-

Öz

A. N. Whitehead is a influential philosopher who affected on contemporary thought. As a thinker of process philosophy, Whitehead, in parallel with his theological thoughts, handles his socio-cultural thoguhts in the context of process philosophy. In this frame, one topic he treats is civilisation. According to him, the importance of civilization emerges in self-realization of individual and the civilisation reachs its peak by education. In this article, we will try to show his thought concerning civilisation, particularly his approach to the matter of civlisation, in the context of process philosophy

Anahtar Kelimeler

• Whitehead, civilisation, process philosophy, change, development, individual, modern world, religion and God

Whıtehead’ın Medeniyetleşmeye İlişkin Düşünceleri

Öz

A. N. Whitehead, ortaya koymuş olduğu düşünceleri ile XX. Yüzyıl felsefesinde önemli etkiler bırakmış bir filozoftur. Süreç felsefesi içinde yer alan Whitehead, teolojik düşüncelerine paralel olarak sosyal ve kültürel alanlardaki görüşlerinde de “süreç” anlayışından ayrılmaz. Bu çerçevede ele aldığı konulardan biri de medeniyetleşmedir. Medeniyetleşmeyi bireyin kendisini yaşadığı toplumda gerçekleştirme süreci olarak ele alan filozof, bunun eğitim yolu ile tekâmüle ereceğini savunur. Bu çalışmanın amacı, süreç filozofu Whitehead’ın, medeniyet anlayışına ilişkin görüşlerini ve özellikle onun süreç felsefesi bağlamında medeniyet sorununa yaklaşımını ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

• Whitehead, medeniyet, süreç felsefesi, değişme, gelişim, birey, modern dün

Kaynakça

1. Aydın. M. (1985). Süreç (Proses) Felsefesi Işığında Tanrı-Âlem İlişkisi, Ankara Üniver- sitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 27, s. 31-87, Ankara
2. Albayrak. Mevlüt.(2001). Tanrı ve Süreç, Isparta: Fakülte Kitabevi.
3. Belaief, Lynne. (1966). Whitehead and Private-Interest Theories, Ethics, 76.
4. Bruce, E, G. (2011). Process Theology A Guide For The Perplexed, Published by T&T Clark International, London.
5. Cihan, Mustafa. (2008). A. N. Whitehead, Süreç Felsefesi ve Eğitim, KKEFD, Sayı 18.
6. Ertürk, Ramazan.(2000). Giriş, Süreç Felsefesi Bağlamında Sembolizm,Whitehead, An- kara: A yayınları.
7. Durand, K.K. J. (2001). Whithead’s Philosophy of Civilization: İdeas Great İndiviuals, Education and The Problem of Collective Action, Henderson State University Summer
8. Hartshorne, Charles. (1981). Whitehead’s View of Reality, New York: Pilgrimm Press.

9. Johnson A. H. (1950). Whitehead‘s Philosophy of Civilization, Whitehead and the Mo- dern World:
10. Science, Metaphysics, and Civilization, Victor Lowe, et al. eds., (Boston: The Beacon Press,
11. Kalın, İbrahim. (2010/2) Dünya Görüşü, Varlık Tasavvuru ve Düzen Fikri: Medeniyet Kavramına Giriş, Divan Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, Cilt 15 Sayı 29.
12. Laurence, F, Wilmot. (1979). Whitehead and God: prolegomena to theological reconst- ruction, Wilfrid Laurier University Press, Canada.
13. Matthew, Fisher. (2001). Human Development and the Nature of Creativity, Concrescen- ce Vol. 2.
14. Mominov, K. (2008). Süreç Felsefesinde Ahlak, DEÜ, Sos. Bil. Ens, Flesefe ve Din Bi- limleri Bölümü, İzmir: Basılmamış Doktora Tezi.
15. Roland Faber, Brian G. Henning and Clinton Combs. (2010). Byeond Metaphusics? Exp- lorations in
16. Alfred North Whitehead’s Late Thought, Amsterdam - New York, NY (Michael. Ha- lewood: Fact, Values, Individuals, and Others: Towards a Metaphysics of Value)
17. Türer, Celal. (2002). Whitehead’ın Din Felsefesi, Dinbilimleri Akademik Araştırma Der- gisi II. Sayı: 2.
18. Tidmarsh, Jay (1998), Whitehead’s Metaphysics and the Law: A Dialogue, Albany Law Review, Vol. 62, No. 1.
19. Whitehead, A, N. (1926). The Aims of Education and Other Essays, Macmillan Company.
20. Whitehead, A, N. (1932). Adventure of Ideas, Harvard University Press
21. Whitehead, A, N. (1971). The Function of Reason, Boston: Beacon Press.
22. Whitehead, A, N.(1967). Process and Reality, Edited by David Ray Griffin New York.