OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Hafsa Boynukalın

doi:10.34242/akmbaris.2020.134

OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Osmanlı İmparatorluğunun ihtişamlı tarihî boyunca kuruluşundan son devirlerine kadar sultanların giyim-kuşamı, devlet idâri teşkîlâtının giysileri, tören giyimi ve askerî üniformaların tezyînatında metal iplik kullanımı göze çarpmaktadır. Metal ipliğin dokusu nakışta seçkin bir görüntü oluşturmaktadır. Bu sebepledir ki Osmanlı Askerî Teşkîlâtı üniformaları ve aksesuarlarında altın ve metal iplik kullanımı vazgeçilmez unsurlardan biri olmuştur. Üniformalar ve kullanılan askerî eşyaların üzerinde barındırdığı işleme ve aksesuarlar hem devletin zenginliğini hem de kuvvetini vurgulamaktadır. Kullanılan sırmanın miktarı rütbenin kademesi ile orantılı olarak artış göstermektedir. Sefere çıkıldığı zaman giyilen kıyafetler ve tören zamanlarında giyilen kıyafetler her vakit gündelik yaşamda giyilen giysilerden farklılık arzetmiştir. Devlet erkânının giyimlerindeki aksesuarlar, işlemeler onların rütbelerini, icrâ ettiği görevleri ve statülerini yansıtmakta ve toplumsal hiyerarşinin sağlanmasında etkin bir değer olarak görülmektedir. Bu makalede Simkeşhâne-i Âmire’de üretilen altın-gümüş metal ipliğin üniformalar üzerindeki işlemelerde kullanımı ve arşiv belgelerine dayanılarak maliyeti konusuna değinilecektir.

Anahtar Kelimeler

Simkeşhâne-i Âmire,Metal İplik,Nakış,Askeri Üniforma

Kaynakça

BOA, A.MKT.MHM D.No: 374, G.No: 21, H-07-10-1283
BOA, Y.MTV D.No: 284, G.No:91, H-21-01-1324
BOA, Y.MTV D.No: 253, G.No:115, H-16-09-1321
BOA, Y.MTV D.No: 232, G.No:156, H-26-04-1320
B.O.A, TS.MA.d, Defter No: 6120, H-02-01-1099
B.O.A, KK.KK.d, Defter No: 7224, H 12
B.O.A, DRB.d, Defter No: 1153, v.4
B.O.A, TS.MA.d, 9706/4

B.O.A, TS.MA.d, D.No:10716, H-10-11-1283
İBB Atatürk Kitaplığı- Evrak no: PVS_Evr_00747 / 09 Ca.1292
İBB Atatürk Kitaplığı- Evrak no: PVS_Evr_00744 / 8 Ra.1292
İBB Taksim Atatürk Kitaplığı – Kartpostal Arşivi
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi - II.Abdülhamid Han Fotoğraf Albümleri
Altınay, Ahmet Refik (1998). Eski İstanbul, İstanbul: İletişim Yayınları.
Altınay, Ahmet Refik (1987). Onuncu Asr-ı Hicri’de İstanbul Hayatı, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı.
Arseven, Celâl Esad (1998), Sanat Ansiklopedisi, c.2, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
Barışta, H. Örcün (1993). “İşlemeler” Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, c.4, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s.295.
Barışta, H. Örcün (1999). Osmanlı Dönemi Türk İşlemeleri, Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Balıkhane Nazırı Ali Rıza Bey ( ). Bir Zamanlar İstanbul, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
Büngül, Nurettin Rüştü ( ). Eski Eserler Ansiklopedisi, C.1, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
Çantay, Gönül (2002). “Türk Mimarisinde Kervansaraylar”, Türkler Ansiklopedisi, C.6, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, s.122-123.
Çelebi, Evliya (2008). Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, 1. Cilt 2. Kitap, İstanbul: YKY Yayınları.
Erdoğan, Muzaffer (1955). “İstanbul’da Sırmakeşlik ve Kılaptancılık”, Türk Folklor Araştırma Dergisi, Temmuz 1995, Sayı 72, s.1142.
Erdoğan, Muzaffer (1962). Lale Devri Baş Mimarı Kayserili Mehmed Ağa, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti.
İhsanoğlu, Ekmelettin (1994). Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, İstanbul: Yıldız Matbaacılık.
Koçu, Reşad Ekrem (1967). Türk Giyim Kuşam ve Süslenme Sözlüğü, Ankara: Sümerbank Kültür Yayınları.
Lecomte-Pretextat ( ). Türkiyede Sanatlar ve Zeneatler Ondokuzuncu yy. Sonu, Kervan Kitapçılık, İstanbul.
Osmanlı Askeri Teşkilât ve Kıyafetleri 1876-1908 (1986). Askeri Müze ve Kültür Sitesi Komutanlığı Yayınları.
Paşa, Mahmud Şevket (1325). Osmanlı Teşkilât ve Kıyafet-i Askeriyesi, Mekteb-i Harbiye Matbaası.
Sami, Şemseddin (2011). Çev. Raşit Gündoğdu, Niyazi Adıgüzel, Ebul Faruk Önal, Kâmûs-ı Türkî, İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.
“Simkeşhane” TDV İslâm Ansiklopedisi c.37, s.212.
Sürür, Ayten (1976). Türk İşleme Sanatı, İstanbul: Ak Yayınları.
Şakir, Ziya (1956). Büyük Türk İnkılabı, İstanbul: Çeltüt Matbaası.
Şakir, Ziya (1957). Tanzimat Devrinden Sonra Osmanlı Nizam Ordusu, İstanbul: Çeltüt Matbaası.
Şehsuvaroğlu, Haluk .Y (1956). “Simkeşhane”, TTOK Belleteni. XII/169.
Taşkömür, Himmet (1990). Yüksek Lisans Tezi “Osmanlı İmparatorluğunda Simkeşlik Ve Tel Çekme (XI-XIX yy.)”, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
http://loc.gov/pictures/resource/ggbain.13752/ - 17.12.2019
https://rosettaapp.getty.edu/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE3430727 - 20.12.2019
https://www.npg.org.uk/collections/search/portrait/mw248936/Augustus-Charles-Hobart-Hampden?LinkID=mp85746&role=sit&rNo=0 - 05.01.2020
https://www.dzkk.tsk.tr/icerik.php?icerik_id=126&tarmir=1 - 25.11.2019
https://www.ottoman-uniforms.com/s/cc_images/teaserbox_4100516403.jpg?t=1479190935 -10.12.2019
https://www.ottoman-uniforms.com/s/cc_images/teaserbox_4100516259.jpg?t=1479179848 -10.12.2019
https://www.ottoman-uniforms.com/s/cc_images/teaserbox_4100516369.jpg?t=1479179814 -12.12.2019
https://www.ottoman-uniforms.com/s/cc_images/teaserbox_4100570999.JPG?t=1479613566 -12.12.2019
https://www.ottoman-uniforms.com/s/cc_images/teaserbox_4100570067.JPG?t=1479598151- 12.12.2019
https://www.ottoman-uniforms.com/s/cc_images/teaserbox_4100681058.jpg?t=1480475828 – 12.12.2019
İstanbul Müzayede – Müzayede ürünü / Lot No: 254
Peramezat Müzayedecilik İstanbul – Müzayede ürünü / Lot no: 11

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hafsa Boynukalın
0000-0001-6360-7465
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2020

Kabul Tarihi

1 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 16

DOI

https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.134

IZ

https://izlik.org/JA32WG83TG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Boynukalın, H. (2020). OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Arış Dergisi, 16, 56-77. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.134

AMA

1.Boynukalın H. OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Arış. 2020;(16):56-77. doi:10.34242/akmbaris.2020.134

Chicago

Boynukalın, Hafsa. 2020. “OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Arış Dergisi, sy 16: 56-77. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.134.

EndNote

Boynukalın H (01 Haziran 2020) OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Arış Dergisi 16 56–77.

IEEE

[1]H. Boynukalın, “OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”, Arış, sy 16, ss. 56–77, Haz. 2020, doi: 10.34242/akmbaris.2020.134.

ISNAD

Boynukalın, Hafsa. “OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Arış Dergisi. 16 (01 Haziran 2020): 56-77. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2020.134.

JAMA

1.Boynukalın H. OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Arış. 2020;:56–77.

MLA

Boynukalın, Hafsa. “OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Arış Dergisi, sy 16, Haziran 2020, ss. 56-77, doi:10.34242/akmbaris.2020.134.

Vancouver

1.Hafsa Boynukalın. OSMANLI ASKERÎ TEŞKİLÂTI ÜNİFORMALARININ TEZYÎNATI VE MÂLİYETİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Arış. 01 Haziran 2020;(16):56-77. doi:10.34242/akmbaris.2020.134