YEREL YÖNETİMLERDE ALTERNATİF HİZMET SUNMA YÖNTEMİ OLARAK YEREL HİZMETLERE GÖNÜLLÜ KATILIM

Yerel yönetimler, yerel halkın ortak ihtiyaçlarının giderilmesi için yerel kamusal hizmetleri üreterek bu hizmetleri çeşitli yollarla halka sunan, kamu tüzel kişiliğine sahip, karar organları halk tarafından seçilen, kendi personeli ve bütçesi olan anayasal birimlerdir. Yerel yönetimler bir yönüyle, halka yerel kamu hizmetlerini sunmak üzere oluşturulan idari teşkilatları ifade ederken diğer bir yönüyle de katılım ve temsil gibi demokratik değerlerin hayata geçirilmesinde ilk basamak görevi gören kuruluşları temsil etmektedirler. Başka bir ifadeyle, yerel yönetimler; yerel seçimler, yerel katılım, yerel temsil gibi bir takım demokratik pratiklerin hayata geçirilmesinde önemli bir rol oynarken, yerel hizmet sunumuyla da halkın talep, istek ve ihtiyaçlarını karşılamaya çalışırlar. Çeşitli dinamiklerin etkisiyle halkın giderek artan ve çeşitlenen hizmet talepleri karşısında yerel yönetimler, etkin, verimli ve kaliteli hizmet sunumunu sağlayabilmek için klasik kamu hizmeti sunma yöntemlerinin dışına çıkarak birtakım alternatif hizmet sunma yöntemleri kullanmaktadırlar. Yerel hizmetlere gönüllü katılım da yerel hizmet sunumunda kullanılan alternatif yöntemler arasında yer alan bir yerel hizmet sunumu şeklidir. Gönüllülük, sivil toplumun oluşumuna kaynaklık eden önemli bir kavramdır. Gönüllülük sahip olunan gücün, zamanın, bilginin, yeteneğin ve deneyimin sivil toplum kuruluşlarının olağan veya proje bazındaki çalışmaları için sunulması ve bunun karşılığında parasal kazanç beklentisi taşınmaması olarak tanımlanmaktadır. Bireylerin topluma katkıda bulunuyor olmaları, var olan problemlerin çözümünde yer alabilmeleri, kendilerini ifade edebilmeleri, ekip çalışmasının parçası olabilmeleri, tek başlarına yapamadıklarını bir örgüt içinde yapabilmeleri, kendilerini geliştirmeleri ve yerel hizmetlerin sunumunda yer alarak yerel yönetim birimlerine katkıda bulunmaları, hizmetlere gönüllü katılım ile elde edilen önemli toplumsal çıktılardır. Türkiye’de yerel yönetim hizmetlerine katılım konusu 5393 sayılı Belediye Kanununun 77. maddesinde ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 65. maddesinde düzenlemiştir. Bu düzenlemelerle birlikte İçişleri Bakanlığı tarafından 2005 yılında İl Özel İdaresi ve Belediye Hizmetlerine Gönüllü Katılım Yönetmeliği çıkarılmıştır. Bu çalışmanın amacı, gönüllülük ve katılım olgularının yerel yönetimlerin hizmet sunma biçimlerine olan etkisinin bir ürünü olan yerel yönetimlerde hizmet sunumuna gönüllü katılım olgusunu genelde ve Türkiye özelinde incelemektir.