Sosyal Medyanın Toplum Üzerindeki Etkileri Kapsamlı Bir Değerlendirme

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 340 - 349, 27.03.2026

İkram Alpsoy

https://doi.org/10.11616/asbi.1824138

https://izlik.org/JA84UX58UW

Öz

Sosyal medya, Web 2.0’ın ideolojik ve teknolojik temelleri üzerine inşa edilen ve kullanıcıların bilgi, öneri ve tecrübeleri vb. içeriklerin oluşturulmasına ve paylaşılmasına olanak tanıyan bir grup internet tabanlı uygulama olarak tanımlanmaktadır. Bu yüzyılın başında var olmayan X (eski adıyla Twitter), YouTube, Instagram, Facebook, Foursquare vb. uygulamalar, günümüzün medya ve iletişim ortamının önemli bir parçasını oluşturan ve ilk dönemlerinde kullanıcı sayısı fazla olmayan sosyal medya, kısa süre içerisinde bireylerin, toplumların ve şirketlerin yaşam biçimlerini derinden etkileyen, dinamik bir güç haline gelmiştir. Bu makale, sosyal medyanın popülerliğini, işlevlerini ve sağlık, eğitim, iş dünyası, toplum vb. alanlar üzerindeki olumlu ve olumsuz yansımalarını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Teknolojinin hızla gelişimiyle birlikte sosyal medyanın insan etkileşimindeki rolü yeniden şekillenmekte, bilgi akışı hızlanmakta ve yeni sosyalleşme biçimleri ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda yazın taraması ve betimleyici yöntemden yararlanılan çalışmada, siber zorbalık, bağımlılık ve gizlilik endişeleri gibi olumsuz yönlerin yanı sıra, bilgiye erişim kolaylığı, eğitimde iş birliği imkânları ve ticari fırsatlar gibi pozitif katkılar da ele alınmaktadır. Amaç, sosyal medyanın çok yönlü etkilerini analitik bir bakış açısıyla ortaya koyarak, bu alanda yapılacak gelecekteki çalışmalara bir zemin sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal medya , Toplumsal yapı , Olumlu ve olumsuz etki , Değişim

The Effects of Social Media on Society: A Comprehensive Assessment

https://izlik.org/JA84UX58UW

Öz

technological foundations of Web 2.0, enabling users to create and share content such as information, recommendations, and experiences. Applications such as X (formerly Twitter), YouTube, Instagram, Facebook, Foursquare, etc., which did not exist at the beginning of this century, have become an important part of today's media and communication environment. Social media, which did not have many users in its early days, has quickly become a dynamic force that profoundly affects the lifestyles of individuals, societies and companies. This article comprehensively examines the popularity and functions of social media, as well as its positive and negative impacts on areas such as health, education, business, and society. With the rapid development of technology, the role of social media in human interaction is being reshaped, the flow of information is accelerating, and new forms of socialisation are emerging. In this context, the study, which utilizes a literature review and descriptive method, addresses not only negative aspects such as cyberbullying, addiction, and privacy concerns, but also positive contributions such as ease of access to information, opportunities for collaboration in education, and commercial opportunities. The aim is to reveal the multifaceted effects of social media from an analytical perspective, thereby laying the groundwork for future studies in this field.

Anahtar Kelimeler

Social media , Social structure , Positive and negative impact , Change

Kaynakça

• Ahmed, M. S., Sharif, Md. H., Ihaddadene, N. ve Djeraba, C. (2008). Detection of Abnormal Motions in Video, Chania ICMI-MIAUCE’08 workshop.
• Babacan, M. E. (2014). Sosyal Medya Sonrası Yeni Toplumsal Hareketler. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), s. 135-160.
• Bostancı, M. (2010). Sosyal Medyanın Gelişimi ve İletişim Fakültesi Öğrencilerinin Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıkları. Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Boyd, D. (2014). It's Complicated: The Social Lives of Networked Teens. New Haven: Yale University Press.
• Chayko, M. (2014). Techno-social Life: The Internet, Digital Technology, and Social Connectedness. Sociology Compass 8(7), s. 976-991.
• Fernback, J. (2007). Selling Ourselves? Profitable Surveillance and Online Communities. Critical Discourse Studies 4(3), s. 311-330.
• Fuchs, C. (2011). Web 2.0, Prosumption, and Surveillance.’ Surveillance & Society, 8(3), s. 288-309.
• Göç, (tarih yok). Türk Dil Kurumu Sözlükleri, https://sozluk.gov.tr/
• Hargittai, E. & Litt. E. (2011). The Tweet Smell of Celebrity Success: Explaining Variation in Twitter Adoption among a Diverse Group of Young Adults. New Media & Society, 13(5), s. 824-842.
• Hu, Y., Manikonda, L., & Kambhampati, S. (2014). What We Instagram: A First Analysis of Instagram Photo Content and User Types, Proceedings of the Eight International AAAI Conference on Weblogs and Social Media, s. 595-598. https://www.scinapse.io/papers/84786028#fullText (Erişim Tarihi: 08.06.2025).
• Kozinets, R.V., Dolbec, P-Y. & Earley, A. (2014). Netnographic Analysis: Understanding Culture through Social Media Data, in Uwe Flick, ed. Sage Handbook of Qualitative Data Analysis, Sage: London, s. 262-275.
• Köseoğlu, Ö. (2012). Sosyal Ağ Sitesi Kullanıcılarının Motivasyonları: Facebook Üzerine Bir Araştırma, Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 7(2), s. 58-81.
• Lietsala, K. & Sirkkunen, E. (2008). Social Media: Introduction to the Tools and Processes of Participatory Economy. Finland: University of Tampere.
• Lee, E., Lee, J., Moon, J. & Sung, Y. (2015). Pictures Speak Louder than Words: Motivations for Using Instagram. Cyberpschology, Behavior and Social Networking, 18(9), s. 552-556.
• Mayfıeld, A. (2010). What  is  Social  Media,  iCrossing,  e‐book,  http://www.icrossing.co.uk/fileadmin/uploads/eBooks/What_is_Social_Media_iCrossing_ebook.pdf
• Miller, N. E. & Dollard, J. (1941). Social learning and imitation. New Haven, CT, US: Yale University Press.
• Nagar, H., Dabas, C. & Gupta, J. P. (2017). Navie Bayes and K-Means Hybrid Analysis for Extracting Extremist Tweets, ACM Conference, 10(4), s. 27-32.
• Öztürk, M. F. ve Talas, M. (2015). Sosyal Medya ve Eğitim Etkileşimi. Zeitschrift Für Die Welt Der Türken/Journal Of World Of Turks, 7(1), s. 101-120.
• Sarıgül, A. (2021). Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet Bağlamında Çocuk İstismarı: Sosyal medya anneleri üzerine değerlendirme. İçinde E. Seyrek (Ed.), Yönetim ve Medya Alanında Seçme Konular (s. 1-20). Kriter Yayınevi.
• Sarıgül, A. (2022). Bağımlılık ve Mutluluk Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İçinde S. Özyurt ve Y. Söylemez (Editörler), Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları (s. 171-180). Fenomen Yayıncılık.
• Sarıgül, A. (2023). Beğeni Çıkmazı: Sosyolojik ve Psikolojik Unsurlar Arasında Kadın Bedeni, Eğiten Kitap.
• Selçuk, H. (2023). Etkili Siyasal İletişim, Retorik, (Ed. Z. Özomay), Artikel Akademi.
• Selçuk, H. (2024). Kriz Yönetiminde Halkla İlişkilerin Rolü ve Önemi, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(28), s. 994-1014.
• Seyrek, E. (2024). Teknoloji Çağında Liderlik: Dönüşümcü ve E-liderlik Yaklaşımlarının Karşılaştırılması. İçinde F. Er (Ed.), Sosyal Bilimlerde Yeni Vizyonlar: Kavramlar-Kuramlar-Uygulamalar (s. 133-154). Duvar Kitabevi.
• Shabnoor, S. & Tajinder, S. (2016). Social Media its Impact with Positive and Negative Aspects, IJCATR, 5(2), s. 71-75.
• Shahjahan, A.T.M. & Chisty, K. (2014). Social Media research and its effect on our society, International journal of Information 7 communication Engineering, 8(6). s. 2009-2013.
• Shankhdhar, A. (Tarih yok). JIMS, Social media and business.
• Shea, N. (2015). Gathering The Shards: Instagram as a Storytelling Tool For Long-Form Writers Who Want To Go Short. Nieman Reports, 69(4), s. 8-15.
• Tariq. W., Mehboob, M., Khan, M. A. & Ullah F. (2012). The Impact of social Media and Social Networking on Education and Students of Pakistan. International Journal Of Computer Sciences Issues, 9(3). s. 407-411.
• Timisi, N. (2015). İletişim Çalışmalarında Dijital Yaklaşımlar: Twitter. S. E. Karakulakoğlu, Ö. Uğurlu (Ed.), Ankara: Heretik Yayınları.
• Trottier, D. (2012). Social Media as Surveillance: Rethinking Visibility in a Converging World. Farnham: Ashgate.
• Trottier, D. & Fuchs, C. (2014). Theorising Social Media, Politics and The State: An Introduction, D. Trottier & C Fuchs (Ed.). Social media, Politics and The State: Protests, Revolutions, Riots, Crime and Policing in the Age of Facebook, Twitter and YouTube, (3-38). Routledge, New York.
• Willium, S. (2012). Network Security and Communication, IEEE Transaction, 31(4), s. 123-141.
• Zhao, B., Fei-Fei, L. & Xing, E. P. (2011). Online Detection of Unusual Events in Multimedia via Dynamic Sparse Coding. CVPR 2011, Colorado Springs, CO, ABD, 2011, s. 3313-3320, doi: 10.1109/CVPR.2011.5995524.
• 2025'te Sosyal Medyayı Kaç Kişi Kullanıyor, (2025). https://www.demandsage.com/social-media-users/