ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ

Ramazan Ege; Sadullah Tilkitaş

doi:10.52115/apjir.1153357

ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ

Öz

Asr-ı saadetten önce Arap edebiyatında birçok örneğine rastlanan kasideler, Abbasiler dönemi ile birlikte maksat ve muhtevada meydana gelen değişim ile birlikte bedî‘ sanatlarının da kullanılmasıyla bedî‘iyyât adıyla yeni bir tarz olarak ortaya çıkmıştır. Bedî‘iyye kelimesinin çoğulu olan bedî‘iyyât, bahr-ı basit vezinli ve mim kafiyesiyle yazılan peygamber methiyesi konulu kasidelere verilen isimdir. Şairler gerek şairlik becerilerini sergilemek gerekse bazı bedenî rahatsızlıkları için Hz. Peygamber’i şifa vesilesi kılmak ya da bedî‘ sanatlarını öğretmek maksadıyla bu türden beyitler nazmetmişlerdir. Bu makalede, Mısırlı şair Abdurrahman B. Ahmed B. Ali el-Humeydî’nin bedî‘iyye tarzında kaleme aldığı Menḥu’s-semi‘ bi şerḥi temliḥi’l bedî' bi medḥi’ş-şefî‘ adlı eserinde ele aldığı 40 ve 83 arasındaki beyitler ve bu beyitlerde yer alan bedî sanatları tanıtılacaktır. Bu yapılırken, müellifin sistemi esas alınarak lafzî ve manevî bedi‘ sanatları karışık bir düzende işlenecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akdemir, Hikmet. Belâğat Terimleri Ansiklopedisi. İzmir: Nil Yayınları, 1999.
Aydın, Mustafa. Arap Dili Belâgatında Bedî‘ İlmi ve Sanatları. İstanbul: İşaret yayınları, 2018.
el-Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl. el-Câmi‘u’s-Sahîh.Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 1423/2002.
Bulut, Ali. Bedî‘ İlmi. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2016.
Bulut, Ali. Belâgat (meânî, beyân, bedî‘). İstanbul: M.Ü İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2007.
Demirayak, Kenan. “Maksûr ve Memdûd”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 27/453-454. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
İbn Ebi’l-İsbaʿ el-Bağdâdî el-Mısrî. et-Taḥrîru’t-taḥbîr fî sınāati’ş-şiʿri ve’n-nes̱r ve beyâni iʿcāzi’l-ḳur’ân. Birleşik Arap Cumhuriyeti: el-Meclisü'l- ‘A’lâ li'ş-Şüûni'l-İslāmiyye, ts.
el-Hâşimî, Ahmed b. İbrahim b. Musa. Cevâhiru’l-edeb fî edebiyyâti ve inşâi luğati’l-‘arab. Beyrut, Müessesetül'l-Maârif, ts.

el-Hillî, Safiyyüddîn Abdülazîz b. Serâyâ b. Alî. Şerhu’l-Kâfiyeti’l-bedîʿiyye fî ʿulûmi’l-belâga ve mehâsini’l-bedîʿ. thk. Nesîb Neşâvî. Beyrut: Dâru Sâdır, 1992.
el-Hillî, Safiyyüddîn Abdülazîz b. Serâyâ b. Alî. Dîvân. Beyrut: Dâru Sâdır, ts.
İbn Ḥicce el-Ḥamevî, Takıyyuddîn Ebû Bekr Muhammed b.‘Ali. Ḫıẓânetu’l-edeb ve Ġâyetu’l-Ereb. thk. İsam Şuaytû. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-‘Hilâl, 2004.
el-Humeydî, Abdurrahmân b. Ahmed. Menhu’s-Semi‘ bi Şerhi Temlîhi’l- Bedî‘ bi Medhi’ş-Şefî‘. Râbat: Mektebetü’l-Hizâneti’l-‘Âmme, No: 876.
el-Kazvînî, Celaluddin Ebû Abdillâh Muhammed. el-Îḍâh fî ‘ulûmi’l-belâġa. thk. İbrahim Şemsüddîn. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
Kılıç, Hulusi. “Bedîiyyât”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 5/323-234. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
Kocabıyık, Halil İbrahim. “Ebû Hayyân’ın el-Bahrul-Muhît Tefsirinde Teşbih Sanatı”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Cilt-Sayı: 3/1. (Haziran 2018), ss. 162-178.
İbn Maʿsûm, Sadruddîn ‘Ali b. Ahmed el-Medenî. Envâru’r-rabî ‘fî envâ ‘i’l-Bedî ‘. thk. Şakir Hâdî Şukr. Necef: Matba‘atu’n-Nu ‘mân, 1969.
Muhammed Salim Muhammed. el-Medḥu’n-nebevî ḥattâ nihâyeti’l-‘asri’l-Memlûkî. Dımaşk: Dâru’l-Fikri, h.1417.
Mutçalı, Serdar. Arapça-Türkçe sözlük. İstanbul: Dağarcık Yayınları, 1995.
İbn Münkız, Ebu'l-Muzaffer Usâme b. Mürşîd b. Ali el-Kinânî. el-Bedi' fi'l-bedi' fî naḳdi'ş-şi'r. thk. Ahmed Ahmed Bedevî-Hâmid Abdulmecîd. Birleşik Arap Cumhuriyeti: Vizâratü’s-Sekāfe ve’l-İrşâd, ts.
en-Nuveyrî, Şihabüddin Ahmed bin Abdilvehhab. Nihâyetü’l-ereb fi-fünûni’l-ede. Ḳāhire: Dâru'l-Kütübi ve'l-Vesāiḳ'l-Ḳavmiyye, 1423/2002.
Saraç, M. Yekta. “Îcâz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 21/392-393. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
es-Sübkî, Ebû Nasr Tâcüddîn Abdülvehhâb b. Alî b. Abdilkâfî. Arûsu’l-efrâḥ fî şerḥi telḫîsi’l-miftâḥ. thk. Abdulhamid Hindâvî. Beyrut: el-Mektebetü’l-‘asriyye, 2003.
es-Süyûtî, Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr. Naẓmü’l-bedîʿ fî medḥi ḫayri şefî‘. thk. Ali Muhammed Muavvaz- Adil Ahmed Abdülmevcud. Haleb: Dâru’l-Ḳalem, 1995.
et-Teḥânevî, Muhammed Ali. Keşşâfu ıstılâḥâti’l-fünûn ve’l-‘ulûm. thk. Ali Dehrûc Beyrût: Mektebetü Lübnan, 1996.
ez- Zebidî, Muhammed Murtaza. Tacül- ‘arûs min cevahiril ḳâmus. b.y.: Daru’l-Hidâye, ts.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ramazan Ege
0000-0002-5749-510X
Türkiye

Sadullah Tilkitaş ^*
0000-0001-5748-7575
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

2 Ağustos 2022

Kabul Tarihi

4 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.52115/apjir.1153357

IZ

https://izlik.org/JA38MT82UL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ege, R., & Tilkitaş, S. (2022). ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 6(2), 192-211. https://doi.org/10.52115/apjir.1153357

AMA

1.Ege R, Tilkitaş S. ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ. APJIR. 2022;6(2):192-211. doi:10.52115/apjir.1153357

Chicago

Ege, Ramazan, ve Sadullah Tilkitaş. 2022. “ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 6 (2): 192-211. https://doi.org/10.52115/apjir.1153357.

EndNote

Ege R, Tilkitaş S (01 Ağustos 2022) ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 6 2 192–211.

IEEE

[1]R. Ege ve S. Tilkitaş, “ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ”, APJIR, c. 6, sy 2, ss. 192–211, Ağu. 2022, doi: 10.52115/apjir.1153357.

ISNAD

Ege, Ramazan - Tilkitaş, Sadullah. “ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2022): 192-211. https://doi.org/10.52115/apjir.1153357.

JAMA

1.Ege R, Tilkitaş S. ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ. APJIR. 2022;6:192–211.

MLA

Ege, Ramazan, ve Sadullah Tilkitaş. “ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ”. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2022, ss. 192-11, doi:10.52115/apjir.1153357.

Vancouver

1.Ramazan Ege, Sadullah Tilkitaş. ABDURRAHMAN B. AHMED B. ALİ El-HUMEYDÎ’DE METHİYE ÖRNEKLERİ. APJIR. 01 Ağustos 2022;6(2):192-211. doi:10.52115/apjir.1153357

Cited By

Arap Halk Nazım Şekillerinden Biri Olan Kâne ve Kâne Türü

Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.32711/tiad.1232891

İBN ‘AKÎL VE ŞERHU İBN ‘AKÎL ESERİNDE METOT

The Journal of Social Science

https://doi.org/10.30520/tjsosci.1352302