Araştırma Makalesi

Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma

Cilt: 9 Sayı: 34 1 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma

Öz

Prososyal davranış, herhangi bir ödül ya da karşılık beklemeden başkalarına fayda sağlamayı amaçlayan gönüllü eylemleri ifade eder. Bu tür davranışların temelleri, öz düzenleme becerilerinin gelişimi açısından kritik bir dönem olan okul öncesi yıllarda atılmaktadır. Bu boylamsal desen çalışma, Türk okul öncesi çocuklarında öz düzenleme becerileri ile prososyal davranış arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Veriler, iki farklı zamanda 482 çocuktan (239’u kız) toplanmıştır. Öğretmenler, standartlaştırılmış derecelendirme ölçekleri aracılığıyla çocukların prososyal davranışlarını ve öz düzenleme becerilerini değerlendirmiştir. Veriler normal dağılım göstermediğinden, parametrik olmayan testler ve ikili lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, Ölçüm 1’den (T1) Ölçüm 2’ye (T2) hem öz düzenleme hem de prososyal davranış düzeylerinde anlamlı artışlar olduğunu göstermiştir. Ayrıca, Ölçüm 1’deki öz düzenleme düzeyinin Ölçüm 2’de prososyal davranış grubunda yer almanın tek anlamlı yordayıcısı olduğu; cinsiyet, kardeş durumu ve ebeveyn eğitim düzeyinin ise anlamlı yordayıcılar olmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, prososyal davranışın gelişiminde erken dönemdeki öz düzenleme becerilerinin önemini vurgulamakta ve önceki araştırmalarla ilişkilendirilerek tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Alanı Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Karar Tarihi: 20.09.2022 Belge Numarası: 2022/08

Teşekkür

Çalışmanın veri toplama sürecinde destek veren tüm meslektaşlarımıza teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. Aguayo, L., Hernandez, I. G., Yasui, M., Estabrook, R., Anderson, E. L., Davis, M. M., Briggs-Gowan, M. J., Wakschlag, L. S., & Heard-Garris, N. (2021). Cultural socialization in childhood: Analysis of parent–child conversations with a direct observation measure. Journal of Family Psychology, 35(2), 138–148. https://doi.org/10.1037/fam0000663
  2. Altay, F. B., & Güre, A. (2012). Okul öncesi kuruma (devlet-özel) devam eden çocukların sosyal yeterlik ve olumlu sosyal davranışları ile annelerinin ebeveynlik stilleri arasındaki ilişkiler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(4), 2699–2718.
  3. Arslan, G. (2024). Positive parenting, prosocial behavior, meaning in life, and subjective well-being in adolescents: A parallel and serial mediation analysis. Child Indicators Research, 17, 1547–1561. https://doi.org/10.1007/s12187-024-00823-x
  4. Bağcı, B. (2015). Çocuk ve yetişkin prososyallik ölçeklerinin geçerlik güvenirlik çalışması ve çocuk ile anne-baba prososyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No.: 394899) [Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  5. Bağcı, B. ve Öztürk Samur, A. (2016). Çocuk ve yetişkin prososyallik ölçeklerinin geçerlik güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 17 (3), 59-79.
  6. Baran, G. (2005). Dört-beş yaş çocuklarının sosyal davranışlarının ve aile ortamlarının incelenmesi. Çağdaş Eğitim Dergisi, 30, 9–16.
  7. Battistich, V., Solomon, D., Watson, M., Solomon, J., & Schaps, E. (1989). Effects of an elementary school program to enhance prosocial behavior on children's cognitive-social problem-solving skills and strategies. Journal of Applied Developmental Psychology, 10(2), 147–169. https://doi.org/10.1016/0193-3973(89)90002-6
  8. Best, J. R., & Miller, P. H. (2010). A developmental perspective on executive function. Child Development, 81(6), 1641–1660. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01499.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

3 Kasım 2025

Kabul Tarihi

20 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 34

Kaynak Göster

APA
Ersan, C., & Kaya Ögke, N. (2026). Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma. Asya Studies, 9(34), 47-62. https://doi.org/10.31455/asya.1816897
AMA
1.Ersan C, Kaya Ögke N. Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma. Asya Studies. 2026;9(34):47-62. doi:10.31455/asya.1816897
Chicago
Ersan, Ceyhun, ve Nida Kaya Ögke. 2026. “Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma”. Asya Studies 9 (34): 47-62. https://doi.org/10.31455/asya.1816897.
EndNote
Ersan C, Kaya Ögke N (01 Ocak 2026) Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma. Asya Studies 9 34 47–62.
IEEE
[1]C. Ersan ve N. Kaya Ögke, “Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma”, Asya Studies, c. 9, sy 34, ss. 47–62, Oca. 2026, doi: 10.31455/asya.1816897.
ISNAD
Ersan, Ceyhun - Kaya Ögke, Nida. “Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma”. Asya Studies 9/34 (01 Ocak 2026): 47-62. https://doi.org/10.31455/asya.1816897.
JAMA
1.Ersan C, Kaya Ögke N. Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma. Asya Studies. 2026;9:47–62.
MLA
Ersan, Ceyhun, ve Nida Kaya Ögke. “Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma”. Asya Studies, c. 9, sy 34, Ocak 2026, ss. 47-62, doi:10.31455/asya.1816897.
Vancouver
1.Ceyhun Ersan, Nida Kaya Ögke. Öz Düzenleme ve Prososyal Davranışlar: Türk Okul Öncesi Çocukları Temelinde Boylamsal Bir Çalışma. Asya Studies. 01 Ocak 2026;9(34):47-62. doi:10.31455/asya.1816897

88x31.png  Asya Studies dergisinde yer alan eserler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.