Televizyonda Veri Gazeteciliği: Yeni Bilgi Sunum Yöntem Ve Uygulamaları

Öz

Makale, televizyon medyasındaki veri gazeteciliği uygulamalarının tarıhsel gelişimini, önemli kavramlarını, verilerin toplanması, analiz edilmesi ve görselleştirilmesi sürecini ve günümüzdeki yeni bilgi sunum yöntemlerini incelemektedir. Geleneksel gazetecilikten veri gazeteciliğine geçiş, dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte daha görsel, etkileşimli ve veri odaklı bir habercilik anlayışının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Özellikle, televizyon kanallarında kullanılan interaktif grafikler, haritalar ve canlı veri akışları gibi görsel sunum yöntemlerinin izleyiciye daha anlaşılır ve etkili bilgi aktarımı sağladığı vurgulanmaktadır. Çalışmada, Azerbaycan'daki televizyon yayınlarında veri gazeteciliği uygulamalarına dair somut örnekler verilerek, yerel medya pratiğinde veri gazeteciliğinin gelişimi ve karşılaşılan zorluklar tartışılmaktadır. Çalışmada mevcut literatürde veri gazeteciliği ile ilgili bilgilere ulaşmak için tarama yöntemi kullanılmış olup, AZTV, İTV, REAL TV, XƏZƏR TV, ARB 24 kanallarında yayınlanan programlar üzerine örnek vaka analizi yapılmıştır. Bu bağlamda, makale, veri gazeteciliğinin televizyon dünyasında ne denli önemli bir yer edindiğini ve gelecekte bu alandaki gelişmelerin nasıl şekilleneceğini incelemektedir. Sonuç olarak, veri gazeteciliği, geleneksel haberciliğin ötesinde, medya tüketicisine daha hızlı ve daha etkili bilgi sunma imkanı tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Veri Gazeteciliği
• Televizyon
• Azerbaycan

Data Journalism on Television: New Information Presentation Methods and Applications

Abstract

The article examines the historical development of data journalism practices in television media, key concepts, the processes of collecting, analyzing, and visualizing data, and the new methods of presenting information today. The transition from traditional journalism to data journalism, along with the acceleration of digitization, has led to the emergence of a more visual, interactive, and data-driven approach to news reporting. It particularly emphasizes how visual presentation methods, such as interactive graphics, maps, and live data streams used by television channels, provide a clearer and more effective way of conveying information to the audience. The study provides concrete examples of data journalism practices in television broadcasts in Azerbaijan, discussing the development of data journalism in local media practices and the challenges faced. A scanning method was used in the study to access information on data journalism in the existing literature, and a case study analysis was conducted on programs aired on AZTV, İTV, REAL TV, XƏZƏR TV, and ARB 24 channels. In this context, the article examines how important data journalism has become in the television world and how developments in this field may evolve in the future. As a result, data journalism offers the opportunity to present information to media consumers faster and more effectively, going beyond traditional journalism.

Keywords

• Data Journalism
• Television
• Azerbaijan

Kaynakça

1. Appelgren, E. (2017). An illusion of interactivity. Journalism Practice. 12(3), pp. 308-325. https://doi.org/10.1080/17512786.2017.1299032
2. Aslan, A., Bayrakçı, S. ve Küçükvardar, M. (2016). Bilişim çağında geleneksel gazeteciliğin dönüşümü: Veri gazeteciliği, Marmara İletişim Dergisi, 26, pp. 55-70.
3. Ay, A. (2022). Yapay zeka haberciliği ve gazetecilik tartişmalarina dair bir değerlendirme. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 12(4), pp. 913-926.
4. Bosij, P., D. Chafey, A. Greasley ve S. Hickie. (2003). Business information systems: Technology, development and management for the e-business. Financial Times-Prentice Hall.
5. Çelik, H. (2020). Eleştirel yaklaşım bağlamında teknoloji ve hegemonya ilişkisini tartışmak. Yeni Medya, 2019(7), pp. 20-33.
6. Furuncu, D., & Zinderen, A. (2021). Kovid-19 döneminde veri gazeteciliği: koronavirüs haberlerinin betimsel analizi. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 11(1), pp. 85-102.
7. Gray, J., Bougnegru, L. & Chambers, L. (2012). The data journalism handbook: How journalists can use data to improve the news. CA: O’Reilly Media.
8. Dumanlı. K. D. (2018). Veri̇ gazeteci̇li̇ği̇: gazeteci̇li̇ği̇n ve gazeteci̇leri̇n geleceği̇. Kurgu, 26(3), pp. 101-116.

9. Howard, A. B. (2014). The Art and Science of Data-Driven Journalism. Columbia Journalism School. Tow Center for Digital Journalism Report. Erişim tarihi 3 şubat 2025. Erişim adresi: https://internews.org/wp-content/uploads/legacy/resources/Tow-Center-Data-Driven-Journalism.pdf
10. İsayeva, A. (2023). Televiziyada mediatrend: Data jurnalistika. Elm və Təhsil.
11. Isgandarova, V. (2025). Beynəlxalq mediada böyük data mənbələr: Onlarla iş mexanizmləri. Qədim Diyar Beynəlxalq Elmi Jurnal, Özel sayı, pp. 50-54.
12. Matzat, L. (2010). Weatherstations - Citizen-Apps, eParticipation and Data journalism. In: European Journalism Center: Data-driven journalism: What is there to learn? A paper on the datadriven journalism roundtable held in Amsterdam on 24 August 2010, pp. 23- 25.
13. Meherremli, Q. (2002). Televiziya dili. Elm.
14. Selim, F. (2024). Medya tarafsızlığının çağdaş görünümü: Bilim ve uzmanlığın gerileyişi. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 6(2), pp. 55-61. https://doi.org/10.54089/ecider.1557703
15. Şərq. (2022). “Data jurnalistikası dövrün tələbidir”. Erişim tarihi 4 şubat 2025. Erişim adresi: https://sherg.az/media/202303
16. Uskali, T. & Kuutti, H. (2015). Models and streams of data journalism. The Journal of Media İnnovations, 2(1), pp. 77-88.
17. Özçelik, Ş. B. (2021). Yapay zekanın veri koruma, sorumluluk ve fikri mülkiyet açısından ortaya çıkardığı hukuki gereksinimler. Adalet Dergisi (66), pp. 87-116.
18. Powers, M. (2012). “In forms that are familiar and yet-to-be invented”: American journalism and the discourse of technologically specific work. Journal of Communication Inquiry, 36(1), pp. 24-43. https://doi.org/10.1177/0196859911426009
19. Rogers, S., Schwabish,.J. ve Bowers, D. (2017). Data journalism in 2017: The current state and challenges facıng the fıeld today. Erişim tarihi 3 şubat 2025. Erişim adresi: https://newslab.withgoogle.com/assets/docs/data-journalism-in-2017.pdf
20. Tüfekçi, E. M. (2003). Yapısalcı yöntem ve uygulama alanları structuralism and its application. Tiyatro Araştırmaları Dergisi, 17(17), pp. 50-66. https://doi.org/10.1501/TAD_0000000027
21. (worldometers.info/coronavirus, 2020). Erişim tarihi 1 şubat 2025. Erişim adresi: https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/
22. Arb24.az (2025). Erişim tarihi 1 şubat 2025. Erişim adresi: https://arb24.az/
23. Aztv.az. (2025). Erişim tarihi 1 şubat 2025. Erişim adresi: https://aztv.az/en
24. Xezertv.az (2025). Erişim tarihi 2 şubat 2025. Erişim adresi: https://www.xezertv.az/
25. Itv.az (2025). Erişim tarihi 2 şubat 2025. Erişim adresi: https://itv.az/
26. Realtv.az (2025). Erişim tarihi 2 şubat 2025. Erişim adresi: https://www.realtv.az/content/az/1