Araştırma Makalesi

Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi

Cilt: 3 Sayı: 2 30 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi

Öz

Araştırma kadın istihdamının yoğunlaştığı kabin ve yolcu hizmetlerinde erkek çalışanların kariyer hareketliliğini cam asansör yaklaşımı üzerinden değerlendirmektedir. Araştırma, 2016-2026 döneminde yayımlanan 25 hakemli çalışma ile 4 kurumsal rapordan oluşan 29 dokümanın ölçüt temelli bütünleştirici nitel analizi olarak tasarlanmıştır. Cam asansörün temel kavramsal dayanaklarını açıklayan üç klasik çalışma ile araştırma desenini temellendiren yöntem kaynakları analiz havuzunun dışında tutulmuştur. Dokümanlar; doğrudan havacılık kanıtı, kadın yoğun mesleklerde kariyer hareketliliği, liderlik ve otorite atıfları ile kurumsal bağlam olmak üzere dört kanıt katmanında incelenmiştir. Bulgular, havayollarında cam asansörü doğrudan doğrulayan boylamsal veya personel kayıtlarına dayalı bir araştırmanın bulunmadığını göstermektedir. Bununla birlikte token görünürlüğü, erkeklikle ilişkilendirilen otorite ve kriz yönetimi beklentileri, kritik görevlere yönlendirilme, gayriresmî sponsorluk ve belirsiz terfi ölçütleri sınanabilir kariyer mekanizmaları olarak öne çıkmaktadır. Erkek çalışanların görünürlüğü her durumda avantaj üretmemekte; damgalanma, rol gerilimi ve aidiyet sorunlarıyla birlikte işleyebilmektedir. Ayrıca milliyet, etnisite, sınıf, cinsel yönelim, ebeveynlik, sözleşme türü ve taşeronlaşma olası avantajın kapsamını koşullandırmaktadır. Literatürdeki en belirgin boşluk, yolcu hizmetlerinde adaylık, kısa liste, eğitim ataması, ücret ve terfi sonuçlarını cinsiyete göre karşılaştıran araştırmaların yokluğudur. Bu eksiklik, birim içindeki yetki ve fırsat dağılımının toplumsal cinsiyet boyutuyla ayrıca incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, kabin ve yolcu hizmetlerinin ayrı kariyer sistemleri olarak incelenmesini ve çalışan anlatılarının anonimleştirilmiş insan kaynakları kayıtlarıyla birleştirilmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acker, Joan. “Hierarchies, Jobs, Bodies: A Theory of Gendered Organizations”. Gender & Society 4/2 (1990), 139-158. https://doi.org/10.1177/089124390004002002.
  2. Braun, Virginia - Clarke, Victoria. Thematic Analysis: A Practical Guide. London: SAGE, 2021.
  3. Dill, Janette S. vd. “Does the ‘Glass Escalator’ Compensate for the Devaluation of Care Work Occupations? The Careers of Men in Low- and Middle-Skill Health Care Jobs”. Gender & Society 30/2 (2016), 334-360. https://doi.org/10.1177/0891243215624656.
  4. Duffy, Keri vd. “Still Red Hot? Postfeminism and Gender Subjectivity in the Airline Industry”. Gender, Work & Organization 24/3 (2017), 260-273. https://doi.org/10.1111/gwao.12147.
  5. Eagly, Alice H. - Karau, Steven J. “Role Congruity Theory of Prejudice toward Female Leaders”. Psychological Review 109/3 (2002), 573-598. https://doi.org/10.1037/0033-295X.109.3.573.
  6. Efthymiou, Marina. “Gender Diversity in Aviation: Barriers, Opportunities, and Pathways for Equity”. Transportation Research Procedia 94 (2026), 3-12. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2026.01.002.
  7. Ferguson, Jane M. - Ayuttacorn, Arratee. “Air Male: Exploring Flight Attendant Masculinities in North America and Thailand”. The Asia Pacific Journal of Anthropology 20/4 (2019), 328-343. https://doi.org/10.1080/14442213.2019.1634137.
  8. Ferla, Martina - Graham, Anne. “Women Slowly Taking Off: An Investigation into Female Underrepresentation in Commercial Aviation”. Research in Transportation Business & Management 31 (2019), 100378. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2019.100378.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çalışma Sosyolojisi, Kadın Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

4 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

15 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ceylan, H. (2026). Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(2), 240-262. https://doi.org/10.70869/asbad.2010941
AMA
1.Ceylan H. Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi. ASBAD. 2026;3(2):240-262. doi:10.70869/asbad.2010941
Chicago
Ceylan, Hamza. 2026. “Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3 (2): 240-62. https://doi.org/10.70869/asbad.2010941.
EndNote
Ceylan H (01 Eylül 2026) Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3 2 240–262.
IEEE
[1]H. Ceylan, “Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi”, ASBAD, c. 3, sy 2, ss. 240–262, Eyl. 2026, doi: 10.70869/asbad.2010941.
ISNAD
Ceylan, Hamza. “Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 3/2 (01 Eylül 2026): 240-262. https://doi.org/10.70869/asbad.2010941.
JAMA
1.Ceylan H. Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi. ASBAD. 2026;3:240–262.
MLA
Ceylan, Hamza. “Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 2, Eylül 2026, ss. 240-62, doi:10.70869/asbad.2010941.
Vancouver
1.Hamza Ceylan. Havacılıkta Cam Asansör Etkisi: Kabin ve Yolcu Hizmetlerinde Kariyer İlerlemesi. ASBAD. 01 Eylül 2026;3(2):240-62. doi:10.70869/asbad.2010941

Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi “Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 (CC BY-NC)” uluslararası lisans ile lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6IjkzNGQvOTk5Mi9lNmQwLzZhMWYzYmY4Y2UzNzg1LjU5NjExNTU4LnBuZyIsImV4cCI6MTc4MDQzNTQ2NSwibm9uY2UiOiI1MTUzNzhlZjlmZTg3OWMyODVlNzhjNGVlYmRmZDgzOSJ9.bU79gZf3YdBVV2kuWBSJSQ0mUwG2jITtS6ROyrcAKsA