Arthur Schopenhauer’ın İsteme Felsefesi: Varoluşsal Bir Esaret Trajedisinin Ana Hatları

Öz

Bu makale, isteme kavramının Schopenhauer felsefesinde ne kadar mühim bir yerde olduğunu gösterme ve bu eksenden hareketle Schopenhauer felsefesinin içsel gerilimlerine dair genel bir bilgi verme amacına yöneliktir. Schopenhauer’ın isteme felsefesini boydan boya kat eden bir esaret trajedisi, onun ahlaki ve estetik kurtuluş senaryoları karşısında yaratıcı bir gerilim hattı sergiler. Makalede Schopenhauer’ın felsefesinin öne çıkan tezlerine bu gerilim ışığında yaklaşılmaktadır. Bu bağlamda, öncelikle Schopenhauer’da istemenin nasıl oluşturulduğu Immanuel Kant’ın epistemolojisinden hareketle ortaya konmaya çalışılmıştır. Burada istemenin ana karakteri belirlenerek varoluşun neresinde konumlandırıldığı; etkinliği, aktifliği, yapabilirliği ve yaratabilirliği sorgulanmıştır. Daha sonra, istemenin dünyayı açıklamada Schopenhauer felsefesine tayin ettiği tema, dünyayı istemenin bir tezahürü olarak gören Schopenhauer felsefesinden örneklerle gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Son olarak, Schopenhauer’ın öncüllerinden çıkan kurtuluş çarelerinin ne derecede idealize edilip pratik edilebileceği tartışılarak Schopenhauer felsefesinin özgün kazanımları gösterilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İsteme
• kendinde şey
• varoluşsal esaret
• asketik kurtuluş
• estetik kurtuluş.

Arthur Schopenhauer’s Philosophy of the Will: Outlines of a Tragedy of Existential Captivity

Öz

This article aims to show how important the concept of will is in Schopenhauer’s philosophy and to provide general information about the internal tensions of Schopenhauer’s philosophy from this perspective. A tragedy of captivity that runs through Schopenhauer’s philosophy of the will presents a creative tension line vis-à-vis his moral and aesthetic scenarios of escape. In this article, the prominent theses of Schopenhauer’s philosophy are approached in the light of this tension. In this context, first of all, it was tried to reveal how the will is formed in Schopenhauer, based on Immanuel Kant’s epistemology. Here, the main character of the will is determined and its positioning in existence; its effectiveness, activity, capability and creativity are questioned. Afterwards, the theme that the will assigned to Schopenhauer’s philosophy in explaining the world is tried to be revealed with examples from Schopenhauer’s philosophy, which sees the world as a manifestation of the will. Finally, the original achievements of Schopenhauer’s philosophy are attempted to be demonstrated by discussing to what extent the escape proposals derived from Schopenhauer’s premises can be idealized and put into practice.

Anahtar Kelimeler

• Will
• thing in itself
• existential captivity
• ascetic escape
• aesthetic escape.

Kaynakça

1. Abelsen, P. (2009). Schopenhauer ve Budacılık, (Haz.: A. Aydoğan), Schopenhauer, s. 421-455, İstanbul: Say Yayınları.
2. Aktaş, O. A. (2020). Çeviriye Dair, İsteme ve Tasarım Olarak Dünya, (Çev.: A. O. Aktaş), s. 9-37, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
3. Atayman, V. (2006). Schopenhauer Felsefesine Giriş: Varolmanın Acısı, İstanbul: Donkişot Güncel Yayınlar.
4. Cartwright, D. E. (2014). Schopenhauer, (Çev.: S. Erduman), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
5. Durant, W. (2003). Felsefenin Öyküsü, (Çev.: E. Gürol), İstanbul: İz Yayıncılık.
6. Gökberk, M. (2002). Felsefe Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi.
7. Hilav, S. (1995). Felsefe Yazıları, İstanbul: Yapı Kredi yayınları.
8. İnam. A. (1993). Schopenhauer’da Estetik Kurtuluş, Felsefe Dünyası, Sayı 9, s. 8-13.

9. Jacquette, D. (2005). The Philosophy of Schopenhauer, Ithaca: McGill-Queen’s University Press.
10. Janaway, C. (2012). Maliyetini Karşılamayan Uğraş: Hayat ya da Schopenhauer’ın Kötümserliği, (Çev.: A. Aydoğan), (Haz.: A. Aydoğan), Hayatın Anlamı, s. 97-143, İstanbul: Say Yayınları.
11. Kant, I. (2008). Arı Usun Eleştirisi, (Çev.: A. Yardımlı), İstanbul: İdea Yayınevi.
12. Kaufmann, W. (1997). İnsanı Anlamak: Goethe, Kant, Hegel, (Çev.: A. Yardımlı), İstanbul: İdea Yayınevi.
13. Ketenci, T. ve Topuz M. (2009). Kant ve Nietzsche’de İsteme Kavramı. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 8. s. 1-16.
14. Kuçuradi, İ. (2006). Schopenhauer ve İnsan, Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.
15. Magee, B. (2000). Büyük Filozoflar: Platon’dan Wittgenstein’a Batı Felsefesi, (Çev.: A. Cevizci), İstanbul: Paradigma Yayınları.
16. Özkan, S. (2006). Schopenhauer: Paradokslar Üzerinde Raks, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
17. Salter, W. M. (2009). Schopenhauer, Felsefe ve Din, (Haz.: A. Aydoğan), Schopenhauer, s. 221-267, İstanbul: Say Yayınları.
18. Schopenhauer, A. (2000). İstencin Özgürlüğü Üzerine, (Çev.: M. Söyler), Ankara: Öteki Yayınevi.
19. Schopenhauer, A. (2005). Aşkın Metafiziği, (Çev.: V. Atayman), İstanbul: Bordo Siyah Klasik Yayınlar.
20. Schopenhauer, A. (2006a). Tarih Üzerine, (Çev.: M. Bal), (Haz.: D. Özlem ve G. Ateşoğlu), Tarih Felsefesi: Seçme Metinler, s. 220-234, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
21. Schopenhauer, A. (2006b). Yaşam Bilgeliği Üzerine Aforizmalar, (Çev.: M. Tüzel), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
22. Schopenhauer, A. (2007a). Okumak, Yazmak ve Yaşamak Üzerine, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
23. Schopenhauer, A. (2007b). Seçkinlik ve Sıradanlık Üzerine, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
24. Schopenhauer, A. (2007c). Merhamet, (Çev.: Z. Kocatürk), İstanbul: Dergâh Yayınları.
25. Schopenhauer, A. (2008a). Üniversiteler ve Felsefe, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
26. Schopenhauer, A. (2008b). Düşünmenin Gereksindiği: Sükûnet?, (Çev.: A. Aydoğan), (Haz.: A. Aydoğan), Düşüncenin Çağrısı, s. 105-112, İstanbul: Say Yayınları.
27. Schopenhauer, A. (2008c). Kendi Kendine Düşünmesini Öğrenmek, (Çev.: A. Aydoğan), (Haz.: A. Aydoğan), Düşüncenin Çağrısı, s. 25-45, İstanbul: Say Yayınları.
28. Schopenhauer, A. (2009). Ahlak Üzerine, (Haz.: A. Aydoğan), Schopenhauer, s. 325-375, İstanbul: Say Yayınları.
29. Schopenhauer, A. (2010a). Hukuk, Ahlak ve Siyaset Üzerine, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
30. Schopenhauer, A. (2010b). Güzelin Metafiziği: Sanatın ve Güzelin Sırları, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
31. Schopenhauer, A. (2011). Okumaya ve Okumuşlara Dair, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
32. Schopenhauer, A. (2012a). Bilmek ve İstemek, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
33. Schopenhauer, A. (2012b). Hayatın Anlamı, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
34. Schopenhauer, A. (2012c). Ölümün Anlamı, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
35. Schopenhauer, A. (2014). Felsefe Tarihinden Kesitler, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
36. Schopenhauer, A. (2015). İdeal ve Gerçek, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları
37. Schopenhauer, A. (2017). Akıl Sağlığı, (Çev.: A. Aydoğan), İstanbul: Say Yayınları.
38. Schopenhauer, A. (2020). İsteme ve Tasavvur Olarak Dünya, (Çev.: A. O. Aktaş), Ankara: Doğu Batı Yayınları.
39. Thilly, F. (2002). Felsefenin Öyküsü: Çağdaş Felsefe, (Çev.: İ. Şener), İstanbul: İzdüşüm Yayınları.
40. Young, J. (2005). Schopenhauer, New York: Routledge.
41. Wood, A. (2009). Kant, (Çev.: A. Kovanlıkaya), Ankara: Dost Kitabevi.