Dijital Platformlarda Aşırı İzleme Pratikleri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Araştırma

Öz

Çalışma Z kuşağı temsilcisi üniversite öğrencilerinin aşırı izleme kavramına bakış açılarını belirlemek ve kavramı tercih etmelerindeki temel sebepleri ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Odak Grup Görüşmesi yönteminin kullanıldığı çalışmanın örneklemi Yalova Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Yeni Medya ve İletişim ve Psikoloji Bölümleri ile aynı üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü 4. Sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmada öğrencilerin cevapları doğrultusunda 5 tema oluşturulmuştur. Bunlar seçim ve kontrol özgürlüğü, kesintisiz izleme ve zamandan tasarruf, ulaşılabilirlik, dikkat dağınıklığı ve ekran bağımlılığı, aşırı tüketimdir. İlk üç temaya verilen yanıtlarda aşırı izlemenin avantaj ve konfor alanı oluşturarak izleyici alışkanlıklarını değiştirdiği vurgulanmıştır. Son iki temada ise aşırı izlemenin sorunlu yönlerine dikkat çekilmiştir. Katılımcılar aşırı izleme vasıtasıyla izleyicilerin tüketim odaklı düşünen, fizyolojik ve psikolojik sorunlar yaşayan, doyumsuzlukla karşı karşıya kalan kişilere dönüşebileceğini ifade etmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Yeni medya
• televizyon yayıncılığı
• dijital yayıncılık
• aşırı izleme

Binge-Watching Practices on Digital Platforms: A Research on University Students

Öz

The study aimed to determine the perspectives of university students representing Generation Z on the concept of binge-watching and to reveal the main reasons behind their preference for the concept. The study, which employed a Focus Group Interview method, included fourth-year students in the New Media and Communication and Psychology Departments of the Faculty of Humanities and Social Sciences at Yalova University, and the Physiotherapy and Rehabilitation Department of the Faculty of Health Sciences at the same university. Five themes were developed based on the students' responses. These themes include freedom of choice and control, uninterrupted viewing and saving time, accessibility, distraction and screen addiction, and excessive consumption. Responses to the first three themes emphasized that binge-watching creates advantages and comfort zones, changing viewing habits. The final two themes highlighted the problematic aspects of binge-watching. Participants stated that binge-watching can transform viewers into individuals with a consumption-focused mindset, experiencing physiological and psychological problems, and experiencing dissatisfaction.

Anahtar Kelimeler

• New media
• television broadcasting
• digital broadcasting
• binge-watching

Kaynakça

1. Adorno, T. W. ve Horkheimer, M. (2014). Aydınlanmanın Diyalektiği, (Çev.: N. Ülner), İstanbul: Kabalcı Yayıncılık.
2. Akar, F. (2023). Kullanımlar ve Doyumlar-Uses and Gratifications, https://iletisimansiklopedisi.com/2023/05/08/kullanimlar-ve-doyumlar-uses-and-gratifications/#:~:text=Kullan%C4%B1mlar%20ve%20doyumlar%20teorisi%2C%20izleyicilerin,2008%2C%20s.%2068). (Erişim Tarihi: 27.02.2026).
3. Akaydın, A. (2014), Değişen Televizyon Platformlarının İzleyiciye Sunduğu Seçenekler, Erciyes İletişim Dergisi, 3(4), s.18-24.
4. Altıntop, M. ve Bak, G. (2022), Kültürel Çalışmalar İçinde İzleyici/İzlerkitle Araştırmalarına Getirilen Eleştiriler, New Era International Journal Of Interdisciplinary Social Researches, 7(16), s.115- 133.
5. Ang, I. (1985). Watching Dallas: Soap Opera And The Melodramatic Imagination, (Çev.: D. Couling), New York: Routledge.
6. Apak, D. (2024). Birinci Dünya Savaşı’ndaki Propaganda Faaliyetlerinin İletişim Araştırmaları ile Etkileşimi, İNİF E- Dergi, 9(2), s.152-173.
7. Ateşalp, S. T. ve Başlar, G. (2020). İnternette Dizi İzleme Pratiklerinin Dönüşümü: Aşırı İzleme (Binge- watching) Üzerine Bir Araştırma. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 32, s.108-136
8. Atlı, T. (2025). Z Kuşağı Bireylerinin Dijital Dizi ve Film Platformları Kullanma Alışkanlıkları (Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü), Sakarya.

9. Ball-Rokeach, S. J. ve DeFleur, M. L. (1976). A Dependency Model of Mass-Media Effects. Communication Research, 3(1), s.3–21.
10. Başer, E. ve Söğütlüler, T. (2023), Değişen İzleme Eğilimleri Çerçevesinde Dijital Platformlar ve İçerik Reklamları Üzerine Bir İnceleme, Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (41), s.1-26.
11. Baudrillard, J. (2008). Tüketim Toplumu Söylenceleri Yapıları, (Çev.: H. Deliçaylı, F. Keskin). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
12. Bauman, Z. (2017). Akışkan Modernite, (Çev.; S. O. Çavuş), İstanbul: Can Sanat Yayınları.
13. Bourse, M. ve Yücel, H. (2017), Kültürel Çalışmaları Anlamak, İstanbul: İletişim Yayınları.
14. Cunningham, S. (2001), Cultural Studies From The Viewpoint Of Cultural Policy, (Ed.:, G. Turner), Nation, Culture, Text: Australian Cultural And Media Studies, s. 126-139, London: Routledge.
15. Çakırkaya, E. (2024). Dijital Çağda Televizyon İzleme Pratiklerinin Dönüşümü: Türkiye’de İletişim Eğitimi Görmekte Olan Z Kuşağının Televizyon İzleme Alışkanlıkları (Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü), Ankara.
16. Çelik, E. ve Akkol, M. L. (2025), Modern Toplumlarda Dijitalleşme ve Zaman Algısı Üzerindeki Etkileri, Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 12(1), s.23-43.
17. Dağtaş, B. (1999), İngiliz Kültürel Çalışmaları’nda İdeoloji, Kurgu Dergisi, (16) , s.335-357.
18. Deloitte. (2025), 2025 Digital Media Trends: Social Platforms Are Becoming A Dominant Force in Media and Entertainment, https://www2.deloitte.com/us/en/insights/industry/technology/digital-media-trends-consumption-habits-survey/2025.html, (Erişim Tarihi: 06.08.2025).
19. Dewerth-Pallmeyer, D. (2016). Assessing The Role Audience Plays in Digital Broadcasting Today and Tomorrow, (Ed.:, J. Pavlik), Digital Technology And The Future Of Broadcasting Global Perspectives, s. 143-156, London: Routledge.
20. Ersin, N. (2023), Türkiye’de Netflix Dizilerini Aşırı İzleme [Binge-Watching] Motivasyonları Üzerine Bir Araştırma, İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (61), s.41-64.
21. Eyrek, A. (2022), Ekran Karşısında Geçen Zaman: Televizyon İzlemenin Mcdonaldlaşması - Aşırı İzleme, Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), s.83-96.
22. Fiske, J. (2001). Television Culture. London: Routledge.
23. Flayelle, M., Canale, N., Vögele, C., Karila, L., Maurage, P. ve Billieux, J. (2019). Assessing Binge-watching Behaviors: Development and Validation of the “Watching TV Series Motives” and “Binge- watching Engagement and Symptoms” Questionnaires, Computers in Human Behavior, 90, s.26-36.
24. Gumus, B. (2021). Maraton İzleyiciliğinden Aşırı İzlemeye: Netflix’in İzleme Alışkanlıklarına Etkisi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, (37), s.147-169.
25. Hall, S. (1980). "Encoding / decoding". Culture, Media and Language, Working Papersin Cultural Studies, s.128-138.
26. Hall, S. (1999). İdeolojinin Yeniden Keşfi: Medya Çalışmalarında Baskı Altında Tutulanın Geri Dönüşü. (Ed.:, M. Küçük), Medya, İktidar, İdeoloji, s. 77-127, Ankara: Bilim ve Sanat.
27. Hall, S. (2005) Kodlama, Kodaçımlama, ((Ed.:, Ş. Yavuz), Medya ve İzleyici Bitmeyen Tartışma, s.85-98, Ankara: Vadi Yayınları.
28. Held, G. (2007), Understanding IPTV, New York: Auerbach Publications.
29. Hobson, D. (1982), Crossroads: The Drama Of A Soap Opera, London: Methuen.
30. Hoggart, R. (1958), The Uses Of Literacy Aspects Of Working Class Life With Special Reference To Publications And Entertainments, Victoria: Penguin Books.
31. Jenner, M. (2014), Is This TVIV? On Netflix, TVIII And Binge-Watching, New Media & Society, 18(2), s.257-273.
32. Jenner, M. (2018), Netflix And The Re-Invention Of Television. Switzerland: Palgrave Macmillan.
33. Kasap, Ç. B. (2022), Stuart Hall’un Kodlama/Kod Çözümü Kavramları Aracılığıyla ABD 2016 Seçimlerinin Analizi ve Etkileşim Tasarım Teknolojilerindeki Sağlarlıklar ile İlişkisi, Kritik İletişim Çalışmaları Dergisi, 4(2), s.83-104.
34. Kellner, D. (2003), Media Culture Cultural Studies, Identity And Politics Between The Modern And The Postmodern, London: Routledge.
35. Kılıç, S. (2013). Örnekleme Yöntemleri. Journal of Mood Disorders 3(1), s.44-46.
36. Kırık, A.M. (2010), Etkileşimli Televizyon, İstanbul: Anahtar Kitaplar.
37. Kocagür, S. C. (2022), Türkiye’deki Dijital Platformlar ve Değişen İçerik Biçimi: Tek Sezonluk Diziler. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi (20), s.70-91.
38. Lull, J. (1990), Family Social Uses Of Television As Extensions Of The Household, (Ed.:, J. Bryant), Television And The American Family, s. 59-72, Lawrence Erlbaum: Hillsdale, NJ.
39. Lull, J. (1988), The Family And Television In World Cultures, (Ed.:, J. Lull), World Families Watch Television, s. 9-21, Sage: Newbury Park.
40. Lull, J. (1980), The Social Uses Of Television, Human Communication Research, 6(3), s.197–209.
41. Maniou, T. A. ve Seitanidis, I. (2018). Television Beyond Digitalization: Economics, Competitiveness and Future Perspectives, International Journal of Digital Television, 9(2), s.105-123.
42. Manovich, L. (2001). The Language Of New Media. London: The MIT Press.
43. Marcuse, H. (1990). Tek Boyutlu İnsan İleri İşleyim Toplumunun İdeolojisi Üzerine İncelemeler, (Çev.: A. Yardımlı). İstanbul: İdea Yayınları.
44. Mikos, L. (2016). Digital Media Platforms And The Use Of TV Content: Binge Watching And Video-On- Demand In Germany. Media And Communication, 4(3), s.154-161.
45. Morley, D. (2005), Etkin İzleyici Kuramı: Sarkaçlar ve Tuzaklar. ((Ed.:, Ş. Yavuz), Medya ve İzleyici Bitmeyen Tartışma, s.99-104, Ankara: Vadi Yayınları.
46. Morley, D. (2005), Family Television: Cultural Power And Domestic Leisure, London: Routledge.
47. Morley, D. (1994). Television, Audiences & Cultural Studies, London: Routledge.
48. Morley, D. (1980), The Nationwide Audience: Structure And Decoding, London: BFI.
49. Morley, D., Brundson, C. (1999), The Nationwide Television Studies, London: Routledge.
50. Mutlu, E. (2005), Globalleşme, Popüler Kültür ve Medya, Ankara: Ütopya Yayınevi.
51. Onwuegbuzie, A. J., Dickinson, W. B., Leech, N. L., ve Zoran, A. G. (2009). A Qualitative Framework for Collecting and Analyzing Data in Focus Group Research. International Journal of Qualitative Methods, 8(3), s.1-21.
52. Özçetin, B. (2018). Kitle İletişim Kuramları Kavramlar, Okullar, Modeller, İstanbul: İletişim Yayınları.
53. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu. (2022), Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması 2022. Ankara: T.C. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Kamuoyu, Yayın Araştırmaları ve Ölçme Dairesi Başkanlığı.
54. Rubenking, B. ve Bracken, C. C. (2021). Binge Watching and Serial Viewing: Comparing New Media Viewing Habits in 2015 and 2020, Addictive Behaviors Reports, 30, s.1-5.
55. Sarı, K. Ç. (2014), İzleyici Araştırmaları ve Politik İmkan Sorunu, Moment Dergi Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi. 1(2), s.241-269.
56. Sırma, N.S. (2013), Sayısal Televizyon Yayıncılığının Gelişimi ve IPTV, Doktora tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo Tv ve Sinema Anabilim Dalı Radyo Tv Bilim Dalı.
57. Sobral, F. A. (2019). Traditional Television, Millennials and Binge-Watching – From Television Viewer to Digital User, International E-Journal of Advances in Social Sciences, 5(14), 497-505.
58. Starosta JA ve Izydorczyk B. (2020), Understanding The Phenomenon Of Binge-Watching-A Systematic Review. Int J Environ Res Public Health, 17(12), s.2-16.
59. Steiner, E. ve Xu, K. (2018). Binge-watching Motivates Change: Uses and Gratifications of Streaming Video Viewers Challenge Traditional TV Research, Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 26(1), s.1-20.
60. Stevenson, N. (2015), Medya Kültürleri Sosyal Teori ve Kitle İletişimi, (Çev.: G. Orhon, B. E. Aksoy), Ankara: Ütopya Yayınevi.
61. Taşdelen, B. ve Kesim, M. (2014), Etkileşimli Televizyon Geleneksel Televizyona Karşı: Televizyon İzleyicisi Ne İster?, Selçuk İletişim, 8(3), s.268-280.
62. Tokgöz, O. (1978). Siyasal Toplumsallaşmada Kitle Haberleşme Araçlarının Rolü ve Önemi, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 33(3), s.79-92.
63. Turner, G. (2005), British Cultural Studies An Introduction. London: Routledge.
64. Uğurlu, T. T., Şengül, C. B. ve Şengül, C. (2012). Bağımlılık Psikofarmakolojisi, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), s.37-50.
65. Williams, R. (1960), Culture And Society 1780-1950, New York: Anchor Books.
66. Varol, S. (2011). Frankfurt Okulu’ndan Postmodernizme Televizyona Dair Eleştirel Perspektifler. Erciyes İletişim Dergisi, 2(1), s.118-134.
67. Virilio, P. (2005). The Information Bomb. London: Vesco.
68. Yaman, H. (2017), Sayısal Yayıncılığın Sağladığı Olanaklar; Etkileşimli Televizyon ve Iptv Uygulamaları, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(3), s.243-256.
69. Yang, S. C. ve Tung, C. J. (2007). Comparison of Internet Addicts and Non-addicts in Taiwanese High School. Computers in Human Behavior, 73, s.79-96.
70. Yaylagül, L. (2006), Kitle İletişim Kuramları Egemen ve Eleştirel Yaklaşımlar, Ankara: Dipnot Yayınları.
71. Yüksel, E. Ö, (2025), Türkiye'de En Çok Aboneye Sahip Film-Dizi Platformları Açıklandı, https://www.webtekno.com/turkiye-en-populer-dizi-ve-film-platformlari-h120519.html, (Erişim Tarihi: 18.09.2025).