Üniversite Öğrencilerinin Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutumlarının İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, Mardin Artuklu Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerinin sağlıklı beslenmeye yönelik tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı doğrultusunda tarama modeli esas alınarak yürütülmüş ve çalışmaya gönüllü olarak katılan toplam 315 üniversite öğrencisi (127 kadın, 188 erkek) dahil edilmiştir. Veri toplama sürecinde kişisel bilgi formu ile birlikte Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler tek yönlü varyans analizi (ANOVA), bağımsız örneklem t-testi ve Pearson korelasyon analizi aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, Cinsiyet değişkenine göre kadın öğrencilerin puanlarının yalnızca “Kötü Beslenme (KB)” alt boyutunda erkek öğrencilere göre daha yüksek bulunmuştur. Yaş değişkenine bakıldığında, 26 yaş ve üzeri öğrencilerin Beslenme Hakkında Bilgi (BHB), Olumlu Beslenme (OB), KB ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBITO) toplam puanlarının genç gruplara kıyasla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Barınma durumuna göre ise yurtta kalan öğrencilerin SBITO toplam puanları, aile evinde yaşayanlara göre daha yüksek çıkmıştır. Sınıf düzeyine göre yalnızca “BHB” alt boyutunda anlamlı fark bulunurken; sigara kullanımı değişkeninde “Beslenmeye Yönelik Duygular (BYD)” alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Fiziksel aktivite yapmayan öğrencilerin, yapanlara göre daha yüksek “BYD” puanına sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinin beslenmeye tutumlarının mezuniyet kaygısı, yetişkinliğe geçiş, ekonomik özgürlük ve barınma durumu gibi bireysel ve çevresel faktörlerden etkilendiği ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, sağlıklı beslenme farkındalık eğitimleri, yemekhane menülerinin çeşitlendirilmesi ve sağlıklı seçeneklerle desteklenmesinin yanı sıra özellikle son sınıf öğrencilerine stres yönetimi ve gelecek kaygısı konularında destek sağlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beslenme bilgisi
• Beslenme tutumu
• Fiziksel Aktivite
• Sağlıklı beslenme
• Yeme davranışları

An Analysis of University Students’ Attitudes Toward Healthy Eating

Öz

This study aimed to examine the attitudes towards healthy eating among students of the Faculty of Sports Sciences at Mardin Artuklu University. The research was conducted using a survey model, a quantitative research method, and included a total of 315 university students (127 women and 188 men) who voluntarily participated. A personal information form and the Healthy Eating Attitude Scale were used as data collection tools. The data obtained were evaluated using independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis. According to the research findings, female students' scores were found to be higher than male students only in the “Poor Eating (KB)” sub-dimension. Regarding the age variable, it was determined that students aged 26 and over had lower total scores on the Knowledge About Nutrition (BHB), Positive Eating (OB), KB, and Healthy Eating Attitude Scale (SBITO) scales compared to younger groups. Regarding housing status, students living in dormitories had higher total SBITO scores than those living in family homes. Regarding class level, a significant difference was found only in the “BHB” sub-dimension; however, a significant difference was found in the “Feelings About Nutrition (BYD)” sub-dimension in the smoking variable. It was determined that students who did not engage in physical activity had higher “BYD” scores than those who did. In conclusion, it has been shown that university students' attitudes towards nutrition are influenced by individual and environmental factors such as graduation anxiety, transition to adulthood, economic independence, and housing situation. Based on these findings, it is recommended that healthy eating awareness training be provided, cafeteria menus be diversified and supported with healthy options, and support on stress management and future anxiety be offered, especially for final-year students.

Anahtar Kelimeler

• Nutrition knowledge
• Nutritional attitude
• Physical activity
• Healthy Nutrition
• Eating behaviors

Etik Beyan

Ethics review committee: Scientific Research and Publication Ethics Board of Mardin Artuklu University Date of the ethics review document: April 14, 2025 Reference number of the ethics review document: 192081

Kaynakça

1. Akpolat, İ., & Çelik, F. (2023). Elit Genç Atletlerin Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi. Dicle Medical Journal, 50(2), 255-268. https://doi.org/10.5798/dicletip.1313413
2. Alamehmet, M, N. (2021). 18-25 yaş arası üniversite öğrencilerindeki internet bağımlılığının sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum üzerine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
3. Arı, Y., & Çakır, E. (2021). Correlation between participation in physical activity and healthy nutrition: an example of a sports science faculty. Balt. J. Health Phys. Act, 13(3), 37-45.
4. Baysal, A. (2002). Beslenme. Hatiboğlu Yayınevi, Yenilenmiş 9. Baskı, Ankara
5. Belek, İ., E. Nalçacı vd, (1998). Türkiye için sağlık tezi. İstanbul: Sorun Yayınları
6. Besler, H. T., & Rakıcıoğlu, N. (2015). Türkiye’ye özgü besin ve beslenme rehberi. Ankara: Merdiven Reklam Tanıtım. The International Olympic Committee and the International Society for Sports Nutrition. South African Journal of Clinical Nutrition, 26(1), 6-16.
7. Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (17. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
8. Çar, S. Ö., & Bozkuş, T. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin performans arttırma ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 62-72. https://izlik.org/JA23MA45LC

9. Dunn, D., Turner, L., & Denny, G. (2007). Nutrition knowledge and attitudes of college athletes. The Sport Journal, 10(4), 1-8.
10. Fişek, N. (1983). Halk sağlığına giriş, Ankara Çağ Matbaası, s.70.-73.
11. Garibağaoğlu, M., Budak, N., Öner, N., Sağlam, Ö. & Nişli, K. (2006). Üç farklı üniversitede eğitim gören kız öğrencilerin beslenme durumları ve vücut ağırlıklarının değerlendirmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 15(3), 173- 180.
12. Göral, K., & Yıldırım, D. (2022). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının branş farklılıklarına göre araştırılması. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 58-69. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1114833
13. Güleş, B. (2021). İnönü üniversitesi tıp fakültesi öğrencilerinin sağlıklı beslenme ile ilgili tutumları, etiket okuma alışkanlıkları ve beslenme okuryazarlığının değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Malatya.
14. Lewis, G. (2001). “Health-An Elusive Concept”. Health and Ethnicity. Helen Macbeth (ed.), London: Sage Publication.
15. Lindahl, J., Thulesius, H., Rask, M., Wijk, H., Edvardsson, D., & Elmqvist, C. (2021). Assessing the supportiveness of healthcare environments’ light and color: Development and validation of the Light and Color Questionnaire (LCQ). HERD: Health Environments Research & Design Journal, 14(2), 130-144. https://doi.org/10.1177/1937586720975209
16. Malkoç, N., Yasar, O. M., Turgut, M., Kerem, M., Kose, B., Atli, A., & Sunay, H. (2020). Healthy nutrition attitudes of sports science students. Progress in Nutrition, 22(3), 1-7.
17. Müftüoğlu, O. (2003). Yaşasın hayat. Doğan Kitapçılık AŞ.
18. Önay, D. Y., & Aktaş, N. T. D. (2002). Ankara'da farklı sosyo-ekonomik düzeylerdeki 14-15 yaş grup öğrencilerin beslenme durumu ve bunu etkileyen bazı faktörler üzerinde bir araştırma. Doctoral Dissertation, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
19. Özenoğlu, A., (2016). Sağlıklı beslenme ilkeleri. Beslenmenin Esasları ve Sağlığın Korunmasında Beslenme (İçinde). Özenoğlu, A. (Ed). Ankara: Hatiboğlu Yayınları, Baskı:1, ss:45-51.
20. Özenoğlu, A., Gün, B., Karadeniz, B., Koç, F., Bilgin, V., Bembeyaz, Z., & Saha, B. S. (2021). Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığın sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlar ve beden kütle indeksi ile ilişkisi. Life Sciences, 16(1), 1-18. https://izlik.org/JA86NH67MX
21. Patwardhan, B., Mutalik, G., & Tillu, G. (2015). Integrative approaches for health-biomedical research, ayurveda and yoga, 1st edition. London, UK: Academic Press
22. Sargın, K., & Güleşce, M. (2022). Öğretmenlerin sağlıklı beslenme ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi, Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-11.
23. Tayar, M., & Korkmaz, N. H. (2007). Beslenme sağlıklı yaşam. 2.Baskı, Ankara: Nobel Yayın. T. C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Beslenme Rehberi -TÜBER- (2015). Sağlık Bakanlığı Yayınları, Ankara.
24. Topuzoğlu, A., Hıdıroğlu, S., Ay, P., Önsüz, F., & İkiışık, H. (2007). Tüketicilerin gıda ürünleri ile ilgili bilgi düzeyleri ve sağlık risklerine karşı tutumları. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 6(4), 253-258.
25. Türkiye Halk Sağlık Kurumu (2014). (http://beslenme.gov.tr/index.php?page=68).
26. Türkoğlu, E. (2021). Yetişkin bireylerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları ile uyku kaliteleri arasındaki ilişkinin incelenmesi; İstanbul, Şişli Örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
27. Uluç, S., & Durukan, E. (2021). Spor yönetimi bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum düzeylerinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 4(3), 438-446. DOI: 10.38021/asbid.1034041
28. Uyar, A. (1997). Konya il merkezi kamu kuruluşlarında çalışan kadınların beslenme alışkanlıkları ve bilgi düzeylerine üzerine bir araştırma. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
29. Ünsal, A. (2019). Beslenmenin önemi ve temel besin öğeleri. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 1-10.
30. Wah, J. N. K. (2025). Decoding structural equation modeling: Insights on data assumptions, normality, and model fit in advancing digital marketing strategies. Journal of Cases on Information Technology (JCIT), 27(1), 1-20. World Health Organization (WHO) Mental Health:www.who.int/topics/mental_health/en/. 1996; Erişim tarihi: 20. 01. 2024.
31. Yaşar, H. E., Şen, K. G., & Karagöz, Ş. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(1), 422-432. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1366484
32. Yılmaz, B. Ö., Çiçek, B., & Kaner, G. (2018). Kayseri ilindeki liselerde öğrenim gören adölesanlarda obezite düzeyinin ve ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 75(1), 77-88.
33. Yılmaz, G., Şengür, E., & Turaşan, İ. (2022). Spor bilimleri fakültesinde okuyan öğrencilerin sağlıklı beslenme tutum puanlarının incelenmesi. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 64–70. https://doi.org/10.46385/tsbd.1111714