Examining Primary School Teachers’ Competence And Perceived Effectiveness In Physical Education And Play Instruction

Öz

This survey research aims to uncover primary school teachers’ competence and their perceived teaching effectiveness in physical education and play instruction. The sample was conveniently selected and included 430 voluntary teachers employed in public schools in Ankara. We collected the data using a demographic information form, the Self-Efficacy Scale for Primary School Teachers in Teaching Physical Education, and the Teacher Effectiveness Self-Assessment Scale in Physical Education. The findings indicated participants’ competence in physical education and play instruction did not differ significantly by age, educational background, or grade level taught. In contrast, school physical infrastructure was found to significantly affect teacher competence and effectiveness. While theory-based teacher training programs were likely to limit teachers’ practical teaching skills, those planning and implementing structured, consistent lessons tended to report higher levels of effectiveness. In addition, it was found that active participation in physical education classes and sports activities during high school had no significant effect on teachers’ competence and effectiveness. It is observed that the competence and self-efficacy levels of classroom teachers differ significantly according to their competitive sports experience. Teaching effectiveness increased with higher levels of teacher competence. Teachers generally perceived themselves as competent and moderately to highly effective. Overall, enhancing teacher competence, practical experience, and school physical conditions may improve instructional effectiveness in physical education and play classes. However, the reliance on self-assessment measures represents a key limitation of the study.

Anahtar Kelimeler

• Physical Education
• Play
• Teacher Effectiveness
• Competence

Etik Beyan

Ethics Committee Permission Information Ethics review board: The Scientific Research and Publication Ethics Committee of Gazi University Date of ethical approval document: January 31, 2025 Issue number of the ethical approval document: E-1156788.

Beden Eğitimi ve Oyun Dersine Yönelik Sınıf Öğretmenlerinin Yeterlik Düzeyleri ve Öğretmen Etkililiği

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersine yönelik yeterliklerini ve öğretmen etkililiği düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmaya uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve Ankara’da devlet okullarında görev yapan 430 gönüllü sınıf öğretmeni katılmıştır. Veriler demografik bilgi formu, “Sınıf Öğretmenlerinin Beden Eğitimi Öğretiminde Kendi Yeterliklerini Değerlendirme Ölçeği” ve “Beden Eğitiminde Öğretmen Etkililiği Öz Değerlendirme Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersine yönelik yeterlik düzeyleri yaş, öğrenim durumu ve okutulan sınıf değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Buna karşılık, okulların fiziki altyapı koşullarının öğretmen yeterliği ve etkililiğini anlamlı biçimde etkilediği belirlenmiştir. Lisans eğitiminde teorik derslerin ağırlıklı olması uygulama becerilerinin sınırlı kalmasına yol açarken, dersi planlı ve düzenli yürüten öğretmenlerin etkililik düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca, lise döneminde beden eğitimi dersine aktif katılım ve sportif deneyimlerin öğretmen yeterliği ve etkililiğini üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Yarışmacı spor deneyimine göre, sınıf öğretmenlerinin yeterlik ve etkililik düzeylerinin anlamlı biçimde farklılaştığı görülmektedir. Yeterlik düzeyi arttıkça öğretim etkililiğinin de yükseldiği belirlenmiştir. Öğretmenler kendilerini genel olarak yeterli ve orta-üst düzeyde etkili olarak değerlendirmiştir. Sonuç olarak, öğretmen yeterliklerinin geliştirilmesi, uygulama deneyimlerinin artırılması ve fiziksel koşulların iyileştirilmesi beden eğitimi ve oyun derslerinde öğretim etkililiğini destekleyen temel unsu rlar olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, bulguların öz değerlendirme ölçeklerine dayanması çalışmanın önemli bir sınırlılığıdır.

Anahtar Kelimeler

• Beden Eğitimi
• Oyun
• Öğretmen Etkililiği
• Yeterlik

Kaynakça

1. Ahmed, A. T., & Shogbesan, Y. O. (2023). Exploring pedagogical content knowledge of teachers: A paradigm for measuring teacher’s effectiveness. Pedagogi. Jurnal Ilmu Pendidikan, 23(1), 64-73.
2. Akpolat, A., Akpolat, D., Özcan, İ., Can, M. S., & Akgeyik, M. (2022). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersi yeterlilik durumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Beden Eğitimi Spor Sağlık ve Efor Dergisi, 1(2), 96–105.
3. Aldemir Tutan, E. (2024). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersinde karşılaştıkları sorunlar, mesleki yeterlilikleri ve fiziki etkinlik kartlarının uygulamadaki etkinliğine dair öğretmen görüşleri. Yüksek lisans tezi, Mardin Artuklu Üniversitesi, Mardin.
4. Anyanwu, O. M., & Odunlami, A. A. (2018). Physical school facilities as correlates of teacher effectiveness in public secondary schools in Osun State. Journal of Education and Practice, 15(3), 45–58.
5. Aydın, F. D. (2011). Beden eğitimi derslerinin fonksiyonları ve okullardaki konumu hakkında sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale.
6. Balabal, H., Jr., & Canuto, P. P. (2026). Examining the teaching competencies of public elementary school teachers: Extent and differences across profiles. Journal of Interdisciplinary Studies in Education, 15(1), 183-210. https://doi.org/10.32674/ha66b450
7. Balcı, A. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma. Pegem Akademi.
8. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.

9. Bozdemir, R. (2012). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve spor dersinde karşılaştıkları problemlere yönelik ölçek geliştirme çalışması. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
10. Bozdemir, R., Çimen, Z., Kaya, M., & Demir, O. (2015). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve spor dersinde karşılaştıkları problemler (Tokat ili örneği). Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5, 221–234.
11. Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
12. Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
13. Canuto, P. P., Choycawen, M., & Pagdawan, R. (2024). The influence of teaching competencies on teachers’ performance and students’ academic achievement in primary science education. Problems of Education in the 21st Century, 82(1), 29–47. https://doi.org/10.33225/pec/24.82.29.
14. Çelik, M. (2025). Beden eğitimi ve spor öğretmenleri ile sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersine yönelik yeterlik algıları: Karma yöntem. Yüksek lisans tezi, Bayburt Üniversitesi, Bayburt.
15. Cizreli, S., Kırtay, R., Boynukara, Z., Çelik, S., Yılmaz, N., Tiryaki, E., & Durum, M. O. (2023). Öğretmenlerin etkili öğretmen davranışlarına ne ölçüde sahip olduklarına ilişkin algıları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 10(93), 694-708.
16. Clift, R. T., & Brady, P. (2005). Research on methods courses and field experiences. In M. Cochran-Smith & K. M. Zeichner (Eds.), Studying teacher education (pp. 309–424).
17. Cüceloğlu, D., & Erdoğan, İ. (2013). Öğretmen olmak. Final Kültür Sanat. Darling-Hammond, L. (2006). Powerful teacher education: Lessons from exemplary programs. Jossey-Bass.
18. Das, K., & Gnanadevan, R. (2025). Gender difference in teacher effectiveness of teacher educators. Alochana Journal, 14(2), 276–289.
19. Demirbolat, A. (2011). Sınıf ortamı ve grup etkileşimi. Sınıf Yönetimi. (Ed: Leyla Küçükahmet). Ankara: Pegem Akademi.
20. Demirhan, M. (2019). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun derslerindeki yeterliklerine ilişkin görüşleri Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi, Diyarbakır.
21. Ektirici, A. (2016). Beden eğitiminde öğretmen etkililiği öz-değerlendirme formu: Ölçek uyarlama çalışması. Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
22. Fletcher, T., & Mandigo, J. (2012). The primary schoolteacher and physical education: A review of research and implications. Irish Educational Studies, 31(3), 363–376.
23. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
24. Gallahue, D. L., & Ozmun, J. C. (2006). Understanding motor development (6th ed.). McGraw Hill.
25. Genç, M., & Başaran, Z. (2022). Sınıf öğretmenleri ve beden eğitimi öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersi yeterliliklerinin incelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 1–12.
26. Gençay, E. (2023). Examination of self-efficacy levels of physical education and sports teacher candidates. Turkish Journal of Sport and Exercise, 26(2), 282–288.
27. González-Fernández, R., Ruiz-Cabezas, A., Domínguez, M. C. M., Subía-Álava, A. B., & Salazar, J. L. D. (2024). Teachers' teaching and Professional competences assessment. Evaluation and program planning, 103. https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2023.102396
28. Güllü, F. B. (2025). Okul binalarının mekânsal kalitesi ile öğretmen performansı arasındaki ilişkide örgütsel bağlılığın aracılık rolü. Doktora tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
29. Güven, Ö., & Yıldız, Ö. (2014). Sınıf öğretmenlerinin oyun ve fiziki etkinlikler dersinden beklentileri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(2), 525–538.
30. İhtiyaroğlu, N., & Demir, E. (2015). Farklı denetim odağına sahip öğretmenlerin etkililik düzeyleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 45–55.
31. Kane, R., Sandretto, S., & Heath, C. (2002). Telling half the story: A critical review of research on teaching beliefs. Review of Educational Research, 72(2), 177–228.
32. Kara, İ. (2007). İlköğretimde sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi dersi öğretimine ilişkin yeterlik düzeyleri. Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
33. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkler, teknikler (19. baskı). Ankara: Nobel.
34. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (31. bs.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
35. Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford.
36. Kolb, D. A. (1984). Experiential learning. Prentice-Hall.
37. Kyrgiridis, P. Derri, V., &Emmanouilidou, E. (2014). Development of A questionnaire for self- evaluation of teacher effectiveness in physical education (SETEQ-PE). Measurement in Physical Education and Exercise Science, 18(2), 73-90.
38. Magill, R. A., & Anderson, D. (2014). Motor learning and control (10th ed.). McGraw-Hill.
39. MEB. (2012). Oyun ve fiziki etkinlikler dersi öğretim programı.
40. Morgan, P. J., & Hansen, V. (2008). Physical education in primary schools. Health Education Journal, 67(3), 196–207.
41. Özsoy, O. (2022). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersine ilişkin tutumları. Yüksek lisans tezi, Amasya Üniversitesi, Amasya.
42. Pangrazi, R. P., & Beighle, A. (2019). Dynamic physical education for elementary school children (19th ed.). Human Kinetics.
43. Saharia, B., & Begum, J. (2025). Self-efficacy: A determining factor of teaching efficiency. International Journal of Research and Scientific Innovation, 12(7), 81–88.
44. Schmidt, R. A., & Lee, T. D. (2011). Motor control and learning (5th ed.). Human Kinetics.
45. Seçkin, A., & Başbay, M. (2013). Self-efficacy beliefs of physical education teacher candidates. Turkish Studies, 8(8), 253–270.
46. Shukla, J. (2024). Correlation between teacher competence and the self-efficacy of secondary school teachers. Journal of Interdisciplinary Studies in Education, 13(S1). https://doi.org/10.32674/dwwk6537
47. Shulman, L. S. (1987). Knowledge and teaching. Harvard Educational Review, 57(1), 1–22.
48. Şişman, M. (2015). Eğitim bilimine giriş. Pegem Akademi.
49. Taran, D., & Kangalgil, M. (2024). Oyun ve fiziki etkinlikler dersi competenceleri. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(2), 194–207.
50. Taşğın, Ö. (2006). Beden eğitimi ve spor yüksekokulunda okuyan öğretmen adaylarının mesleki kaygı düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 14(2), 679-686.
51. Taşmektepligil, Y., Yılmaz, Ç., İmamoğlu, O., & Kılcıgil, E. (2006). Beden eğitimi ders hedeflerinin gerçekleşme düzeyi. Spormetre, 4(4), 139–147.
52. Wayne, A. J., & Youngs, P. (2003). Teacher characteristics and student achievement. Review of Educational Research, 73(1), 89–122.
53. Yıldız, Ö. (2010). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
54. Yılmaz, İ., & Koca, F. (2017). Field-based practicum experience and self-efficacy. International Journal of Eurasia Social Sciences, 8(30), 1686–1695.
55. Zeichner, K. M., & Liston, D. (2013). Reflective teaching. Routledge.