ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNDE YARATILAN KONFOR ALGISI VE TÜKETİM KÜLTÜRÜNE ETKİSİ

Günümüz toplumu, endüstriyelleşme ve teknoloji ile birlikte üretim toplumundan tüketim toplumuna yönlendirilmektedir. Kentlerde oluşturulan bazı kamusal mekânlar tüketimin odağı haline getirilmiştir. Bu kamusal mekânlara verilebilecek en büyük örnek, farklı tipoloji ve stratejilerde karşımıza çıkan ve gün geçtikçe sayısı artan alışveriş merkezi yapıları ile kendini göstermektedir. Uluslararası sermayenin yeni pazar arayışları sonucunda ortaya çıkan ve “büyülü yapılar” olarak adlandırılan bu alışveriş merkezleri, tüketimin araçsallaşmasında etkin hale gelmişlerdir. Birbirleriyle benzeşen bu mekânlarda bireyler, yalnızca istek ve arzularıyla sahip olabilecekleri birçok mal/ürün ve hizmeti tüketmeye yönlendirilmektedirler. Bu yönlendirilme gerek mekân tasarımı gerek ulaşılabilirlik gerekse reklam kanalları kullanılarak yapılmaktadır. Etkin tüketim merkezi olan bu mekânların biçimleniş organizasyonları sistematik bir biçimde kurgulanarak topluma sunulmaktadır. Özellikle bireylerde “sözde” konforlu ve güvenilir mekân algısı yaratarak toplumsal bir manipülasyon yaratmaktadırlar. Çalışmanın özünü tasarım biçimleri üzerinden bu mekânların bireylerde yarattığı psikolojik etki ile yönlendirilmeyi içermektedir. Bu kapsamda mekânsal organizasyon/reklam kanalları gibi uyaranlarla konfor algısı yaratılarak tüketiciyi gereğinden fazla tükettirmeye yönlendirmesi ve gün geçtikçe bu yapıların sayısındaki fazla artış problem olarak ele alınmıştır. Yazında, kuramsal alt yapı oluşturulduktan sonra “alışveriş merkezleri ile tüketim” ve “alışveriş merkezlerinde yaratılan konfor algısı” alt başlıkları ile çağımızın yeni kamusal mekânları olan alışveriş merkezlerinin bireyi nasıl manipüle ettiği ve tüketime yönlendirdiği açıklanmaya çalışılmıştır.