Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması

Sabiha Yedirir; Şerife Işık; Sylvia Niehuis

doi:10.58434/apdad.1643302

Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırma, Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeği’nin Türkçe uyarlama sürecini ve geçerlilik ve güvenirlik analizlerini incelemektedir. Araştırmanın çalışma grubunu, 193 kadın, 113 erkek olmak üzere 305 evli birey oluşturmaktadır. Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeği’nin geçerlik çalışması için yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin orijinalindeki gibi tek faktörlü yapıdan oluşturduğunu göstermiş, modifikasyonlar ve madde incelemeleri sonucunda, iki grup maddenin anlam benzerlikleri kültürel bağlamda ele alınarak tartışılmıştır. Yapılan geçerlilik analizleri, EHÖ ile bağlantılı evlilik doyumu, evlilikte hoşnutsuzluk ve sevgi ifadeleri arasında beklenen yönde anlamlı ilişkiler bulunmuş ve ölçeğin ölçüt geçerliliği desteklenmiştir. Ayrıca, ölçeğin evli ve boşanmış bireyler arasındaki farkları ölçme açısından güçlü bir kriter geçerliliği sergilediği görülmüştür. Tek boyutlu Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeği için Cronbach alfa (α) iç tutarlık katsayısı .94 olarak bulunmuş ve test tekrar test güvenirlik katsayıları .82 olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma, Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu’nun 29.01.2024 tarih/E.862561 sayılı onayı ile yürütülen doktora tezinden üretilmiştir. Etik kurul onayı dosyalar kısmında yüklenmiştir.

Kaynakça

Adak, N. (2016). Evlilik veya evlilik dışı birlikte yaşama: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Sosyoloji Dergisi, (1ozel), 23-40.
Ahmadimehr, Z., Yousefı, Z., & Golparvar, M.. (2020). Exploration and Explanation the Marital Disillusionment among Married Women: Grounded Theory. Journal Of Applıed Psychology, 14(3 (55) ), 269-290. SID. https://sid.ir/paper/405111/en.
Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of marriage and family, 62(4), 1269-1287. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.01269.x
Amato, P. R. (2010). Research on divorce: Continuing trends and new developments. Journal of marriage and family, 72(3), 650-666. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00723.x
Brehm, S. S. (1992). Intimate relationships. Mcgraw-Hil.
Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing Structural Equation Models (pp. 136−162). Sage.
Buehlman, K. T, Gottman, J. M, & Katz, L. F. (1992). How a couple views their past predicts their future: Predicting divorce from an oral history interview. Journal of Family Psychology, 5, 295-318. https://doi.org/10.1037/0893-3200.5.3-4.295
Çelik, E. (2013). Evlilik Hoşnutsuzluğu Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Electronic Turkish Studies, 8(12). http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5663

Dinçyürek, S. & Ince, S. (2018). Adaptation of the Five Love Language Scale to Turkish language. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 14(5), 1999-2008. https://doi.org/10.29333/ejmste/85866
Fabrigar, L. R., Wegener, D. T., MacCallum, R. C., & Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3), 272. https://doi.org/10.1037/1082-989X.4.3.272
Gottman, J. M. (1993). A theory of marital dissolution and stability. Journal of Family Psychology, 7(1), 57-75. https://doi.org/10.1037/0893-3200.7.1.57
Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (2002). A two‐factor model for predicting when a couple will divorce: Exploratory analyses using 14‐year longitudinal data. Family Process, 41(1), 83-96. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2002.40102000083.x
Gottman, J. (2023). What predicts divorce?: The relationship between marital processes and marital outcomes. Routledge.
Huston, T. L., Caughlin, J. P., Houts, R. M., Smith, S. E., & George, L. J. (2001). The connubial crucible: newlywed years as predictors of marital delight, distress, and divorce. Journal of Personality and Social Psychology, 80(2), 237-252. https://doi.org/10.1037/0022-3514.80.2.237
Janoff-Bulman, R., & Berg, M. (1998). Disillusionment and the creaation of value: From traumatic losses to existential gains. In J. Harvey (Ed.), Perspectives on loss: A sourcebook (pp. 35–44). Taylor & Francis. https://doi.org/10.4324/9781315803562
Kartal, A. (2023). Türkiye'de evlilik ve evlenme kültürü: geleneksel normlara halkbilim perspektifinden bir bakış. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (36), 730-753. https://doi.org/10.29000/rumelide.1372403
Kayser, K. (1993). When love dies: The process of marital disaffection. Guilford Press.
Kayser, K, (1996). The Marital Disaffection Scale: An inventory for assessing emotional estrangement in marriage. The American Journal of Family Therapy, 24 (1), 83-88. https://doi.org/10.1080/01926189508251019
Kim, H. Y. (2013). Statistical Notes for Clinical Researchers: Assessing Normal Distribution (2) Using Skewness and Kurtosis. Restorative Dentistry & Endodontics, 38, 52-54. https://doi.org/10.5395/rde.2013.38.1.52
Murray, S. L., Holmes, J. G., & Griffin, D. W. (1996a). The benefits of positive illusions: Idealization and the construction of satisfaction in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 79 – 98. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.70.1.79
Murray, S. L., Holmes, J. G., & Griffin, D. W. (1996b). The self-fulfilling nature of positive illusions in romantic relationships: Love is not blind, but prescient. Journal of Personality and Social Psychology, 71, 1155 – 1180. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.6.1155
Niehuis, S., & Bartell, D. (2006). The Marital Disillusionment Scale: Development and psychometric properties. North American Journal of Psychology, 8(1), 69-84. https://doi.org/10.1037/t42162-000
Niehuis, S. (2007). Convergent and discriminant validity of the marital disillusionment scale. Psychological reports, 100(1), 203-207. https://doi.org/10.2466/pr0.100.1.203-2
Niehuis, S., Lee, K. H., Reifman, A., Swenson, A., & Hunsaker, S. (2011). Idealization and disillusionment in intimate relationships: A review of theory, method, and research. Journal of Family Theory & Review, 3(4), 273-302. https://doi.org/10.1111/j.1756-2589.2011.00100.x
Niehuis, S., Reifman, A., & Lee, K. H. (2015). Disillusionment in cohabiting and married couples: A national study. Journal of Family Issues, 36(7), 951-973. https://doi.org/10.1177/0192513X13498594
Niehuis, S., Reifman, A., Feng, D., & Huston, T. L. (2016). Courtship progression rate and declines in expressed affection early in marriage: A test of the disillusionment model. Journal of Family Issues, 37(8), 1074-1100. https://doi.org/10.1177/0192513X14540159
Niehuis, S., Reifman, A., & Oldham, C. R. (2019). Effects of relational transgressions on idealization of and disillusionment with one's romantic partner: A three‐wave longitudinal study. Personal Relationships, 26(3), 466-489. https://doi.org/10.1111/pere.12287
Niehuis, S., Adamczyk, K., Trepanowski, R., Celejewska, A., Ganclerz, M., Frydrysiak, A., Reifman, A., & Willis‐Grossmann, E. (2021). Development of the Polish‐Language Relationship Disillusionment Scale and its validation. Personal Relationships, 28(4), 1017–1041. https://doi.org/10.1111/pere.12394
Nunnally, J.C. (1978). An Overview of Psychological Measurement. In: Wolman, B.B. (eds) Clinical Diagnosis of Mental Disorders. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4684-2490-4_4
Orbuch, T. L., Veroff, J., Hassan, H., & Horrocks, J. (2002). Who will divorce: A 14-year longitudinal study of Black couples and White couples. Journal of Social and Personal Relationships, 19(2), 179–202. https://doi.org/10.1177/0265407502192002
Tezer, E. (1996). Evlilik ilişkisinden sağlanan doyum: Evlilik Yaşamı Ölçeği. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(7), 1-7. https://doi.org/10.17066/pdrd.19981
Topbaş, P. N. (2021). Kurum Olan Evliliğin Araca Dönüşmesi: Evlilik Kavramının İçeriksel Değişimine İlişkin Bir Analiz. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (6), 89-100.
TUİK (2020, 2021, 2022, 2023), 25 Mayıs 2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Search/Search?text=Evlenme%20ve%20Bo%C5%9Fanma%20%C4%B0statistikleri adresinden edinilmiştir.
Türk Dil Kurumu (2024), Türk Dil Kurumu sözlükleri, 17 Mayıs 2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir
Waller, W. (1937). The rating and dating complex. American Sociological Review, 2, 727 – 734. doi:10.2307/2083825. https://doi.org/10.2307/2083825
Zeelenberg, M., Van Dijk, W. W., Manstead, A. S., & vanr de Pligt, J. (2000). On bad decisions and disconfirmed expectancies: The psychology of regret and disappointment. Cognition & Emotion, 14(4), 521-541. https://doi.org/10.1080/026999300402781

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile Danışmanlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sabiha Yedirir ^*
0009-0000-2907-0078
Türkiye

Şerife Işık
0000-0002-5184-8218
Türkiye

Sylvia Niehuis
0000-0001-7986-0086
United States

Erken Görünüm Tarihi

19 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2025

Kabul Tarihi

21 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.58434/apdad.1643302

IZ

https://izlik.org/JA55AN76TJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yedirir, S., Işık, Ş., & Niehuis, S. (2025). Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 8(1), 1-23. https://doi.org/10.58434/apdad.1643302

AMA

1.Yedirir S, Işık Ş, Niehuis S. Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi. 2025;8(1):1-23. doi:10.58434/apdad.1643302

Chicago

Yedirir, Sabiha, Şerife Işık, ve Sylvia Niehuis. 2025. “Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 8 (1): 1-23. https://doi.org/10.58434/apdad.1643302.

EndNote

Yedirir S, Işık Ş, Niehuis S (01 Haziran 2025) Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 8 1 1–23.

IEEE

[1]S. Yedirir, Ş. Işık, ve S. Niehuis, “Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”, Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 1–23, Haz. 2025, doi: 10.58434/apdad.1643302.

ISNAD

Yedirir, Sabiha - Işık, Şerife - Niehuis, Sylvia. “Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 8/1 (01 Haziran 2025): 1-23. https://doi.org/10.58434/apdad.1643302.

JAMA

1.Yedirir S, Işık Ş, Niehuis S. Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi. 2025;8:1–23.

MLA

Yedirir, Sabiha, vd. “Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2025, ss. 1-23, doi:10.58434/apdad.1643302.

Vancouver

1.Sabiha Yedirir, Şerife Işık, Sylvia Niehuis. Evlilikte Hayal Kırıklığı Ölçeğinin (EHÖ) Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi. 01 Haziran 2025;8(1):1-23. doi:10.58434/apdad.1643302