Araştırma Makalesi

PALM YAĞI FİYATLARINI ETKİLEYEN PARAMETRELER VE FİYAT TAHMİN MODELİ

Cilt: 12 Sayı: 3 31 Temmuz 2025
PDF İndir

PALM YAĞI FİYATLARINI ETKİLEYEN PARAMETRELER VE FİYAT TAHMİN MODELİ

Öz

Bitkisel yağ piyasalarında oluşan fiyat hareketlerinden hareketle, özellikle palm yağındaki fiyat dalgalanmaları üzerine bir tahminleme modeli oluşturulması için literatür taraması yapıldı. Yapılan araştırmalar ve taranan makaleler sonucunda emtia piyasalarındaki fiyat hareketlerinden başlayarak fiyat dalgalanmalarına sebep olabilecek parametreler belirlendi. Bu parametreler oluşturulan etki-frekans analiziyle incelendi. Tümden gelimle başlanan çalışmada etkisi ve gerçekleşme olasılığı yüksek olan parametreler arasında bir ilişki kurmak üzerine yoğunlaşıldı. Tedarik zincirindeki arz talep dengesinden, stok tutma maliyetlerine kadar pek çok teknik terimden faydalanılarak emtia piyasalarındaki fiyat hareketlerinin şirketlerin karlılık hedefleri için ne kadar etkili olabileceği tartışıldı. Araştırmada bitkisel yağlar ve palm yağı ile ilgili bilgi verilmiş, ardından bu piyasadaki fiyat hareketlerine yönelik parametreler ve tarihsel olaylar incelenmiştir. Palm yağının fiyat dalgalanmaları ile ilgili etkili olabilecek parametrelerin birbiriyle olan ilişkisini anlamlandırabilmek için kullanılacak olan ana metodoloji sistem dinamiği olarak belirlenmiştir. Fakat sistem dinamiğinden farklı olarak sistemin tamamına odaklanmak yerine, küçük sistemlerin ilişkisine odaklanılmış ve bütündeki payı anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu sebeple de incelenen tüm parametrelerden etkisinin ve gerçekleşme olasılığı yüksek olan odak parametreler belirlenmiştir. Ortaya konulan metodoloji ile seçilen palm yağı fiyatlarını etkileyen odak parametrelerle eğitilen fiyat tahmin modeli ile palm yağı fiyatlarının yön hareketlerini %75 oranında doğru tahmin etmiştir. Parametrelerin oluşturduğu modeldeki değişkenliklere bağlı olarak palm yağı fiyatlarında değişimler simüle edilmiştir. Bu palm yağı fiyatı tahmin modelinin bir tedarik zinciri modelinde nasıl uygulanabileceğine dair tartışmalar yapılmış ve sonuçlar paylaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu alanda çalışmama rehberlik eden ve araştırmalarım tamamlamak için bilgimi artırmama yardımcı olan danışmanım Doç. Dr. Esra BAŞ'a, her zaman yanımda olan yol arkadaşım Gülce EROĞLU’na, sevgili aileme, destekleri için ayrıca TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı’na özel teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Ahmad, A., Khalid, A., Daud, S., Arsad, Z., & Mobin, M. (2023). Energy Futures Price Bubbles and Asset Co-movements with Crude Palm Oil Futures: Through the Lenses of Geopolitical Events and Speculation. Jurnal Pengurusan.
  2. Ali, M., Sulong, S., Julius, K., Smith, C., & Aziz, A. (2022). Using a participatory system dynamics modelling approach to inform the management of Malaysian rubber production. Agricultural Systems, 202.
  3. Alptekin, E., Çanakçı, M., & Şanlı, H. (2014). Biodiesel production from vegetable oil and waste animal fats in a pilot plant. Waste Management, 34(11), 2146-2154.
  4. Alvarez, A., & Rodríguez, M. (2000). Lipids in pharmaceutical and cosmetic preparations. Grasas y Aceites, 51(1-2), 74-96.
  5. Arintoko, A. (2021). The Stock Price Response of Palm Oil Companies to Industry and Economic Fundamentals. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(3), 99-110.
  6. Astria, N., Dachyar, M., & Nurcahyo, R. (2021). System Dynamics Modelling Approach for Palm Oil Supply Chain under Various Policy Interventions: A Case Study in Indonesia’s Private Company. Proceedings of the 11th Annual International Conference on Industrial Engineering and Operations Management (s. 1760-1771). Singapore: IEOM Society International.
  7. Bala, B., Alias, E., Arshad, F., Noh, K., & Hadi, A. (2014). Modelling of food security in Malaysia. Simulation Modelling Practice and Theory, 47, 152-164.
  8. Basiron, Y. (2007). Palm oil production through sustainable plantations. European Journal of Lipid Science and Technology, 109(4), 289-295.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

21 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

31 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Özmay, H. (2025). PALM YAĞI FİYATLARINI ETKİLEYEN PARAMETRELER VE FİYAT TAHMİN MODELİ. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(3), 345-374. https://izlik.org/JA65GH83XJ