EDITING PROCESS OF THE TRANSLATED TEXT AS A MEANS TO RECOVER THE INTERTEXTUAL GAP: FROM SOUL MUSIC TO RUH MÜZİĞİ

Öz

Bir terim olarak Julia Kristeva tarafından ortaya konan metinlerarasılık kavramı, hiçbir metnin kendisinden önce veya kendisiyle aynı dönemde yazılmış diğer metinlerden tamamen bağımsız olamayacağı nosyonu üzerine kuruludur. Bu fikirden yola çıkarak, yazar ve her bir okurun birbirinden farklı deneyim ve okuma geçmişleri nedeniyle her metnin sonsuz sayıda anlamda yorumlanabileceği sonucuna varmak mümkündür. Bu çalışmada Terry Pratchett’ın Soul Music adlı eserinin Delidolu Yayınları tarafından Ruh Müziği adıyla basılan çevirisi incelenmektedir. Çalışma kapsamında genellikle kabul edildiği şekilde çeviri yoluyla metinlerarası boşluğun daha da açılmasından ziyade, kapatılmasının mümkün olabileceği ileri sürülmektedir. Çalışma Terry Pratchett’ın Soul Music adlı kitabının 2019 yılında Delidolu Yayınları tarafından Ruh Müziği adıyla basılmış olan çevirisini analiz etmektedir. Eserde gerçek hayatta yer alan müzik gruplarının, ünlü kişilerin, film sahnelerinin ve çeşitli edebî eserlerin yanı sıra, kitabın ait olduğu seri olan Diskdünya’nın diğer kitaplarına da çok sayıda gönderme bulunmaktadır. Metinlerarası ilişkileri bu kadar yoğun olan bir eserin diller arası çevirisi hedef ve kaynak dil ve kültürler arasındaki kültürel ve dilsel farklılıklar nedeniyle “diğer metinler”le olan bağlarını yitirme tehdidi altındadır. Bu bağlamda, söz konusu metinlerarası ilişkilerin korunması, eşdeğerliğin bir çeviri elde edilmesi açısından azami önem taşımaktadır. Bu çalışma, çeviri sürecinde yaşanan metinlerarası ilişki kayıplarını incelemekte ve bu kayıpları gidermenin olası yollarına ilişkin çözüm aramaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Metinlerarasılık
• Terry Pratchett
• Ruh Müziği
• Bakhtin
• Çeviribilim.

EDITING PROCESS OF THE TRANSLATED TEXT AS A MEANS TO RECOVER THE INTERTEXTUAL GAP: FROM SOUL MUSIC TO RUH MÜZİĞİ

Öz

The concept of intertextuality, as coined and defined by Julia Kristeva, may be explained as an intersection of textual surfaces in which there are many meanings embedded in one text and any text consists of many references to other texts; thus, it is possible to assert that the possible interpretations of any text is limitless due to the different backgrounds of the author and each reader, and also due to the different intertextual comprehensions regarding their different past readings or the various interpretations of the same readings. This study analyzes the problem of intertextual losses in translated literary texts due to cultural and linguistic differences, and possible compensation for these losses with the in-text additions during the editing step. The study is based on the case book titled Soul Music by Terry Pratchett, published in 2019 by Delidolu Publishing under the title Ruh Müziği. The interlingual translation of an intertextually rich text is under the risk of losing its connection with “other source texts” due to cultural and linguistic differences between different cultures. In this regard, preservation of such references is an obligation in order to achieve an equivalent translation. This study examines such transfer problems in translation process and their possible solutions to compensate for the loss of meaning.

Anahtar Kelimeler

• Intertextuality
• Terry Pratchett
• Soul Music
• Bakhtin
• Translation Studies.

Kaynakça

1. ALLEN, G. (2000). Intertextuality. New York: Routledge.
2. BARTHES, R. (1977). Image – music – text (S. Heath, Trans.). London: Fontana.
3. BAUMAN, R. (2004). A world of others’ words: cross-cultural perspectives on intertextuality. Malden, MA: Blackwell Publishing.
4. BERMAN, A. (2000). Translation and the Trials of the Foreign. In: Lawrence Venuti (ed.), The translation studies reader (pp. 284- 297). London: Routledge.
5. CORBERN, R. (1977). Bat Out of Hell Album Cover [Online Image]. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bat_out_of_Hell. jpg
6. DERRIDA, J. (1972). Semiology and Grammatology: Interview with Julia Kristeva. In Lucy Burke, Tony Crowley, Alan Girvin (Eds.), Positions, Chicago: University of Chicago Press.
7. KRISTEVA, J. (1986). Word, dialogue and novel. In T. Moi (Ed.), The Kristeva reader (pp. 34-61). New York, NY: Colombia University Press.
8. MIOLA, R. S. (2004). Seven types of intertextuality. In M. Marrapodi (Ed.), Shakespeare, Italy, and intertextuality (pp.13-25). Manchester: Manchester University Press.

9. NABOKOV, V. (1992). Problems of translation: Onegin in English. In R. Schulte & J. Biguenet (Eds.), Theories of translation: an anthology of essays from Dryden to Derrida (pp. 127-143). Chicago: University of Chicago Press.
10. PRATCHETT, T. (2013). Soul music. London: Victor Gollandz Ltd.
11. PRATCHETT, T. (2019a). Ruh müziği (N. Elçi, Trans.). İzmir: Delidolu Yayınları.
12. PRATCHETT, T. (2019b). Klavye sürçmesi (N. Elçi, Trans.). İzmir: Delidolu Yayınları.
13. RIFFATERRE, M. (1978). Semiotics of poetry. Bloomington: Indiana University Press.