TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI

Aykut Çağlak

doi:10.46955/ankuayd.943728

TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI

Öz

Bu çalışma, Türk istihbaratının uzun bir zaman dilimine yayılan modern istihbarata geçiş süreci çerçevesinde, Türk istihbaratındaki modernleşme çabalarının Türkiye’de demokrasi düşüncesi ve uygulamalarının tarihi gelişim sürecine ne şekilde katkı yaptığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. İstihbarat faaliyetlerinin yasal zemine oturtulması ve kurumsallaştırılması demokrasi uygulamalarının tamamlayıcı unsurlarından biridir. Bu bağlamda; I. Abdülhamid, III. Selim, II. Mahmud, Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz ve II. Abdülhamid dönemlerinde istihbarat işlerinin kurumsal ve yasal çerçeveye oturtulması çabaları; İttihat ve Terakki’nin Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetimindeki etkisinin giderek arttığı dönemde ilk kurumsal istihbarat organizasyonu Teşkilat-ı Mahsusa’nın kurulması ve Milli Mücadele döneminde istihbarat faaliyetlerinin belirli yasa ve yönetmelikler doğrultusunda yürütülmesine özel önem verilmesi gibi konular bu çalışmanın inceleme alanı içerisine girmektedir. Çalışmada bu konular, tarih ve istihbarat disiplinlerinin metotlarını gözeten disiplinlerarası bir yaklaşımla ve tarihsel süreklilikler de göz önünde bulundurularak değerlendirilmektedir. Böylece Türkiye’de demokrasinin yerleşmesi sürecinin bir de istihbari boyutunun bulunduğu tarihsel olgularla açıklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt ve Denetleme Başkanlığı Arşivi (ATASE) İstiklal Harbi Koleksiyonu (1919-1922) (İSH).
Bilgin, Mehmet, Teşkilât-ı Mahsusa’nın Kafkasya Misyonu ve Operasyonları, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2017.
Çınar, Bekir, Devlet Güvenliği, İstihbarat ve Terör, Sam Yayınları, Ankara, 1997.
Çukurova, Bülent, Kurtuluş Savaşında Haberalma ve Yeraltı Çalışmaları, Ardıç Yayınları, Ankara, 1994.
Hiçyılmaz Ergun, Karakol - Türk Devrimi’nde Bir Gizli Örgüt, Destek Yayınları, İstanbul, 2012.
__________, Teşkilatı Mahsusa, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2014.
İlter, Erdal, Milli İstihbarat Teşkilatı Tarihçesi, MİT Basım Evi, Ankara, 2002.
İrtem, Süleyman Kâni, Abdülhamid Devrinde Hafiyelik ve Sansür, Haz. Osman Selim Kocahanoğlu, Temel Yayınları, İstanbul, 1999.

İskit, Server R., Türkiye’de Matbuat Rejimleri, Ülkü Matbaası, İstanbul, 1939.
Levy-Aksu, Noemi, Osmanlı İstanbulu’nda Asayiş 1879-1909, İletişim Yayınları, İstanbul, 2017.
Ortaylı, İlber, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, Timaş Yayınları, İstanbul, 2001.
Öztoprak, İzzet, Kurtuluş Savaşı’nda Türk Basını, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1981.
Pehlivanlı, Hamit, Kurtuluş Savaşı İstihbaratında Askerî Polis Teşkilatı, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1992.
__________, Kurtuluş Savaşı İstihbaratında Tedkik Heyeti Amirlikleri, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1993.
Stoddard, Philip H., Teşkilât-ı Mahsusa, Arma Yayınları, İstanbul, 2003.
Turan, Şerafettin, Türk Devrim Tarihi - Ulusal Direnişten Türkiye Cumhuriyeti’ne - 2. Kitap, Bilgi Yayınları, Ankara, 2009.
Yüksel, Ahmet, Osmanlı İstihbaratı, Kitap Yayınları, İstanbul, 2013.
Aysal, Necdet, “Çöküşten Mütarekeye Osmanlı'da Haberalma”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı.40, s. 523-543, Ankara, 2007.
İlter, Erdal, “Osmanlılarda İstihbarat (XIV.- XIX. Yüzyıllar)”, Avrasya Dosyası Dergisi. Cilt 8, Sayı 2, s. 233-254., Ankara, 2002.
Başboğa, Sevcan, Anadolu Ajansı (1920-1922), Yeditepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2007.
Çağlak, Aykut, Türk ve Rus İstihbaratı (1900-1925), Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2019.
Gör, Emre, II. Abdülhamid Döneminde Osmanlı İstihbarat Ağı (1876-1909) Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Ankara, 2018.
Safi, Polat, The Ottoman Special Organization - Teşkilat-i Mahsusa: An inquiry into its operational and administrative characteristics, Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2012.
Hepkon, Zeliha, Kemalist İdeolojinin Oluşumunda Kitle İletişim Araçlarının Rolü: Matbuat ve İstihbarat Müdiriyet-i Umumiyesi (1920-1931), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Bilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2008.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aykut Çağlak ^* Bu kişi benim
0000-0001-5843-7422
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Mayıs 2021

Gönderilme Tarihi

25 Aralık 2020

Kabul Tarihi

6 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: - Sayı: 68

DOI

https://doi.org/10.46955/ankuayd.943728

IZ

https://izlik.org/JA37YT92WA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çağlak, A. (2021). TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI. Atatürk Yolu Dergisi, -(68), 259-282. https://doi.org/10.46955/ankuayd.943728

AMA

1.Çağlak A. TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI. AYOD. 2021;-(68):259-282. doi:10.46955/ankuayd.943728

Chicago

Çağlak, Aykut. 2021. “TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI”. Atatürk Yolu Dergisi - (68): 259-82. https://doi.org/10.46955/ankuayd.943728.

EndNote

Çağlak A (01 Mayıs 2021) TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI. Atatürk Yolu Dergisi - 68 259–282.

IEEE

[1]A. Çağlak, “TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI”, AYOD, c. -, sy 68, ss. 259–282, May. 2021, doi: 10.46955/ankuayd.943728.

ISNAD

Çağlak, Aykut. “TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI”. Atatürk Yolu Dergisi -/68 (01 Mayıs 2021): 259-282. https://doi.org/10.46955/ankuayd.943728.

JAMA

1.Çağlak A. TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI. AYOD. 2021;-:259–282.

MLA

Çağlak, Aykut. “TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI”. Atatürk Yolu Dergisi, c. -, sy 68, Mayıs 2021, ss. 259-82, doi:10.46955/ankuayd.943728.

Vancouver

1.Aykut Çağlak. TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI. AYOD. 01 Mayıs 2021;-(68):259-82. doi:10.46955/ankuayd.943728

TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI

TÜRK İSTİHBARATININ MODERN İSTİHBARATA GEÇİŞ SÜRECİNDEKİ UYGULAMALARININ TÜRKİYE’DE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİNE KATKILARI

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Modern İstihbarata Geçiş Dönemi Türk ve Rus İstihbarat Organizasyonları – Karşılaştırmalı Bir Çözümleme

The Development of Turkish Intelligence Units After 1880 and Deep State Structures

Kafkasya Bölgesinde Ermeni ve Kürt Ayrılıkçı Hareketleri Üzerine Türkiye-Sovyet Rusya İstihbarat Vakaları (1924-1955)