Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları

Emre Şamlı

Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları

Öz

Sovyetler Birliği yıkılmazdan evvel merkezi hükümetin düzenleme alanına giren “su”, birliğin dağılması ile birlikte bozulmuş ve bağımsızlığını kazanan
Orta Asya ülkeleri arasında sorunlara sebebiyet vermiştir. Söz konusu yönetimin yaşandığı sorun Ceyhun ve Seyhun nehirlerinde kendisini göstermekte ve bu nehirler üzerine Tacikistan ve Kırgızistan tarafından inşa edilmek istenilen Rogun Barajı ve Kambarata-1 Barajı ile somut hale gelmektedir. Atılması planlanan bu adımlar aşağı kıyıdaş ülkeler olarak da bilinen ve nehirden gelen suya ihtiyacı olan Kazakistan ve Özbekistan tarafından tepkiyle karşılanmaktadır. Diğer bir ifadeyle, bahsedilen ülkelerin suyu farklı amaçlarla kullanma isteği ortaya çıkan sorunların kaynağını teşkil etmektedir. Sonuç olarak, soğuk savaş döneminden sonra literatüre girmiş olan geleneksel olmayan güvenlik tehditleri içerisinde sayılan “su” bu ülkeler arasında bir soruna dönüşmüştür

Anahtar Kelimeler

Rogun Barajı,Kambarata-1 Barajı,Ceyhun Nehri,Seyhun Nehri

Kaynakça

ABDULLAEV, I., & Atabaeva, S. (2012). Water Sector in Central Asia: Slow Transformation and Potential for Cooperation. International Journal of Sustainable Society, 4, 103-112.
ALLAN, T. (2003, April). IWRM/IWRAM: a new sanctioned discourse? May 2, 2016 tarihinde https://www.soas.ac.uk: https://www.soas.ac.uk/water/publications/papers/fle38393.pdf adresinden alındı
AMİNJONOV, F. (2016, February 15). The Central Asian Countries’ Electric Power Sector and the Problem of Energy Ineffciency. October 25, 2016 tarihinde http://eurasian-research.org: http://eurasian-research.org/sites/default/fles/Weekly_e-bulletin_09.02.2015-15.02.2016_No%2054.pdf adresinden alındı
ASHRAF, M. M. (2016, May 17). Casa-1000 formally inaugurated. June 11, 2016 tarihinde http://dailytimes.com.pk: http://dailytimes.com.pk/opinion/17-May-16/casa-1000-formally-inaugurated adresinden alındı
BEKCHANOV, M., Ringler, C., Bhadur, A., & Jeuland, M. (2015). How would the Rogun Dam affect water and energy scarcity in Central Asia? Water International, 40(5-6), 856-876. October 24, 2016 tarihinde http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/02508060.2015.1051788 adresinden alındı
BİCHSEL, C. (2011). Liquid Challenges: Contested Water in Central Asia. Sustainable Development Law & Policy, 12(1), 24-30 and 58-60. June 28, 2016 tarihinde http://digitalcommons.wcl.american.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1495&context=sdlp adresinden alındı
BIYIKOĞLU, N. (2010, June). Orta Asya’da Su Sorunları. March 15, 2016 tarihinde http://www.uzembassy.org.tr: http://www.uzembassy.org.tr/fles/ Turkish_press/tr/press1_14072010_tr.pdf adresinden alındı
BLANK, S. (2010). Energy and Environment Issues in Central Asia’s Security Agenda. China and Eurasia Forum Quarterly, 8(2), 65-107.

BULLOCH, J., & Darwish, A. (1993). Water Wars: Coming Conﬂict in the Middle East. London: St. Dedmundsbury Press.
BUZAN, B., Waever, O., & de Wilde, J. (1998). Security: A New Framework for Analysis. Boulder: Lynne Rienner Publishers.
Central Eurasia Standard. (2013, May). The Rogun Dam: Regional Conﬂict and Opportunity. May 13, 2016 tarihinde https://cestandard.fles.wordpress. com: https://cestandard.fles.wordpress.com/2013/05/rogun-dam-a-nexusof-conﬂict-and-opportunity.pdf adresinden alındı
CIA. (2016, June 7). Tajikistan. June 11, 2016 tarihinde https://www.cia.gov: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html adresinden alındı
Cooley, J. (1984). The War over Water. Foreign Policy, 3-26.
Dukhovny, V. A., & de Schutter, J. L. (2011). Water in Central Asia : past, present, future. London: CRC Press.
EUCAM. (2012, October). Environmental Security in Central Asia. May 14, 2016 tarihinde http://www.eucentralasia.eu:http://www.eucentralasia.eu/uploads/tx_icticontent/EUCAM-Watch-13.pdf adresinden alındı
GLEİCK, P. (1993). Water and Conﬂict: Freshwater Resources and International Security. International Security, 79-112.
GRANİT, J., Jägerskog, A., Löfgren, R., Bullock, A., de Gooijer, G., Pettigrew, S., & Lindström, A. (2010). Regional Water Intelligence Reports: Central Asia. Stockholm: SIWI.
HERRİCK, E. (2007). Military Security. A. Collins (Dü.) içinde, Contemporary Security Studies (s. 129-145). New York: Oxford University Press. July 9, 2016 tarihinde https://ericherring.fles.wordpress.com/2011/08/eh-military-security-06.pdf adresinden alındı
INTERNATİONAL CRİSİS GROUP. (2014). Water Pressures in Central Asia. Brussels: ICG. April 19, 2016 tarihinde http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/central-asia/233-water-pressures-in-central-asia.pdf adresinden alındı
JALİLOV, S.-M. (2010). Impact of Rogun Dam on Downstream Uzbekistan Agriculture. Fargo, North Dakota: North Dakota State University.
JENKİNS-YOUNG, L. (2013, April 25). Central Asia: Water War or Water Cooperation? March 10, 2016 tarihinde http://scholarworks.arcadia.edu: http:// scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1002&context=senior_theses adresinden alındı
JURAEV, S. (2009, February). Energy Emergency in Kyrgyzstan: Causes and Consequences. EU-Central Asia Monitoring. June 15, 2016 tarihinde http://fride.org/download/PB5_2EUCAM_Energy_emergency_feb09.pdf adresinden alındı
KASYMOVA, V., & Baetov, B. (2010). Kyrgyz Republic: Energy Policy and Projects. Journal of Social and Political Studies, 11(3), 31-52.
KHAMZAYEVA, A., Rahimov, S., Islamov, U., Maksudov, F., Maksudova, D., & Sakiev, B. (2009, November). Water Resources Management in Central Asia: Regional and International Issues at Stake. October 26, 2016 tarihinde http://www.asiacentral.es: http://www.asiacentral.es/docs/Water_resources_CIDOB_nov09.pdf adresinden alındı
KLEİNGELD, E. (2016, May 31). The Rogun Dam in Tajik-Uzbek Offcial Discourse. Master Thesis. Leiden, Netherlands: Leiden University.
KRAAK, E. P. (2012, April). The Geopolitics of Hydropower in Central Asia: the Syr Darya. The Asia-Pacifc Journal, 1-7.
LEVY, M. A. (1995). Is the Environment a National Security Issue? International Security, 20(2), 35-62.
MAESTU, J. (Dü.). (2015). A 10 Year Story: The Water For Life Decade 2005- 2015 and Beyond. April 20, 2016 tarihinde http://www.un.org: http://www.un.org/waterforlifedecade/pdf/WaterforLifeENG.pdf adresinden alındı
MAKHMUDOV, E. J., Makhmudov, I., & Sherfedinov, L. (2008). Problems of Water Resource Management in Central Asia. J. Moerlins, M. Khankhasayev, S. Leitman, & E. Makhmudov (Dü) içinde, Transboundary Water Resources: A Foundation for Regional Stability in Central Asia (s. 11-28). Dordrecht: Springer.
MATLEY, I. M. (1994). Agricultural Development (1865-1963). E. Allworth (Dü.) içinde, Central Asia 130 Years of Russian Dominance, A Historical Overview (s. 266-309). London: Duke University Press.
MATVEEVA, S. (2012, November 9). Uzbekistan’s President talks tough against Kambarata and Rogun hydroelectric power stations. April 20, 2016 tarihinde http://enews.fergananews.com: http://enews.fergananews.com/ news.php?id=2344&print=1 adresinden alındı
MİCHEL, C. (2016, July 21). Tajikistan’s Rogun Dam Rankles Uzbekistan. July 26, 2016 tarihinde http://thediplomat.com: http://thediplomat.com/2016/07/ tajikistans-rogun-dam-rankles-uzbekistan/ adresinden alındı
PEACHEY, E. J. (2004). The Aral Sea Basin Crisis and Sustainable Water Resources Management in Central Asia. Journal of Public and International Affairs, 15, 1-20.
PETROV, G. (2010). Conﬂict of Interests Between Hydropower Engineering and Irrigation in Central Asia: Causes and Solutions. Journal of Social and Political Studies, 11(3), 52-65.
SAVİNTSEV, F. (2014, June 17). Conﬂicts in Kyrgyzstan Foreshadow Water Wars to Come. June 8, 2016 tarihinde http://creativetimereports.org: http:// creativetimereports.org/2014/06/17/kyrgyzstan-conﬂicts-foreshadow-water-wars/ adresinden alındı
SHARMA, R., Markandya, A., Ahmad, M., Iskakov, M., & Krishnaswamy, V. (2004). Water Energy Nexus in Central Asia: Improving Regional Cooperation in the Syr Derya Basin. Washington: World Bank. http://siteresources.worldbank.org/INTUZBEKISTAN/Resources/Water_Energy_Nexus_ fnal.pdf adresinden alınmıştır
SİEVERS, E. (2002). Water, Conﬂict, and Regional Security in Central Asia. New York University Environmental Law Journal, 356-402.
SORG, A., Mosello, B., Shalpykova, G., Allan, A., Hill, M., & Stoffe, M. (2014, November). Coping with changing water resources: The case of the Syr Darya river basin in Central Asia. Environmental Science & Policy, 43, 68-77.
SRİKANTH, D. (2014). Non-Traditional Security Threats in the 21st Century: A Review. International Journal of Development and Conﬂict, 60-68.
STARR, J. (1991). Water Wars. Foreign Policy, 17-36.
SWANSTRÖM, N. (2010). Traditional and Non-Traditional Security Threats in Central Asia: Connecting the New and the Old. China and Eurasia Forum Quarterly, 35-51.
TOKTONALİEV, T. (2016, March 24). Uzbek-Kyrgyz Border Spat Highlights Tensions. November 29, 2016 tarihinde https://iwpr.net: https://iwpr.net/ global-voices/uzbek-kyrgyz-border-spat-highlights-tensions adresinden alındı
Ullman, R. H. (1983). Redefning Security. International Security, 8(1), 129- 153.
VALENTİNİ, К., OROLBAEV, E., & Abylgazieva, A. (2004). Water Problems of Central Asia. Bishkek: International Institute of Strategic Research under the President of the Kyrgyz Republic. http://library.fes.de/pdf-fles/bueros/ zentralasien/50116.pdf adresinden alınmıştır
WASLEKAR, S., & FUTEHALLY, I. (2013). Water Cooperation for a Secure World – Focus on the Middle East. Mumbai: Strategic Foresight Group.
WEGERİCH, K. (2011). Water resources in Central Asia: regional stability or patchy make-up? Central Asian Survey, 30(2), 275-290.
WOLF, A. (2006). Conﬂict and Cooperation Over Transboundary Waters. Human Development Report Offce.
YILDIZ, D., Çakmak, C., Yıldırım, N., & Ekinci, E. (2014). Su: Orta Asya’daki Saatli Bomba. Ankara: Hidropolitik Akademi. May 14, 2016 tarihinde http://www.hidropolitikakademi.org/wp-content/uploads/2014/08/ORTA-ASYA-RAPORU-T%C3%9CRK%C3%87E-SON-2.pdf adresinden alındı
ZORLU, K., & AKILLI, E. (2015). Ulus Devlet ve Bölgesel Dinamikler Zemininde Orta Asya’da Sınıraşan Sular. Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları Dergisi, 9(19), 25-47.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emre Şamlı
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Nisan 2019

Gönderilme Tarihi

2 Ağustos 2018

Kabul Tarihi

3 Ağustos 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 2 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA32NJ63MD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şamlı, E. (2019). Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 179-193. https://izlik.org/JA32NJ63MD

AMA

1.Şamlı E. Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları. ASYAR. 2019;2(2):179-193. https://izlik.org/JA32NJ63MD

Chicago

Şamlı, Emre. 2019. “Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları”. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 2 (2): 179-93. https://izlik.org/JA32NJ63MD.

EndNote

Şamlı E (01 Nisan 2019) Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 2 2 179–193.

IEEE

[1]E. Şamlı, “Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları”, ASYAR, c. 2, sy 2, ss. 179–193, Nis. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32NJ63MD

ISNAD

Şamlı, Emre. “Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları”. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 2/2 (01 Nisan 2019): 179-193. https://izlik.org/JA32NJ63MD.

JAMA

1.Şamlı E. Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları. ASYAR. 2019;2:179–193.

MLA

Şamlı, Emre. “Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları”. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, c. 2, sy 2, Nisan 2019, ss. 179-93, https://izlik.org/JA32NJ63MD.

Vancouver

1.Emre Şamlı. Sovyet Sonrası Dönemde Orta Asya’da Su Yönetim Sorunları. ASYAR [Internet]. 01 Nisan 2019;2(2):179-93. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32NJ63MD