Araştırma Makalesi

Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar

Sayı: 51 1 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar

Öz

Neolitik Dönem boyunca büyük memeli hayvanlar, beslenme ve ekonomiye önemli ölçüde katkıda bulunmuştur. Bununla birlikte, küçük memeli hayvanlar da besin ekonomisi ve sembolik-ritüel faaliyetlerde önemli bir rol oynamıştır. Shannon–Weaver Çeşitlilik İndeksi (H’) kullanılarak bu çalışmada, Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönemi’ne ait küçük memeli faunasına ilişkin veriler, niceliksel ve niteliksel olarak incelenerek yeni bir model oluşturulmuştur. Hem Çanak Çömleksiz Neolitik A (PPNA) hem de Çanak Çömleksiz Neolitik B (PPNB) dönemlerinde, başta tavşan ve tilki olmak üzere küçük memeli hayvanların yoğun bir şekilde tercih edildiği görülmektedir. Ayrıca, küçük memeli hayvanlar yalnızca beslenme amacıyla değil, aynı zamanda ölü gömme ritüelleri, sembolik faaliyetler ve diğer uygulamalarda da kullanılmıştır. Çanak Çömlekli Neolitik Dönem (PN) ile birlikte tarım ve hayvancılığın gelişmesi, küçük memeli hayvanların kullanımında önemli bir azalma yaratmıştır. Bununla birlikte, dönemin faunal kalıntıları arasında yer alan yaban kedisi, vaşak, kirpi ve kunduz gibi türler, bölgedeki erken yerleşik toplulukların küçük memeli hayvanları farklı amaçlarla kullanmayı sürdürebilmiş olabileceklerini göstermektedir. Genel olarak, Güneydoğu Anadolu’nun Yukarı Dicle ve Orta Fırat Havzalarındaki çevresel ve kültürel bağlamlar göz önünde bulundurularak, Neolitik toplulukların küçük memeli hayvanlarla ilişkileri karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelerde, ekosistemlerindeki düşük ile orta düzeydeki biyoçeşitliliğe rağmen, küçük memeli faunanın yalnızca beslenme açısından değil, aynı zamanda sembolik ve ritüel uygulamalardaki önemi de vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altınlı, İ. 1966. “Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun Jeolojisi.” Bulletin of the Mineral Research and Exploration 67:1-24.
  2. Arbuckle, B. 2015. “Large game depression and the process of animal domestication in the Near East.” M. S. Kerner – R. Dann – P. Bangsgaard (eds.), Climate Change in Ancient Societies. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 215-243.
  3. Arbuckle, B. S. – V. Özkaya 2006. “Animal exploitation at Körtik Tepe : An early Aceramic Neolithic site in southeastern Turkey.” Paléorient 32.2:113-136. DOI: 10.2307/41496784
  4. Aslaner, O. D. 2014. “Yukarı Dicle Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem Fırlatma Uçlarının Deneysel Çalışması.” MASROP E-Dergi 8.10:1-45.
  5. Asouti, E. – C. Kabukcu 2014. “Holocene semi-arid oak woodlands in the Irano-Anatolian region of Southwest Asia: Natural or anthropogenic?” Quaternary Science Reviews 90:158-182. DOI: 10.1016/j.quascirev
  6. Ben-Dor, M. – R. Barkai 2023. “The evolution of paleolithic hunting weapons: A response to declining prey size.” Quaternary 6.3:46. DOI: 10.3390/quat6030046
  7. Benz, M. – A. Coşkun – I. Hajdas – K. Deckers – S. Riehl – K. W. Alt – B. Weninger – V. Özkaya 2012. “Methodological implications of new radiocarbon dates from the Early Holocene site of Körtik Tepe, Southeast Anatolia.” Radiocarbon 54.3-4:291-304. DOI: 10.2458/azu_js_rc.v54i3–4.16140
  8. Benz M. – K. Deckers – C. Rössner – A. Alexandrovskiy – K. Pustovoytov – M. Scheeres – M. Fecher – A. Coşkun – S. Riehl – K. W. Alt – V. Özkaya 2015. “Prelude to village life. Environmental data and building traditions of the Epipalaeolithic settlement at Körtik Tepe, Southeastern Turkey.” Paléorient 41.2:9-30. DOI: 10.3406/paleo.2015.5673

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Neolitik Çağ Arkeolojisi, Arkeoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

23 Ocak 2025

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 51

Kaynak Göster

APA
Dalar, M. E., & Siddiq, A. B. (2025). Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar. Anadolu, 51, 23-47. https://doi.org/10.36891/anatolia.1625829
AMA
1.Dalar ME, Siddiq AB. Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar. Anadolu Anatolia. 2025;(51):23-47. doi:10.36891/anatolia.1625829
Chicago
Dalar, Muhammed Eyyub, ve Abu B. Siddiq. 2025. “Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar”. Anadolu, sy 51: 23-47. https://doi.org/10.36891/anatolia.1625829.
EndNote
Dalar ME, Siddiq AB (01 Aralık 2025) Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar. Anadolu 51 23–47.
IEEE
[1]M. E. Dalar ve A. B. Siddiq, “Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar”, Anadolu Anatolia, sy 51, ss. 23–47, Ara. 2025, doi: 10.36891/anatolia.1625829.
ISNAD
Dalar, Muhammed Eyyub - Siddiq, Abu B. “Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar”. Anadolu. 51 (01 Aralık 2025): 23-47. https://doi.org/10.36891/anatolia.1625829.
JAMA
1.Dalar ME, Siddiq AB. Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar. Anadolu Anatolia. 2025;:23–47.
MLA
Dalar, Muhammed Eyyub, ve Abu B. Siddiq. “Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar”. Anadolu, sy 51, Aralık 2025, ss. 23-47, doi:10.36891/anatolia.1625829.
Vancouver
1.Muhammed Eyyub Dalar, Abu B. Siddiq. Güneydoğu Anadolu Neolitik Dönem Küçük Memeli Hayvanlar. Anadolu Anatolia. 01 Aralık 2025;(51):23-47. doi:10.36891/anatolia.1625829

Anatolia Dergisi Başvuru Tarihleri:

Makalelerin teslimi 01 Ocak ile 15 Eylül tarihleri arasındadır.

Dergipark sisteminde problem yaşanması halinde lütfen makalelerinizi anatolia@ankara.edu.tr mail adresine bu tarih aralığında gönderiniz; posta veya kargo kabul edilmeyecektir. Başvurular 15 Eylül'e kadar yapılmalıdır.

Anadolu Anatolia Dergisi, Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. 
https://about.ebsco.com/m/ee/Marketing/titleLists/asu-coverage.htm