.

Bu lisans kapsamında kullanıcılar, asıl yazara ve dergiye uygun şekilde atıfta bulunmak koşuluyla derginin içeriğini ticari olmayan amaçlarla paylaşabilir, uyarlayabilir, çoğaltabilir ve dağıtabilir.

CC BY-NC 4.0 lisans bilgisi derginin internet sitesinde, her makalenin DergiPark kayıt sayfasında ve yayımlanan makalenin PDF tam metninde açıkça gösterilir. Lisans adı, ilgili Creative Commons lisans sayfasına bağlantı içermelidir.

Açık lisans kapsamında olmayan üçüncü taraf materyaller makalede ayrıca belirtilir. Bu materyallerin yeniden kullanımı için gereken izinlerin alınmasından yazarlar sorumludur.

7. Reklam Politikası

ANASAY Dergisi internet sitesinde veya basılı ve dijital yayın platformlarının hiçbirinde reklam kabul etmez. Bu nedenle dergide reklam alanı satılmaz ve reklam başvuruları değerlendirmeye alınmaz.

8. Finansman ve Gelir Kaynakları Politikası

ANASAY’ın yayın faaliyetleri, yayıncı tarafından sağlanan kaynaklar ve editörlerle hakemlerin gönüllü bilimsel katkılarıyla sürdürülür. Dergi; makale başvuru ücreti, makale işlem ücreti, yayın ücreti, okuyucu ücreti, abonelik, reklam, yeniden baskı, özel sayı satışı veya ticari sponsorluktan gelir elde etmez.

Dergi gelecekte kurumsal destek, hibe, sponsorluk veya başka bir gelir kaynağı edinirse bu bilgi derginin internet sitesinde açıkça ilan edilir. Finansman ve gelir kaynakları hakem seçimini, editoryal değerlendirmeyi veya yayın kararlarını etkileyemez.

9. Doğrudan Pazarlama Politikası

ANASAY adına yayımlanan makale çağrıları ve bilimsel duyurular doğru, ölçülü ve derginin amaç ve kapsamıyla ilgili olmalıdır. Yanıltıcı bilgi, yayın garantisi, ısrarlı talep veya istenmeyen toplu iletişim kullanılmaz.

Makale çağrısı yayımlanması, davet edilen bir çalışmanın hakem değerlendirmesinden muaf olduğu veya yayımlanmasının garanti edildiği anlamına gelmez. Davet edilen bütün çalışmalar derginin standart editoryal değerlendirme ve hakemlik süreçlerine tabidir.

10. Düzeltmeler, Geri Çekmeler, Endişe Bildirimleri ve İçeriğin Kaldırılması

Yayımlanmış bir çalışmada bilimsel sonuçları veya makalenin genel güvenilirliğini geçersiz kılmayan bir hata tespit edilirse düzeltme bildirimi yayımlanır.

Bulguların güvenilirliğini ciddi biçimde etkileyen bir hata, veri uydurma veya tahrif etme, intihal, mükerrer yayın, etik kurul onayı veya katılımcı onamına ilişkin bir sorun, izinsiz materyal kullanımı ya da yayın etiğinin başka bir ciddi ihlali tespit edilirse COPE rehberliği doğrultusunda geri çekme bildirimi yayımlanır. Gerekli görülürse inceleme sürerken endişe bildirimi yayımlanabilir.

Düzeltmeler, geri çekmeler ve endişe bildirimleri özgün makaleyle karşılıklı olarak bağlantılandırılır. Bildirimlerde işlemin gerekçesi, tarihi ve karardan sorumlu makam açıkça belirtilir.

Geri çekilen bir makalenin bibliyografik kaydı ve tam metni, bilimsel yayın kaydının bütünlüğünü korumak amacıyla erişilebilir tutulur. Makale PDF’sinin her sayfası “Geri Çekildi/Retracted” ibaresiyle işaretlenir.

Bir içerik yalnızca mahkeme kararı, kişisel verilerin korunması veya mahremiyetin ciddi ihlali, kişisel güvenlik riski ya da başka bir hukuki zorunluluk gibi istisnai durumlarda erişimden kaldırılabilir. Böyle bir durumda içeriğin kaldırılma gerekçesini açıklayan bibliyografik kayıt korunur.

11. Sorumluluk Reddi

Dergide yayımlanan makalelerde yer alan beyan, yorum ve değerlendirmeler yalnızca ilgili yazar(lar)a aittir ve editörlerin, yayın kurulunun ve/veya yayıncının görüşlerini yansıtmaz. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, makalelerde ifade edilen görüşleri benimsemek veya onaylamak zorunda değildir ve içerikte yer alan iddia, yorum veya sonuçlardan sorumlu tutulamaz.

Çalışmanın bilimsel doğruluğunun sağlanması, araştırma bütünlüğünün korunması ve metinde ifade edilen görüşlerin yazar(lar)a ait olması yazarların sorumluluğundadır. Dergi yönetimi, bilimsel çalışmaların akademik toplulukla paylaşılabilmesi amacıyla hakemlik ve yayın süreçleri çerçevesinde bir yayın platformu sağlar.

12. Kaynaklar ve Bağlantılar (Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için bkz.)
1. COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors (PDF)
2. COPE – Authorship (Discussion document)
3. COPE – Ghost, guest or gift authorship in a submitted manuscript (Flowchart)
4. COPE – Handling changes to authorship lists (Position statement)
5. ICMJE – Defining the Role of Authors and Contributors
6. ICMJE Recommendations (PDF)
7. CRediT – Contributor Roles Taxonomy (NISO)
12. Budapest Open Access Initiative – Turkish translation