Araştırma Makalesi

Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü

Cilt: 25 Sayı: 3 30 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü

Öz

Bu araştırma, görgü tanıklarının olaya dair bellekleri üzerinde kaygı düzeyi, cinsiyet ve sosyal uyumun etkisini incelemektedir. Bu amaçla çalışmada kaygı düzeyini değerlendiren ölçekler, tanıklık için kurgulanmış canlı bir olay, olayla ilgili bellek testi ve teşhis slaytı kullanılmıştır. Çalışmada 60 katılımcının (47 kadın, 13 erkek) verisi analiz edilmiştir. Kaygı düzeyi ile katılımcıların olayı hatırlama performansları arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı görülmüştür. Olaydaki kişinin görünüşü ve olay içeriğini hatırlama performansları açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir fark olmamasına rağmen genel olarak bellek testinde kadınların yanlış alarm oranının anlamlı şekilde daha az olduğu saptanmıştır. Olaydaki kişinin fotoğraftan teşhisinde katılımcıların sadece %5’i işbirlikçi katılımcıların yanlış teşhisine sosyal uyum göstermiştir. Uyum açısından dikkat çeken bir sonuç, fotoğraftan teşhiste saçın önemli bir etkisinin olabileceğini düşündürmesidir. Grup büyüklüğünün artmasının uyum davranışını arttırmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bellek testinin değerlendirilmesine yönelik yöntemsel önerileri için Doç. Dr. Sevda Bulduk’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Alpar, G., Er, N., & Uçar Boyraz, F. (2007). Görgü Tanıklığında Bellek Hataları: Olay Sonrası Bilginin ve Tuzak Soruların Hatırlama ve Kaynak İzleme Üzerindeki Etkisi. Türk Psikoloji Yazıları, 10(20), s. 1-17.
  2. Areh, I. (2011). Gender-Related Differences in Eyewitness Testimony. Personality and Individual Differences, 50(5), s. 559-563. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.11.027
  3. Areh, I., & Walsh, D. (2020). Own-Gender Bias May Affect Eyewitness Accuracy of Perpetrators’ Personal Descriptions. Revija Za Kriminalistiko in Kriminologijo, 71(4), s. 247-256. https://doi.org/10.6084/M9.FIGSHARE.13703806
  4. Asch, S. A. (1955). Opinions and Social Pressure. Scientific American, 193(5), s. 31-35.
  5. Beck, A. T., Ward, C. H., Mendelson, M., Mock, J., & Erbaugh, J. (1961). An Inventory for Measuring Depression. Archives of General Psychiatry, 4(6), s. 561-571.
  6. Bond, R., & Smith, P. B. (1996). Culture and Conformity: A Meta-Analysis of Studies Using Asch’s (1952b, 1956) Line Judgment Task. Psychological Bulletin, 119(1), s. 111-137.
  7. Buckhout, R. (1974). Eyewitness Testimony. Scientific American, 231(6), s. 23-31.
  8. Busey, T. A., & Loftus, G. R. (2007). Cognitive Science and the Law. Trends in Cognitive Sciences, 11(3), s. 111-117. https://doi.org/10.1016/j.tics.2006.12.004

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

14 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ulusoy Kök, N., Ayçiçeği Dinn, A., & Dinn, W. M. (2025). Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1576-1599. https://doi.org/10.11616/asbi.1742568
AMA
1.Ulusoy Kök N, Ayçiçeği Dinn A, Dinn WM. Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü. ASBİ. 2025;25(3):1576-1599. doi:10.11616/asbi.1742568
Chicago
Ulusoy Kök, Nurdan, Ayşe Ayçiçeği Dinn, ve Wayne M. Dinn. 2025. “Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 25 (3): 1576-99. https://doi.org/10.11616/asbi.1742568.
EndNote
Ulusoy Kök N, Ayçiçeği Dinn A, Dinn WM (01 Kasım 2025) Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 25 3 1576–1599.
IEEE
[1]N. Ulusoy Kök, A. Ayçiçeği Dinn, ve W. M. Dinn, “Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü”, ASBİ, c. 25, sy 3, ss. 1576–1599, Kas. 2025, doi: 10.11616/asbi.1742568.
ISNAD
Ulusoy Kök, Nurdan - Ayçiçeği Dinn, Ayşe - Dinn, Wayne M. “Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 25/3 (01 Kasım 2025): 1576-1599. https://doi.org/10.11616/asbi.1742568.
JAMA
1.Ulusoy Kök N, Ayçiçeği Dinn A, Dinn WM. Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü. ASBİ. 2025;25:1576–1599.
MLA
Ulusoy Kök, Nurdan, vd. “Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 3, Kasım 2025, ss. 1576-99, doi:10.11616/asbi.1742568.
Vancouver
1.Nurdan Ulusoy Kök, Ayşe Ayçiçeği Dinn, Wayne M. Dinn. Tanık Belleğinde Bireysel ve Sosyal Etkiler: Kaygı, Cinsiyet ve Sosyal Uyumun Rolü. ASBİ. 01 Kasım 2025;25(3):1576-99. doi:10.11616/asbi.1742568