Akran Zorbalığının Yordayıcıları Olarak Beden İmajı ve İnternet Bağımlılığın Rolü

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 25 - 36, 01.01.2026

Furkan Butasim , Yüksel Erdogdu

https://doi.org/10.31455/asya.1636885

Öz

Akran zorbalığı son yıllarda okullarda gözlemlenen temel sorunlardan biridir. Bu bağlamda akran zorbalığının nedenlerini iyi bilinmesi gerekli önlemlerin alınması açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle bu araştırmada; akran zorbalığının yordayıcıları olarak beden imajı ve internet bağımlılığı değişkenlerinin rolünü ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 230’u kız (%50), 230’u erkek (%50) olmak üzere toplam 460 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerin 162’si (%35,2) 6. sınıf, 148’i (%32,2) 7. sınıf, 150’si (%32,6) 8. sınıf, düzeyindedir. Araştırmada Akran Zorbalığı Belirleme, Beden İmajı ve İnternet Bağımlılığı ölçekleri kullanılmıştır. Öğrencilerin kişisel bilgilerini ortaya koymak amacıyla kişisel bilgi formu hazırlanmıştır. Araştırmada iki değişken arasındaki ilişkiyi hesaplamak amacıyla Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Bununla birlikte araştırmada bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki yordama gücünü ortaya koymak amacıyla aşamalı regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre akran zorbalığı kurban alt boyutu puanları ile internet bağımlılığı ve beden imajı arasında yine zorba alt boyutu puanları ile internet bağımlılığı ve beden imajı arasında pozitif yönde korelasyon bulunmuştur. Akran Zorbalığı “kurban” alt boyutundaki varyansın %12’sini internet bağımlılığı, %18’ini beden imajı yordamaktadır. İki değişken birlikte “kurban” alt boyutundaki varyansın %15’ini açıklamaktadır. Akran Zorbalığı “zorba” alt boyutundaki varyansın %13’ünü internet bağımlılığı, %2’sini ise beden imajı ise yordamaktadır. İki değişken birlikte “zorba” alt boyutunun %15’ini açıklamaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgular genel hatlarıyla tartışılmış, değerlendirilmiş ve önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Akran Zorbalığı , Zorba , Kurban , İnternet Bağımlılığı , Beden İmajı

The Role of Body Image and Internet Addiction as Predictors of Peer Bullying

Öz

Peer bullying is one of the main problems observed in schools in recent years. In this context, knowing the causes of peer bullying well is very important in terms of taking the necessary precautions. Therefore, this study aimed to reveal the role of body image and internet addiction variables as predictors of peer bullying. The research was conducted with the relational screening model. A total of 460 students, 230 of whom were girls (%50), 230 of whom were boys (%50), participated in the research. 162 (%35.2) of the students were in the 6th grade, 148 (%32.2) were in the 7th grade, and 150 (%32.6) were in the 8th grade. Peer Bullying Determination, Body Image, and Internet Addiction scales were used in the research. In addition, an information form was prepared in order to reveal the demographic information of the students. In the study, Pearson product-moment correlation coefficient was used to reveal the relationship between two variables, and stepwise regression analysis was used to reveal the level of independent variables predicting the dependent variable. According to the research findings, a positive correlation was found between the scores of the victim sub-dimension of peer bullying and internet addiction and body image, and again between the scores of the bully sub-dimension and internet addiction and body image. Internet addiction predicts 12% of the variance in the “victim” sub-dimension of peer bullying, and body image predicts 18%. Together, the two variables explain 15% of the variance in the “victim” sub-dimension. Internet addiction predicts 13% of the variance in the “bully” sub-dimension of peer bullying, and body image predicts 2%. Together, the two variables explain 15% of the “bully” sub-dimension. In general, the findings of the study were discussed, interpreted, and suggestions were made.

Anahtar Kelimeler

Peer Bullying , Bully , Victim , Internet Addiction , Body Image

Kaynakça

• Aksüt, M. ve Batur, Z. (2007). İnternet Perspektifinde Ergenlerin Sosyalleşme Ve İletişim Kurma Süreci. Akademik Bilişim’07-IX. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri, 31: 39-43.
• Altundağ, Y. (2016). Lise Öğrencilerinde Sanal Zorbalık Ve Problemli İnternet Kullanımı İlişkisi. Online Journal of Technology Addiction And Cyberbullying, 3(1): 27-43.
• Aslan, H. ve Koç, Z. (2018). Ortaokul Öğrencilerinin Beden İmajı Ve Sosyal Kaygı Düzeyleri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(3): 65-77.
• Ayran, G., Süleyman, Z., Avcı, Ü. & Arık, U. (2021). The Effect Of Internet Addiction On Eating Attitude and Body İmage İn University Students. Journal of Child And Adolescent Psychiatric Nursing, 34(3): 199-205.
• Ayyıldız, T., Gemicioğlu, Ş. H., Topçu, F., Demir, A., & Kaya, K. N. (2023). Ortaokul Düzeyindeki Çocuklarda İnternet Bağımlılığının Sosyal Beceri Düzeyi ile İlişkisi. Bağımlılık Dergisi, 24(1): 73-84.
• Baltaci, U. B., Yilmaz, M., ve Tras, Z. (2021). The Relationships Between Internet Addiction, Social Appearance Anxiety And Coping With Stress. International Education Studies, 14(5): 135-144.
• Başdaş, Ö. ve Özbey, H. (2020). Ergenler Arasında Dijital Oyun Bağımlılığı, Obezite Ve Sosyal Kaygı. Psikiyatri Hemşireliği Arşivi, 34 (2): 17-20.
• Batıgün, A. D. ve Hasta, D. (2010). İnternet Bağımlılığı: Yalnızlık ve Kişilerarası İlişki Tarzları Açısından Bir Değerlendirme. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11(3): 213-219.
• Besag, V. E. (1989). Bullies And Victims İn Schools. A Guide To Understanding And Management, England, Open University Press: 13-14
• Blatt, S. J., & Zuroff, D. C. (1992). Interpersonal Relatedness And Self-Definition: Two Prototypes For Depression. Clinical Psychology Review, 12(5): 527-562.
• Brixval, C. S., Rayce, S. L., Rasmussen, M., Holstein, B. E., & Due, P. (2012). Overweight, Body İmage And Bullying—An Epidemiological Study Of 11-To 15-Years Olds. The European Journal Of Public Health, 22(1),: 26-130.
• Casas, J. A., Del Rey, R., & Ortega-Ruiz, R. (2013). Bullying And Cyberbullying: Convergent And Divergent Predictor Variables. Computers İn Human Behavior, 29(3). 580-587.
• Ceyhan, E. (2008). Ergen Ruh Açısından Bir Risk Faktörü: İnternet Bağımlılığı. Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Dergisi, 15(2): 109-116.
• Chou C, & Tsai, M. J (2007). Gender Differences In Taiwan High School Students’ Computer Game Playing. Comput Human Beha, 23: 812-824.
• Croll, J. (2005). Body İmage And Adolescents. Chest (in), 40(35): 50.
• Çakır, Ö., Ayas, T. ve Horzum, M.B. (2011) Üniversite Öğrencilerinin İnternet Ve Oyun Bağımlılıklarının Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 44: 95-117.
• Davison, TE. & McCabe, M.P. (2006). Ergen Beden İmajı Ve Psikososyal İşlevsellik. Sosyal Psikoloji Dergisi, 146 (1): 15-30.
• Day, S., Bussey, K., Trompeter, N., & Mitchison, D. (2022). The İmpact Of Teasing And Bullying Victimization On Disordered Eating And Body İmage Disturbance Among Adolescents: A Systematic Review. Trauma, Violence, & Abuse, 23(3): 985-1006.
• Ekinci, B. (2014). The Relationship Between Problematic Internet Entertainment Use And Problem Solving Skills Among University Students. International Journal Of Mental Health And Addiction, 12: 607-617.
• Gümüş Selek, F., Demir Küçükköseler, A. ve Duran, B. (2022). 0-18 Yaş Arası Öğrenciler ve Özel Eğitim Öğrencilerinde Akran Zorbalığına Kısa Bir Bakış. 5 Elmıs Uluslararası Özel Eğitim Kongresi. Karatay Üniversitesi, Konya.
• Gürhan, N. (2017). Her Yönü İle Akran Zorbalığı. Turkiye Klinikleri J Psychiatr Nurs-Special Topics, 3(2): 175-81.
• Haspolat, N. K. ve Kağan, M. (2017). Sosyal Fobinin Yordayıcıları Olarak Beden İmajı Ve Benlik Saygısı. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2): 139-152.
• Hazar, Z. ve Ekici, F. (2021). Ortaokul Öğrencilerinin Dijital Oyun Bağımlılığı İle Zorbalık Bilişleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Gazi Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 26(1): 1-15.
• Heidari, M. (2017). Kız Ve Erkek Lise Öğrencilerinde Beden İmajı Korkusu Ve Saldırganlık Üzerine Analitik Bir Araştırma. Hemşirelik Ve Ebelik Dergisi, 14 (10): 837-846.
• Heinze, R., Dipankar, A., Henken, C. C., Moseley, C., Sourdeval, O., Trömel, S., ... & Quaas, J. (2017). Large‐eddy simulations over Germany using ICON: A comprehensive evaluation. Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society, 143(702): 69-100.
• Holubcikova, J., Kolarcik, P., Madarasova Geckova, A., Van Dijk, J. P., & Reijneveld, S. A. (2015). Is Subjective Perception Of Negative Body İmage Among Adolescents Associated With Bullying. European Journal Of Pediatrics, 174: 1035-1041.
• Irmak, A. Erdoğan, S. (2016). Ergenler Ve Genç Yetişkinler Arasında Dijital Oyun Bağımlılığı: Güncel Bir Bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 27 (2): 1-10.
• İskender, M. (2018). Sosyal Kendine Güven, Sosyal Yalnızlık Ve Aile Duygusal Yalnızlık Değişkenlerinin İnternet Bağımlılığı Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. Malezya Çevrimiçi Eğitim Teknolojileri Dergisi, 6 (3): 1-10.
• Jeong, E. J., Kim, D. J., Lee, D. M., & Lee, H. R. (2016). A Study Of Digital Game Addiction From Aggression, Loneliness And Depression Perspectives. In 2016 49Th Hawaii International Conference On System Sciences (HICSS) (Pp. 3769-3780). IEEE.
• Kanat, S. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Dijital Oyun Bağımlılığı, İletişim Becerileri Ve Yalnızlık Algı Düzeyleri Arasındaki İlişki. Uluslararası Eğitim Çalışmaları, 12(11).
• Karakaya, G. ve Yaylı, A. (2023). Ergenlerin Bir Boş Zaman Aktivitesi Olarak İnternet Tabanlı Oyun Bağımlılıklarının Şiddet Eğilimine Etkisi. Journal Of Recreation And Tourism Research, 10(3): 94-114.
• Karasar, N. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemi. 26. Baskı. Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Karasu, F. (2017). Üniversite Öğrencilerinin İnternet Bağımlılığı İle Sosyal Destek Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14): 372-386.
• Kesici, A. (2020). Lise Öğrencilerinde Vicdanlılık Ve Cinsiyetin Dijital Oyun Bağımlılığına Etkisi. Eğitim Ve Gelecek Dergisi , (18): 43-53.
• Kılıç, A. K. ve Kılıç, A. (2013). Meb Ortaöğretim Kurumlarındaki Öğrencilerin Akran Zorbalığına Maruz Kalma Düzeyleri Ve Özgüven Arasındaki İlişki. 6. Ulusal Lisansüstü Eğitim Sempozyumu, Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
• Kılıç, K.M. (2020). Ergenlerde Dijital Oyun Bağımlılığı, Zorbalık Bilişleri Ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişkiler. İlköğretim Çevrimiçi Eğitimi, 18(2): 549-549.
• Kılıç, N., Mammadov, M., Koçhan, K. ve Aypay, A. (2020). Üniversite Öğrencilerinde Genel Öz Yeterlik İnancı ve Beden İmajının Psikolojik Sağlamlık Düzeyini Yordama Gücü. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(4): 904-914.
• Kocaman, O., Aktepe, E. ve Sönmez, Y. (2017). Isparta İl Merkezi Lise Öğrencilerinde Olası İnternet Bağımlılığı İle Saldırganlık Ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(6): 602.
• Koronczai, B., Kökönyei, G., Urbán, R., Kun, B., Pápay, O., Nagygyörgy, K., ... & Demetrovics, Z. (2013). The Mediating Effect Of Self-Esteem, Depression And Anxiety Between Satisfaction With Body Appearance And Problematic İnternet Use. The American Journal Of Drug And Alcohol Abuse, 39(4): 259-265.
• Kuss, D., & Griffiths, M. (2015). Internet Addiction İn Psychotherapy, Basingtoke: Palgrave Macmillan: 1-6
• Nwanosike, C. L., Ujoatuonu, I. V., Kanu, G. C., Ike, O. O., & Okeke, T. J. (2022). Social Bullying Among Undergraduates: The Roles Of İnternet Gaming Disorder, Risk-Taking Behavior, And İnternet Addiction. Frontiers İn Psychology, 13: 1-9.
• O'Dea, J. A. (2012). Body İmage And Self-Esteem. In T. F. Cash (Ed.), Encyclopedia of body image and human appearance (pp. 141–147). Elsevier Academic Press.
• Oktan, V. ve Şahin, M. (2010). Kız Ergenlerde Beden İmajı İle Benlik Saygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(2): 543-556.
• Onga, Z. ve Halisdemir, D. (2017). Ergen Öznel İyi Oluşu İle Benlik Saygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. International Journal Of Social And Humanities Sciences Research (JSHSR), 4(12): 1214-1221.
• Ögel, K., Tarı, I. ve Eke, C. Y. (2006). Okullarda Suç Ve Şiddeti Önleme. İstanbul: Yeniden Yayınları, 17: 9-23.
• Öngören, B. (2015). Sosyolojik Açıdan Sağlıklı Beden İmgesi. Sosyal Ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, 16(34): 25-45.
• Polat A (2007). Düzce İlindeki Hemodiyaliz Hastalarının Beden İmajı ve Benlik Saygısı Düzeylerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
• Rezvaniyan, L., & Rahimzadeh, S. (2023). The Role of Internet Addiction in Mental Health and Body Image. Clinical Psychology And Personality, 22(1): 137-150.
• Rodgers, R. F., Melioli, T., Laconi, S., Bui, E., & Chabrol, H. (2013). Internet Addiction Symptoms, Disordered Eating, And Body İmage Avoidance. Cyberpsychology, Behavior, And Social Networking, 16(1): 56-60.
• Schuster, B. (1999). Outsiders At School: The Prevalence of Bullying and its Relation With Social Status Group. Processes And Intergroup Relations, 2(2): 175–190.
• Sezen, M. F. ve Murat, M. (2018). Ergenlerde Akran Zorbalığı, İnternet Bağımlılığı ve Duygusal Zekâ Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. OPUS International Journal Of Society Researches, 9(16): 160-182.
• Slade, P. D. (1994). What is Body İmage?. Behaviour Research and Therapy, 32(5): 497–502.
• Spade, D. (2009). Documenting gender. Dukeminier Awards: Best Sexual Orientation & Gender Identity L. Rev., 8: 137.
• Tafarodi, R. W. (1998). Paradoxical Self-Esteem And Selectivity İn The Processing Of Social Information. Journal of Personality and Social Psychology, 74(5): 1181.
• Talu, E. (2020). Ergenlerde Beden İmajı Algısının Kimlik Gelişimi Sürecine Etkisi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2): 1116-1135.
• Tani, F., Paul, S., Greenman, B. H. & Schneider, F. (2003). Bullying And The Big Five: A Study of Childhood Personality And Participant Roles On Bullying Incidents. School Psychology International, 24 (2): 131- 146.
• Tolan, Ö. Ç., Önkür, B. & Aslan, H. R. (2022). The Relationships Between İnternet Addiction and Emotional Self-Awareness And Coping With Stress İn University Students. International Journal Of Eurasian Education And Culture, 7(16): 487-531.
• Ulus, L. (2018). Ergen Bireyler İçin Yaşam Becerileri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(12): 516-537.
• Uysal, R. ve Bingöl, T. Y. (2019). Ergenlerde Risk Alma Davranışının Öz-Yeterlik Ve Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. The Journal Of Academic Social Science, 8(8): 573-582.
• Wang, E. S. T., & Wang, M. C. H. (2013). Social Support And Social İnteraction Ties On İnternet Addiction: Integrating Online And Offline Contexts. Cyberpsychology, Behavior, And Social Networking, 16(11): 843-849.
• Yazıcıoğlu Y. ve Erdoğan S. (2004). Spss uygulamalı bilimsel araştrıma yöntemleri, Ankara: Detay Yayıncılık.
• Yıldırım, A. ve Şimsek, H. (2000). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, (2. baskı) Ankara, Seçkin Yayınevi.
• Yıldız, M. A. (2017). Emotion Regulation Strategies As Predictors Of İnternet Addiction And Smartphone Addiction İn Adolescents. Journal Of Educational Sciences And Psychology: 7(1).
• Yiğitcan, A. (2021). İnternet bağımlılığı, beden imajı ve yeme bozukluğu arasındaki ilişki (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Yolaç Yarpuz, A., Demırcı Saadet, E., Erdi Şanli, H. ve Devrımcı Özgüven, H. (2008). Akne Vulgaris Hastalarında Sosyal Kaygı Düzeyi Ve Bunun Klinik Değişkenler İle İlişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi: 19(1): 29-37.
• Yüksel, M. ve Yılmaz, E. (2016). Lise Öğrencilerinin İnternet Bağımlılık Düzeyleri İle Problem Çözme Becerileri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. İlköğretim Online, 15(3): 1031-1042.
• Zheng, J. K., & Zhang, Q. (2016). Priming Effect Of Computer Game Violence On Children's Aggression Levels. Social Behavior and Personality An International Journal, 44(10): 1747-1759.