Ortaokul Öğretmenlerine Göre Öğrencilerin Parantez Kullanımında Yaptıkları Hatalar, Karşılaştıkları Zorluklar ve Yaşadıkları Kavram Yanılgıları

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 37 - 46, 01.01.2026

Tevhide Şirin Turan , Elif Bahadır

https://doi.org/10.31455/asya.1680300

Öz

Matematik dili birçok unsuru içermektedir. Bunlardan biri de sembollerdir. Semboller matematik dili içerisinde kolaylaştırıcı ve sadeleştirici bir görevde olsalar da tam tersi öğrencilerin sorun yaşadığı durumlardan biridir. Matematikte birçok sembol çeşidi bulunmaktadır. Bunlardan biri olan parantez sembolü ortaokul konuları içerisinde yayılmış halde yer almaktadır. Parantez sembolü bulunduğu konularda yapılandırıcı bir rol oynamaktadır. Birçok farklı konuda birçok farklı kullanımı olan parantez sembolünde öğrencilerin hatalı kullanımları olduğu bilinmektedir. Bu hatalı kullanımları incelemek için amaçlı örneklem kullanılarak 10 ortaokul öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Yapılan görüşme sonucunda toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle incelenerek bulgular elde edilmiştir. Çalışma sonucunda öğretmenlere göre öğrencilerin parantez kullanımında yaptıkları hatalar, karşılaştıkları zorluklar ve yaşadıkları kavram yanılgıları tespit edilmiştir. Öğrencilerin en çok sayı kümeleri içerisinde ve cebir alanında yer alan parantez kullanımlarında hata yaptıkları belirlenmiştir. Yapılan hataların, karşılaşılan zorlukların ve yaşanılan kavram yanılgılarının giderilmesinde tespit edilen konu alanlarının sistematik ve detaylı bir biçimde incelenmesi gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ortaokul Matematik Öğretmenleri , Zorluklar , Parantez Kullanımı , Kavram Yanılgıları , Hatalar

Mistakes, Difficulties and Misconceptions Made by Students in the Use of Parentheses According to Secondary School Teachers

Öz

The language of mathematics encompasses many elements. One of these is symbols. While symbols serve a facilitating and simplifying function within the language of mathematics, they are, conversely, a common problem for students. There are many types of symbols in mathematics. One of these, the parentheses symbol, is widely used throughout middle school subjects. The parentheses symbol plays a structuring role in the subjects it covers. It has many different uses across a wide range of subjects, and students are known to misuse the parentheses symbol. To examine these misuses, semi-structured interviews were conducted with 10 middle school teachers using a purposive sample. Data collected from the interviews was analyzed using content analysis to obtain findings. The study identified errors, difficulties, and misconceptions students experienced when using parentheses, according to teachers. It was determined that students most frequently made errors in the use of parentheses within number sets and in algebra. It is recommended that the identified subject areas be systematically and thoroughly examined to address these errors, difficulties, and misconceptions.

Anahtar Kelimeler

Middle School Mathematics Teachers , Difficulties , Use of Parentheses , Misconceptions , Errors

Kaynakça

• Akkan, Y., Çakıroğlu, Ü. & Güven, B. (2009). İlköğretim 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin denklem oluşturma ve problem kurma yeterlilikleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(17), 41- 55.
• Akkaya, R., & Durmuş, S. (2015). İlköğretim 6.sınıf öğrencilerinin cebir öğrenme alanındaki kavram yanılgılarının giderilmesinde çalışma yapraklarının etkililiği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (27).
• Altıntaş, E., İlgün, Ş., Uygun, S., & Angay, M. (2021). 7. sınıf öğrencilerinin birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemler konusuyla ilgili hataları ve kavram yanılgıları. E- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8, 788-820.
• Aydoğdu, M. (2020). Sekizinci sınıf öğrencilerinin üslü sayılar ile köklü sayılar konularındaki kavram yanılgılarının belirlenmesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6(3), 240-257.
• Aziz, T. A., Supiat, S. & Soenarto, Y. (2019). Pre-service secondary mathematics teachers' understanding of absolute value. Cakrawala Pendidikan, 38(1), 203-214.
• Baki, A. (2006). Kuramdan uygulamaya matematik eğitimi. (s. 261-266). Trabzon: Derya Kitabevi.
• Bayar, H. (2007). I. dereceden bir bilinmeyenli denklem konusundaki öğrenci hatalarının analizi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Birgin, O. & Uçar, E. (2023). Ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin üslü ifadelerle çarpma ve bölme işlemlerinde yaptıkları hata ve kavram yanılgılarının incelenmesi. Eğitim Bilimlerinde Güncel Yaklaşımlar (s.213-236), İzmir: Duvar Yayınları.
• Birgin, O., & Demirören, K. (2020). Ortaokul yedinci ve sekizinci sınıf öğrencilerinin cebirsel ifadeler konusundaki başarı performanslarının incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (50), 99-117.
• Boz, N. (2008). Matematik neden zor? Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(2), 52-65.
• Büyüköztürk Ş., Çakmak E. K., Akgün Ö. E., Karadeniz Ş. ve Demirel F. (2015) Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (s. 344) Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara.
• Byrd, C. E., Mcneil, N. M., Chesney, D. L. & Matthews, P. G. (2015). A specific misconception of the equal sign acts as a barrier to children's learning of early algebra. Learning and Individual Differences, 38, 61–67.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. Eğiten Kitap.
• Creswell, J.W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri: beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (Çev. M. Bütün & S. B. Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Çoban, K. & Yenilmez, K. (2020). Sekizinci sınıf öğrencilerinin eşitsizlikler konusunda karşılaştıkları güçlüklerin incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 5(1), 40-56.
• Demetgül, Z. & Baki, A. (2020). Teknoloji donanımlı bir sınıfta mutlak değer ve eşitsizlikler konusunun öğretiminden yansımalar: Aksiyon araştırması. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 11(1), 91-127.
• Eren, E., & Obay, M. (2023). Ortaokul matematik öğretmenlerinin, öğrencilerin sembolleştirme becerisinin matematik öğrenme ve başarılarına etkisine ilişkin görüşleri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (32), 46-67.
• Erdem, Ö., ve Aktaş, S. G. (2018). Ortaokul 7. Sınıf Öğrencilerinin Cebir Öğrenme Alanında Yaşadıkları Kavram Yanılgılarının Giderilmesinde Etkinlik Temelli Öğretimin Değerlendirilmesi. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 9(2), 312-338.
• Freudenthal, H. (1983). The didactical phenomenology of mathematical structures. (Gözden Geçirilmiş Baskı). Dordrecht: Kluwer.
• Gürel, Ç. Z., & Okur, M. (2016). Ortaokul 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin kesirler konusundaki kavram yanılgıları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 922-952.
• Mazur, J. (2016). Matematik sembollerinin kısa tarihi. (Çev. B. Gönülşen). (s. xvıı). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür.
• Paksu, A. D. (2008). Comparing teachers’ beliefs about mathematics in terms of their branches and gender. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(35), 87-97.
• Rubenstein, R. N. & Thompson, D. R. (2001). Learning mathematical symbolism: challenges and instructional strategies. Mathematics Teacher, 94, 265 – 271.
• Satan, N., Aksakal, K., & Ay, Z. (2021). Üslü ifadelerde yaşanan kavram yanılgılarının olası nedenleri ve önlem önerilerinin öğretmen adaylarının görüşlerine dayalı olarak incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 32-48.
• Şahin, Ö., & Soylu, Y. (2011). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının cebirle ilgili öğretimsel strateji bilgi gelişimleri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 8(3), 887-912.
• Uça, S., & Öksüz, C. (2016). Matematik öğretiminde işlem sırasının kavratılmasında yeni bir yaklaşım: mnemoni. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (39), 51-67.
• Yenen, E.T., & Turhal, T. (2024). Ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin tam sayılarda tam sayı kuvveti değerlerinin hesaplanmasındaki kavram yanılgılarının belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (69), 1-23.
• Yıldırım A. & Şimşek H. (2013) Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (s. 446). Ankara: Seçkin Yayıncılık.