A Study on Diyarbakir Breakfast in Terms of Gastronomy Tourism

Öz

Today, three accepted basic meals can be mentioned. Breakfast, a relatively new meal, is one of the important gastronomic elements of Turkish culinary culture. This study examines the importance of Diyarbakır breakfast in the context of gastronomy tourism. Gastronomy tourism provides the protection and promotion of regional culinary culture and contributes to the local economy. Diyarbakır breakfast stands out as an element that reflects cultural heritage with its rich content and offers a unique experience for tourists. In the study, the touristic attraction of Diyarbakır breakfast, geographical marking processes and sustainability were discussed. In addition, strategic suggestions such as supporting local producers, international promotional activities and gastronomy festivals are presented. It is emphasized that Diyarbakır breakfast is not only a food culture, but also an important value that reflects the identity of the region. In this respect, various steps should be taken to gain brand value of Diyarbakır breakfast within the scope of gastronomy tourism.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy Tourism
• Local Cuisine Culture
• Diyarbakir Cuisine
• Breakfast
• Diyarbakir Breakfast

Etik Beyan

This study does not fall within the scope of studies requiring an Ethics Committee declaration. It is hereby declared that scientific and ethical principles were followed during the preparation of this study and that all studies utilized were indicated in the bibliography.

Gastronomi Turizmi Açısından Diyarbakır Kahvaltısı Üzerine Bir İnceleme

Öz

Günümüzde kabul görmüş üç temel yemek öğününden bahsedilebilir. Görece yeni bir öğün olan kahvaltı, Türk mutfak kültürünün önemli gastronomik öğelerinden biridir. Bu çalışma, gastronomi turizmi bağlamında Diyarbakır kahvaltısının önemini incelemektedir. Gastronomi turizmi, bölgesel mutfak kültürünün korunmasını ve tanıtılmasını sağlarken, yerel ekonomiye de katkı sunmaktadır. Diyarbakır kahvaltısı, zengin içerikleriyle hem kültürel mirası yansıtan hem de turistler için benzersiz bir deneyim sunan bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, Diyarbakır kahvaltısının turistik cazibesi, coğrafi işaretleme süreçleri ve sürdürülebilirliği ele alınmıştır. Ayrıca, yerel üreticilerin desteklenmesi, uluslararası tanıtım faaliyetleri ve gastronomi festivalleri gibi stratejik öneriler sunulmaktadır. Diyarbakır kahvaltısının yalnızca bir yemek kültürü değil, aynı zamanda bölgenin kimliğini yansıtan önemli bir değer olduğu vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda, gastronomi turizmi kapsamında Diyarbakır kahvaltısının marka değeri kazandırılması için çeşitli adımlar atılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi Turizmi
• Yerel Mutfak Kültürü
• Diyarbakır Mutfağı
• Kahvaltı
• Diyarbakır Kahvaltısı

Etik Beyan

Bu çalışma Etik Kurul beyanı gerektiren çalışmalar kapsamına girmemektedir. Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

1. Abakay, M. A. (2012, Şubat 13). Türkiye Yazarlar Birliği. Mart 31, 2025 tarihinde www.tyb.org.tr: https://www.tyb.org.tr/diyarbakir-mutfaginda-yemek-kulturu-5584yy.htm adresinden alındı
2. Akdu, S., & Karakaş, D. (2019). Gastronomi Turizmi Ve Coğrafi İşaret Kapsamında Diyarbakır İlinin Gastronomi Potansiyeli Üzerine Bir Araştırma. International West Asia Congress Of Tourism Research, 268-270.
3. Aksoy, M., & Sezgi, G. (2015). Gastronomi Turizmi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Gastronomik Unsurları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 85.
4. Arora, S. K. (2022). Effects of Breakfast on Cognitive Function of Children. Acta Scientific Nutritional Health, 75-79.
5. Arslantaş, E., & İnce, E. K. (2023). Eski Mezopotamya Mutfak Kültürünün Günümüz Diyarbakır Mutfağı Üzerine Etkileri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 1173-1174.
6. Boiko, V., Liubynskyi, O., Strikha, L., Zarakhovskyi, O. Y., & Neilenko, S. (2021). Development of Culinary Tourism in European Countries . International Journal of Computer Science and Network Security, 167-177.
7. Cueto, S. (2001). Breakfast and Dietary Balance: The EnKid Study. Public Health Nutritition, 1429-1431.
8. Çalışkan, O., & Yılmaz, G. (2016). Gastronomy and Tourism. C. Avcıkurt, M. S. Dinu, N. Hacıoğlu, R. Efe, A. Soykan, & N. Tetik (Dü) içinde, Global Issues and Trends in Tourism. Sofia: St Kliment Ohridski University Press.

9. Çelik, S. (2024). İşçi Beslenmesi: Kavramların Anlamlarına İlişkin Bir Değerlendirme. social Science Development Journal, 168-177.
10. Çetin, K. (2020). Medeniyet Değerlerimiz Mutfak ve Yemek Kültürü. İstanbul: Ravza Yayıncılık.
11. Çökük, Y. (2024). Yiyecek İçecek İşletmelerinde Atık Gıda Yönetimi Diyarbakır ve Antalya İlleri Karşılaştırma Örneği. Mardin: Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
12. Eryılmaz, B., & Şengül, S. (2016). Sosyal Medyada Paylaşılan Yöresel Yemek Fotoğraflarının Turistlerin. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 32-42.
13. Haspolat, Y. K. (2014a). Diyarbaır'ın Tarihi Yemek ve Gıda Mekanları.
14. Haspolat, Y. K. (2014b). Diyarbakır’ın Tarihi Yemek Ve Gıda Mekânları - 2.
15. Hjalager, A. M. (2004). What Do Tourists Eat and Why? Towards a Sociology of Gastronomy and Tourism. Tourism, 195-201.
16. İçigen, M. (2022). Pazar Kahvaltısının Sosyal Organizasyonu Üzerine Etnografik Bir Araştırma: Nevşehir Örneği. Niğde: Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
17. Johal, D. S., & Singh, Y. (2022). Role of Nutrition in Scholastic Achievement of Adolescents. International Journal of Food and Nutritional Sciences, 37-41.
18. Kaçar, H. (2021). Van Kahvaltısına Rakip: Diyarbakır Kahvaltısı: https://www.sabah.com.tr/yasam/van-kahvaltisina-rakip-diyarbakir-kahvaltisi-5711277 adresinden alındı
19. Kanberoğlu, Z., & Yıldırımçakar, İ. (2022). Coğrafi İşaretlerin Bölgesel Gelişmedeki Rolü: Van Kahvaltısı Örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23-39.
20. Kurnaz, A., Özgürel, G., & Kurnaz, H. A. (2015). Kırsal Turizmde Yöresel Ürünlerin Kullanımı Açısından Yol Üstü İşletmelerin Değerlendirilmesi: Marmaris Osmaniye Kırsalındaki Kahvaltı Durakları. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 32-36.
21. Kültür ve Turizm Bakanlığı, (2005). Güneydoğu Anadolu Bölgesi 'Rehberlikte Uzmanlaşma Eğitimi'. Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtım Bürosu, 35-53, 114-115, 241, 295, 413-415.
22. Kyriakaki, A., Zagkotsi, S., & Trihas, N. (2016). Gastronomy, Tourist Experience and Location. The Case of Greek Breakfast. Tourismos: An International Multidisciplinary Journal of Tourism, 227-261.
23. MEB. (2006). Kahvaltı Servisi. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı.
24. Meşeli, A. (2025). Diyarbakır’da Kültür Turizmi Ve Diğer Çekicilikler, Tespitler, Sorunlar Ve Çözüm Önerileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 131-165.
25. Milor, V. (2024). Youtube-Kafa TV: https://www.youtube.com/watch?v=UMKSOlnq-rs&ab_channel=KAFATV adresinden alınmıştır
26. Öcal, Y. (2019). Diyarbakır Mutfağı ve Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi. Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kent Çalışmaları, 5-12.
27. Önal, S., & Uçar, A. (2024). Okul Çağı Çocuklarının Eğitim Gördükleri Okullara Göre Kahvaltı Yapma ve Beslenme Durumlarının Değerlendirilmesi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 48-58.
28. Özkanlı, O., & İşler, Z. (2018). Gastronomi Turizminin Diyarbakır‘ın Yemek Kültürünün Tanıtımına Etkisi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 547-557.
29. Özyılmaz, H., Aluclu, İ., & Akın, C. T. (2014). Mutfak Kültürünün Geleneksel Diyarbakır Evlerine Sosyal Ve Mekânsal Yansımaları. Millî Folklor, 148.
30. Samancı, Ö. (2009). Osmanlı Kültüründe Öğün Zamanları ve Kahvaltı. Yemek ve Kültür, 78-83.
31. Say, D., Esen, M. K., & Güzeler, N. (2018). Türk Mutfağında Kahvaltı Kültürü. 1. Uluslararası Akdeniz Sempozyumu Bildiri Tam Metinleri Kitabı. 4, s. 36-54. Mersin: Mer Ak Mersin Akademi Yayınları.
32. Solmaz, F. (2024). Gastronomi Turizmi Kapsamında Diyarbakır’ı Ziyaret Eden Turistlerin Yerel Yemek Deneyimlerinin Memnuniyete Etkisi. A. Karakaş, A. Ertekin, & H. Y. Oktay Tatlıcıoğlu içinde, Şehir Ve Kültür (Diyarbakır’ın Binbir Rengi) (s. 120-124). Ensar Neşriyat.
33. Steiner, C. J., & Reisinger, Y. (2006). Understanding Existential Authenticity. Annals of Tourism Research, 299-318.
34. TDK. (2024, Aralık 14). Türk Dil Kurumu. Aralık 14, 2024 tarihinde www.sozluk.gov.tr: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
35. Türk Patent. (2021). Mart 28, 2025 tarihinde www.turkpatent.gov.tr: https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=21 adresinden alındı
36. www.bthaber.com. (2021, Şubat 12). Mart 31, 2025 tarihinde BThaber: https://www.bthaber.com/dogu-kulturunu-yasatan-diyarbakir-yemekleri/ adresinden alındı
37. www.diyarbakir.bel.tr. (2019, Nisan 24). Mart 27, 2025 tarihinde Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi: https://www.diyarbakir.bel.tr/diyarbakir/genel-bilgiler/ilce-nufus/36-yoresel-kahvalti.html adresinden alındı www.diyarbekirde.net. (2018, 12 11). Mart 31, 2025 tarihinde Diyarbekirde: https://diyarbekirde.net/diyarbakir-kahvaltisi-inceleme/ adresinden alındı
38. www.ntv.com. (2024, Temmuz 28). NTV: https://www.ntv.com.tr/turkiye/diyarbakir-ekspresi-time-dergisinin-en-iyi-100-listesinde,_nGidT62-kqhgzRQu3VuFw adresinden alınmıştır
39. www.tasteatlas.com. (2025). Mart 26, 2025 tarihinde Taste Atlas: https://www.tasteatlas.com/kahvalti adresinden alındı
40. Yarış, A., & Kanik, E. (2023). Turistlerin Yeni Gastronomik Etkinliklerine Katılma Niyeti. Aydın Gastronomy, 223-240.
41. Yıldız, S. Ç. (2020). Üniversite Öğrencilerinde Kahvaltı Yapma Alışkanlığının Saptanması ve Çözüm Önerileri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 819-827.