Ebeveyn-Çocuk İletişiminde Bilgi Yüklemesi ve Dezenformasyon Kavramlarının Analizi

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 257 - 268, 27.03.2026

Birol Demircan

https://doi.org/10.11616/asbi.1824126

https://izlik.org/JA94AC98YT

Öz

Dijital çağda aile içi iletişim, sınırsız bilgi akışı, sosyal medya etkileşimleri ve çevrimiçi dezenformasyonun etkisiyle köklü bir dönüşüm geçirmektedir. Bu çalışma, enformasyon bolluğu ve çevrimiçi dezenformasyonun ebeveyn çocuk iletişimine etkilerini incelemektedir. Kuramsal çerçevede dijital ebeveynlik, paylaşan ebeveynlik, mahremiyet ve medya okuryazarlığı kavramları ele alınmıştır. Türkiye bağlamında, Instagram üzerinde yapılan nitel içerik analiziyle ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili çevrimiçi paylaşımlarındaki etik, güvenlik ve gizlilik boyutları değerlendirilmiştir. Bulgular, ebeveynlerin çoğunlukla iyi niyetli paylaşımlarının bile çocukların mahremiyetini zedeleyebildiğini, yanlış bilginin ise aile içi güven ilişkisini sarsabildiğini göstermektedir. Ayrıca çocukların, sosyal medyada karşılaştıkları manipülatif veya hatalı içerikleri aileleriyle paylaştıklarında iletişimsel çatışmaların ortaya çıkabildiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, dijital çağda sağlıklı aile iletişiminin sürdürülebilmesi, ebeveyn ve çocukların dijital dünyanın risklerini tanıması, güvenilir bilgi kaynaklarını seçebilmesi ve çevrimiçi etkileşimlerde etik farkındalık geliştirmesiyle mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Dijital Ebeveynlik , Enformasyon Bolluğu , Dezenformasyon , Sosyal Medya , Aile İletişimi.

Analysis of the Concepts of Information Overload and Disinformation in Parent-Child Communication

https://izlik.org/JA94AC98YT

Öz

In the digital age, family communication is undergoing a radical transformation due to the unlimited flow of information, social media interactions, and online disinformation. This study examines the impact of information overload and online disinformation on parent-child communication. The theoretical framework explores the concepts of digital parenting, participatory parenting, privacy, and media literacy. In the Turkish context, a qualitative content analysis on Instagram evaluated the ethical, security, and privacy dimensions of parents' online posts about their children. Findings indicate that even well-intentioned parental posts can undermine children's privacy, while misinformation can undermine trust within families. Furthermore, it has been observed that communication conflicts can arise when children share manipulative or inaccurate content they encounter on social media with their families. Consequently, maintaining healthy family communication in the digital age is possible only when parents and children recognize the risks of the digital world, choose reliable information sources, and develop ethical awareness in online interactions.

Anahtar Kelimeler

Digital Parenting , Information Overload , Disinformation , Social Media , Family Communication.

Kaynakça

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2023). Dijital ebeveynlik rehberi. Ankara: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yayınları. https://www.aile.gov.tr
• Auxier, B., Anderson, M., Perrin, A., & Turner, E. (2020). Parents’ attitudes and experiences related to digital technology. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/internet/2020/07/28/parents-attitudes-and-experiences-related-to-digital-technology/
• Beninger, K. (2017). Social media users’ views on the ethics of social media research. Social Media + Society, 3 (1), 1–9.
• Blum-Ross, A., & Livingstone, S. (2017). “Sharenting,” parent blogging, and the boundaries of the digital self. Popular Communication, 15(2), 110–125.
• Coyne, S. M., Rogers, A. A., Holmgren, H. G., Stockdale, L., & Booth, M. (2023). “A blessing and a curse”: Parents’ reflections on sharenting and children’s privacy. Computers in Human Behavior, 148, 211–225. https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107921
• Çimke, S., Yıldırım Gürkan, D., & Polat, S. (2018). Sosyal medyada çocuk hakkı ihlali: “Sharenting.” Güncel Pediatri, 16(2), 261–267.
• Eppler, M. J., & Mengis, J. (2004). The concept of information overload: A review of literature from organization science, accounting, marketing, MIS, and related disciplines. The Information Society, 20 (5), 325–344.
• Goodwin, C. (2023, October 3). New study: Information overload for parents. Psychology Today – Parenting Translator Blog. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/us/blog/parenting-translator/202310/information-overload-for-parents
• Leeder, C. (2019). How college students evaluate and share “fake news” stories. Library & Information Science Research, 41 (3), 100967.
• Livingstone, S., Ólafsson, K., Helsper, E. J., Lupiáñez-Villanueva, F., Veltri, G. A., & Folkvord, F. (2021). Maximizing opportunities and minimizing risks for children online: The role of digital skills in emerging strategies of parental mediation. Journal of Communication, 71 (1), 86–110.
• Markham, A., & Buchanan, E. (2012). Ethical decision-making and Internet research: Recommendations from the AoIR Ethics Working Committee (Version 2.0). Association of Internet Researchers. https://aoir.org/reports/ethics2.pdf
• Marwick, A. E., & Boyd, D. (2021). It’s complicated: The social lives of networked teens. New Haven, CT: Yale University Press.
• Ofcom. (2021). Children and parents: Media use and attitudes report 2021. https://www.ofcom.org.uk/research-and-data/media-literacy-research
• Ömur, S., & Uyar, M. (2022). Sharenting: Türkiye’de ebeveynlerin paylaşım eğilimleri üzerine bir değerlendirme. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 9, 23–45.
• Schmidt, J., Huber, B., Nowak, T., & Maier, M. (2020). Parenting in the digital age: The influence of digital media use on family communication and well-being. Journal of Family Studies, 26(1), 115–130. https://doi.org/10.1080/13229400.2020.1714681
• Sharevski, F., & Vander Loop, J. (2023). Children, parents, and misinformation on social media. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2312.09359
• Steinberg, S. B. (2017). Sharenting: Children’s privacy in the age of social media. Emory Law Journal, 66 (4), 839–884.
• Tandoc, E. C., Lim, Z. W., & Ling, R. (2018). Defining “fake news”: A typology of scholarly definitions. Digital Journalism, 6 (2), 137–153.
• TÜİK. (2024, October 24). 2024 yılı çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması sonuçları. Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr
• Walsh, K. (2022). Digital literacy and online safety: Young people’s practices and perceptions. Journal of Youth Studies, 25 (1), 138–154.
• World Health Organization. (2020). Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. Geneva: Author.
• Yeşilay. (2023). Dijital bağımlılık ve ebeveynlik rehberi. İstanbul: Türkiye Yeşilay Cemiyeti Yayınları.
• Yıldırım, K., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. baskı). Ankara: Seçkin Yayınları.