Konaklama İşletmelerinde Finansal Tablo Kalemlerinin Benford Yasası’na Uygunluğu

Öz

Benford Yasası, doğal veri kümelerinde başlangıç rakamlarının belirli bir düzeni takip ettiğini ifade eden bir istatistik prensibidir. Finansal denetim sürecinde Benford Yasası kullanılarak finansal tablo verilerinde oluşabilecek potansiyel düzensizlik, hata ve hileler belirlenebilmektedir. Konaklama işletmeleri; mevsimsel talep değişiklikleri, maliyet yapısı, varlık değerlemesi gibi konularda diğer işletmelerden farklılık göstermektedir. Bu araştırmada, Borsa İstanbul’da faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin dönen varlıklar, duran varlıklar, aktif toplam, uzun vadeli yükümlülükler, kısa vadeli yükümlülükler, özkaynaklar, satış gelirleri, satışların maliyeti, brüt kar, faaliyet karı, vergi öncesi kar, amortisman giderleri, işletme-yatırım-finansman faaliyetlerinden sağlanan nakit akışları ile nakit ve nakit benzerlerindeki net artış veya azalış kalemlerinin Benford Yasası’na uygunluğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda konaklama işletmelerinin söz konusu finansal tablo kalemlerinin Haziran 2016 – Haziran 2023 dönemindeki rakamsal dağılımları Ki-Kare testi ile analiz edilmiştir. Yapılan analiz, dönen varlıklar, duran varlıklar, aktif toplam, uzun vadeli yükümlülükler ve özkaynaklar kalemlerinin Benford Yasası’na uymadığını gösterse de diğer kalemlerin uygunluk gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Konaklama İşletmeleri
• Benford Yasası
• Rakamsal Analiz
• Finansal Tablolar
• Borsa İstanbul

Compliance of Financial Statement Items in Accommodation Companies With Benford’s Law

Öz

Benford’s Law is a statistical principle that indicates a certain order in the leading digits of natural datasets. In the financial audit process, Benford’s Law can be used to identify potential irregularities, errors, and fraud in financial statement data. Accommodation businesses differ from other businesses in terms of seasonal demand fluctuations, cost structure, asset valuation. This study aims at determining the compliance of accommodation businesses operating in Borsa Istanbul with Benford’s Law for items such as current assets, fixed assets, total assets, long-term liabilities, short-term liabilities, equities, sales revenues, cost of sales, gross profit, operating profit, pre-tax profit, depreciation expenses, cash flows from operating-investment-financing activities, and net increase or decrease in cash and cash equivalents. In line with this aim, the numerical distributions of these financial statement items of accommodation businesses for the period between June 2016 – June 2023, were analyzed using the Chi-Square test. The analysis revealed that while current assets, fixed assets, total assets, long-term liabilities, and equity did not conform to Benford’s Law, other items showed compliance.

Anahtar Kelimeler

• Accommodation Businesses
• Benford
• Numerical Analysis
• Financial Tables
• Istanbul Stock Exchange

Kaynakça

1. Avder, E. ve Özçelik, İ. (2019). Genel Muhasebe ve Tekdüzen Hesap Planı Uygulama Örnekleri, Güncellenmiş 13. Baskı. Bursa: Ekin Basın Yayın Dağıtım.
2. Aybars, A. ve Ataunal, L. (2016). An Application of Benford’s Law to Fundamental Accounting Fıgures Reported by Borsa Istanbul (BIST) Companies, Journal of Economics Finance and Accounting, 3 (3): 234-243.
3. Benford, F. (1938). The Law of Anomalous Numbers, American Philosophical Society, 78 (4): 551-572.
4. Biçici, F. (2016). Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ile Geleneksel Maliyetleme Sistemlerinin Karşılaştırılması: Konaklama İşletmelerinde Bir Uygulama. (Basılmamış Doktora Tezi). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı.
5. Can, E. ve Özarı, Ç. (2023). BIST30 Şirketlerinin Bazı Finansal Tablo Kalemlerinin Benford Yasası ile Uyumluluğu, Mali Çözüm Dergisi, 33 (177): 773-806.
6. Carslaw, C. (1988). Anomalies in Income Numbers: Evidence of Goal Oriented Behavior, The Accounting Review, 63 (2): 321-327.
7. Cerqueti R. ve Provenzano D. (2023). Benford's Law for Economic Data Reliability: The Case of Tourism Flows in Sicily, Chaos, Solitons and Fractals, 173 (1): 1-10.
8. Çopuroğlu, F. ve Korkmaz, I.H. (2018). Muhasebede Hata ve Manipülasyon Ayrımı, Muhasebe Manipülasyonu Yöntem ve Teknikleri. 1. Uluslararası Ekonomi ve İşletme Sempozyumu, 732-740.

9. Demir, M. (2014). Benford Yasası ve Hile Denetiminde Kullanılması. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Ticaret Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Muhasebe ve Denetim Anabilim Dalı.
10. Farzad, S., Malekian, E., Fakhari, H. ve Ghasemi, J. (2018). Predict the Stock Price Crash Risk by Using a Firefly Algorithm and Comparison with Regression, Advances in Mathematical Finance and Applications, 3 (2): 43–58.
11. Gorenc, M. (2019). Benford’s Law As a Useful Tool to Determine Fraud in Financial Statements, Management, 14 (1): 19-31.
12. Herteliu, C., Jianu, L., Dragan, I.M., Apostu, S. ve Luchian, J. (2021). Testing Benford’s Laws (Non)Conformity within Disclosed Companies’ Financial Statements Among Hospitality Industry in Romania, Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 582 (1): 1-16.
13. Hladnik, M. (2002). Benfordov Zakon Ali Problem Prve Števke, Obzornik za Matematiko in Fiziko, 49 (5): 140-47. Hill, T.P. (1995) A Statistical Derivation of the Significant-Digit Law, Statistical Science, 10 (4): 354-363.
14. Jawabreh, O., Bader, A., Saleh, M. ve Alrabei, A. (2018). Fraud Inference Investigation within Tourism Sector in Jordan, Journal of Economic and Management Perspectives, 12 (1): 5-20.
15. Jianu I. ve Jianu I. (2021). Reliability of Financial Information from the Perspective of Benford's Law, Entropy, 23 (5): 557.
16. Karagün, V. ve Taşdemir, E. (2019). Benford Yasası’nın Denetimde Kullanımı ve Bir Uygulama. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8 (2): 120-137.
17. Kaşıkcı, B. ve Dalgar, H. (2021). Muhasebe Hilelerinin Ortaya Çıkarılmasında Benford Yasası’nın Kullanılmasına Yönelik Bir Uygulama, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12 (32): 1196-1211.
18. Kamuyu Aydınlatma Platformu-KAP (2023) Konaklama Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletme Bilgileri, https://www.kap.org.tr, Erişim tarihi: 20 Ekim 2023.
19. Kıymaz Kıvraklar, M. ve Ersoy Can, R. (2023). Denetimde Güçlü Bir Araç “Benford Yasası”: Kamu İdaresi Hesaplarında Bir Uygulama, Muhasebe ve Denetime Bakış, 23 (70): 183-208.
20. Kieso, D. E. Weygandt J. J. ve Warfield T. D. (2008). Intermediate Accounting. Hoboken. New Jersey: John Wiley & Sons Inc.
21. Matakovic, H. (2021). Tourism Data in Croatia Assessed by Benford's Law, Journal of Public Administration Finance and Law, 166-184.
22. Neves, G. A., Nunes, C. S. ve Fernandes, P.O. (2021). Application of Benford’s Law to the Tourism Demand: The Case of the Island of Sal, Cape Verde. İçinde A. Abreu, D. Liberato, E. A. González ve J. C. Garcia Ojeda (Editörler), Optimization, Learning Algorithms and Applications, Communications in Computer and Information Science (ss. 498-508). Singapur: Springer.
23. Newcomb, S. (1881). Note on the Frequency of Use of Different Digits in Natural Numbers, American Journal of Mathematics, 4 (1): 39-40.
24. Nia, S. H. (2015). Financial Ratios between Fraudulent and Non-Fraudulent Firms: Evidence from Tehran Stock Exchange, Journal of Accounting and Taxation, 7 (3): 38–44.
25. Nigrini, M. (2012). Benford’s Law: Applications for Forensic Accounting,Auditing, and Fraud Detection. Hoboken. New Jersey: John Wiley & Sons Inc.
26. Özçelik, H. ve Bayrakcıoğlu S. (2016). Hileli Finansal Raporlama Tespitinde Benford Yasasi: Perakende Sektöründe Bir Uygulama, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, CİEP Özel Sayısı: 128-139.
27. Özevin, O., Yücel, R. ve Öncü, M. A. (2020). Fraud Detecting wıth Benford’s Law: An Alternative Approach with BDS and Critic Values, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22 (1): 107-126.
28. Pearson, Karl (1900), On a Criterion That a Given System of Deviations From the Probable in the Case of a Correlated System of Variables Is Such That It Can Be Reasonably Supposed to Have Arisen From Random Sampling, Philosophical Magazine, 5 (50): 157–175.
29. Pupokusumo, A.W., Handoko, B.L, Willy, Ricky ve Hendra, E. (2022). Benford’s Law as a Tool In Detecting Fınancial Statement Fraud, Journal of Theoretical and Applied Information Technology, 100 (14): 5300-5305.
30. Shrestha, A. (2016). Validity of Financial Statements: Benford’s Law, Indiana, United States, https://www.overleaf.com/, Erişim tarihi: 20 Ekim 2023.
31. Singleton, T. W. (2011). Understanding and Applying Benford's Law, https://www.isaca.org/resources/isaca-journal/past-issues/2011/understanding-and-applying-benfords-law, Erişim tarihi: 20 Ekim 2023.
32. Uyar, A. ve Uzuner, M.T. (2016). Borsa İstanbul’da İşlem Gören Futbol Kulüplerinin Konsolide Bilançolarına Benford Yasasının Uygulanması, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (42): 1699-1703.
33. Uzuner, M. (2014). Benford Yasasının Borsa İstanbul’da İşlem Gören Bankaların Konsolide Bilançolarına Uygulanması, Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 5 (10): 73-82.
34. Yanık, R. ve Samancı, T.H. (2013). Benford Kanunu ve Muhasebe Verilerinde Uygulanmasına Ait Kamu Sektöründe Bir Uygulama, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (1): 335-348.