Bilim İletişimi ve Yapay Zekâ: Kavramsal Dönüşümler ve Tematik Eğilimler Çerçevesinde Bir Analiz
Öz
Bu çalışma, yapay zekânın bilim iletişimi literatüründe nasıl kavramsallaştırıldığını ve hangi tematik yönelimler etrafında tartışıldığını incelemektedir. Bu doğrultuda çalışmada, Web of Science veri tabanında "iletişim" konu kategorisinde yer alan, Q1 ve Q2 çeyreklik dilimlerinde sınıflandırılmış ve kapsamı bilim iletişimi olan Science Communication, Journal of Science Communication ve Public Understanding of Science isimli üç dergide yayımlanmış yapay zekâ temalı çalışmalar, tematik analiz yoluyla incelenmiştir. Analiz sonucunda, yapay zekânın sosyoteknik bir fenomen ve iletişimsel süreçlerini dönüştüren bir araç olarak, güven, risk ve etik bağlamlarda kavramsallaştırıldığı; yapay zekânın toplumsal algı ve kabul gibi süreçlerdeki konumunun medya çerçeveleri ve temsilleri üzerinden ele alındığı; yapay zekâ teknolojilerinin bilim iletişimine entegrasyonunun dijital bilim iletişimi araştırmaları etrafında şekillendiği görülmüştür. Ayrıca, bulgular doğrultusunda elde edilen araştırma gündemi üzerinden gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AA. (2025), YÖK Başkanı Özvar: Yükseköğretim Kurulu Bilim İletişimi Ofisini Hayata Geçiriyoruz. https://www.aa.com.tr/tr/egitim/yok-baskani-ozvar-yuksekogretim-kurulu-bilim-iletisimi-ofisini-hayata-geciriyoruz/3484456 (Erişim Tarihi: 05.08.2025).
- Akin, H. (2017), Overview of the Science of Science Communication. (Eds.: K. H. Jamieson), The Oxford Handbook of the Science of Science Communication, s. 24-33, New York: Oxford University Press.
- Alvarez, A., Caliskan, A., Crockett, M.J., Ho, S. S., Messeri, L. & West, J. (2024), Science Communication with Generative AI. Nature Human Behaviour, 8, s. 625–627.
- Baake, J., Schmitt, J. and Metag, J. (2025), Balancing Realism and Trust: AI Avatars in Science Communication. JCOM, 24(02), A03. https://doi.org/10.22323/2.24020203
- Bauer, W. M. & Falade, A. B. (2021), Public Understanding of Science: Survey Research Around the World. (Eds.: M. Bucchi and B. Trench), Routledge Handbook of Public Communication of Science and Technology, s. 238-266. New York: Routledge.
- Beckmann, S. A., Link, E. and Bachl, M. (2025), “ChatGPT, is the Influenza Vaccination Useful?” Comparing Perceived Argument Strength and Correctness of Pro-Vaccination-Arguments from AI and Medical Experts. JCOM, 24(02), A04. https://doi.org/10.22323/2.24020204
- Bedir, U. (2020), Yeni Medya ve Bilim İletişimi: Türkiye’de Çevrimiçi Bilim Anlatıcılığı. (Eds:. U. Bedir). Bilim İletişimi Aktörler, Mecralar ve Sorunlar, s. 157-205), Konya: Eğitim Yayınevi.
- Besley, C. J. & Dudo, A. (2022), Strategic Science Communication: A Guide to Setting the Right Objectives for More Effective Public Engagement. Baltimore: John Hopkins University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
27 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
15 Kasım 2025
Kabul Tarihi
4 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1