-

Abstract

The purpose of this study is to review the changes of tourism paradigm in the historical process and the factors that affect tourism paradigm. In the study, tourism literature is examined with historical approach by using analytical method. As a result of this examination social structure, production techniques, technological developments and tourism market structure were found to be effective on changes of tourism paradigm and it was found that three different paradigms had emerged in the historical process. These paradigms are “Pre-Modern Tourism Paradigm”, “Modern Tourism Paradigm” and “Post-Modern Tourism Paradigm”. In the study the emergence of these paradigms is examined systematically and in chronological order

Keywords

• Tourism, History, Tourism paradigms, Transformation process

Tarihsel Süreç İçinde Turizm Paradigması

Öz

Bu çalışmanın amacı, turizm paradigmasının tarihsel süreç içindeki akışı ve turizm paradigmasına etki eden faktörler üzerinde bir değerlendirme yapmaktır. Çalışmada, turizm literatürü tarihsel yaklaşımla analitik yöntem kullanılarak incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda sosyal yapının, üretim biçimlerinin, teknolojik gelişmelerin ve turizm pazarının niteliğinin turizm paradigmasının değişimi üzerinde etkili olduğu ve buna bağlı olarak tarihsel süreçte üç farklı paradigmanın oluştuğu görülmüştür. Bu paradigmalar, “Modern Öncesi Turizm Paradigması”, “Modern Turizm Paradigması” ve “Post-Modern Turizm Paradigması”dır. Çalışmada bu paradigmaların ortaya çıkışları kronolojik ve sistematik bir şekilde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Turizm, Tarih, Turizm paradigmaları, Değişim süreci

Kaynakça

1. Ayuso, S. (2006). Adoptation of Voluntary Environmental Tools for Sustainable Tourism: Analysis the Experience of Spanish Hotels, Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 13: 207-220.
2. Baransel, A. (1993). Çağdaş Yönetim Düşüncesinin Evrimi. İstanbul: Avcıol Basım Yayım.
3. Belfiore, M. (2005). The Five Billion Star Hotel, Popular Science, 266 (3): 50-57.
4. Berber, Ş. (2003). Sosyal Değişme Katalizörü Olarak Turizm ve Etkileri, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9: 205-222.
5. Böwering G. (2003). Zulme Uğrayan ve İlhadla Suçlanan İlk Sufiler, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12 (2): 361-384.
6. Casson, L. (1994). Travel in the Ancient World. Baltimore-Maryland: The John Hopkins University Press.
7. Chadwick, R. (2005). First Civilizations: Ancient Mesopotamia and Ancient Egypt. Londra: Equinox Yayınevi.
8. Cebecioğlu, E. (1992). Güney Asya’da İslamın Yayılmasında Sufilerin Rolü, A.Ü.İ.F. Dergisi, 33: 157-178.

9. Cohen, J. (2002). The Contemporary Tourist: Is Everything Old New Again? Advances in Consumer Research, 29: 31-35.
10. Collins, P. (2004). Space Tourism: Recent Progress and Future Prospects, Space Technology and Applications International Forum, (STAIF-2004).
11. Çakırkaya, M. E. (1994). İstanbul’daki 5 Yıldızlı Lüks Şehir Otellerinde Tasarımın Gelişimi Üzerine Bir Araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
12. Çoruh, S. (1979). Turizm Ekonomisi. Ankara: Güven Matbaası.
13. Dinsmoor, W.B. (1950). The Architecture of Ancient Greece: an Account of its Historic Development. New York: Biblo and Tannen.
14. Eralp, Z. (1983). Genel Turizm. Ankara: Ankara Üniversitesi Basın Yayın Yüksekokulu Yayınları.
15. Eralp, Z. (1974). Turizmin Toplumsal Değişme Sosyo-Ekonomik Etkisi, Karşılaştırmalı Bir Araştırma. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
16. Feiffer, M. (1985) Tourism in History: From Imperial Rome to Present. New York: Stein and Day.
17. Gartner, W. C. (1996). Tourism Development: Principles, Process and Policies. New York: John Wiley & Sons.
18. Goeldner, C. R. Ritchie, J. R. B. ve McIntosh, R. W. (2000). Tourism: Principles, Practices, Philosophies. New Jersey: John Wiley & Sons.
19. Göksan, E. (1978). Turizmoloji. İzmir: Uğur Ofset.
20. Heal, F. (1990). Hospitality in Early Modern England. New York: Clarendon Yayınları.
21. Hudman, L. ve Jackson, R. (1999). Geography of Travel & Tourism. New York: Delmar Yayınları.
22. İçli, G. (2002). Türk Modernleşme Sürecinin Günümüzdeki Yönelimi, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26 (2): 245-254.
23. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. Unicef-Türkiye http://www.unicef.org/turkey/udhr/_gi17.html, Erişim tarihi: 29.11.2011.
24. İstanbullu, F. (1994). Ağırlama İşletmelerinde İnsan Kaynakları Yönetimi. Ankara: Türkiye Kalkınma Yayınları.
25. İşevi, A. S. ve Çelme, B. (2005). Bilgi Çağında Yeni Hazine: Entellektüel Sermaye ile Rekabeti Yakalamak, Bilgi Dünyası, 6 (2): 251-257.
26. Jafari, J. (2003). Encyclopedia of Tourism. New York: Routledge.
27. Jain, T. R ve Ohri, V. K (2006). Development Economics. Delhi: V.K. Yayınları.
28. James, T. G. H. (2005). The British Museum Concise Introduction to Ancient Egypt. Michigan: Michigan Üniversitesi Yayınları.
29. Jovane, F., Koren, Y. ve Boer, C. R. (2003) Present and Future of Flexible Automation: Towards New Paradigms, CIRP Annals, 52 (2): 543-560
30. Kayaman, R. ve Armutlu, C. E. (2003). Post-modern Tüketici Davranışının Pazar Bölümleme Kavramına Etkileri: Postmodern Klanlar, Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1: 133-145.
31. Kennedy, D., Singleton, J. ve Geneo, M.R. (2006). History of Recreation. İçinde G. Kassing, M. Feld, M. Rivera ve D. Campbell (Editörler) Introduction to Recreation and Leisure (ss. 17-37). New York: Human Kinetics.
32. Kelly, R. J. ve Freysinger, J. V. (2000). 21st Century Leisure. Needham Heights. MA: Allyn & Bacon.
33. Kınacı, B., Pehlivan, N. A. ve Seyhan, G. (2006). Turizm ve Çevre (Çevre Koruma). Ankara: Pegem Akademi.
34. Kocacık, F. (2003) Bilgi Toplumu ve Türkiye, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27 (1): 1-10.
35. Kozak, M. A. ve Bahçe, A. S. (2009). Özel İlgi Turizmi. Ankara: Detay Yayıncılık.
36. Kozak, N., Kozak, A.M. ve Kozak M. (2011). Genel Turizm İlkeler-Kavramlar. Ankara: Detay Yayıncılık.
37. Lickorish, L. J. ve Jenkins, C. L. (1997). Introduction to Tourism. Oxford: Butterworth-Heinemann.
38. MacCannell, D. (1976). The Tourist: A New Theory of the Leisure Class. Kaliforniya: Kaliforniya Üniversitesi Yayınları.
39. Marx K. ve Engels F. (2006). Communist Manifesto. http://www.slp.org/pdf/marx/comm_man.pdf&pli=1&chrome=true, Erişim tarihi: 25.08.2012.
40. McIntyre, G. (1993). Sustainable Tourism Development: Guide for Local Planners. Madrid: WTO Yayınları.
41. McLean, D. J. Hurd, A. R. ve Rogers, N. B. (2008). Kraus’ Recreation and Leisure in Modern Society. Boston: Jones and Bartlett Yayınları.
42. Nicholson R. A. (1998). Tasavvufun Kaynağı ve Gelişimi Üzerine Tarihi Bir Araştırma, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7 (7): 689-708.
43. Odabaşı, Y. (2012). Post Modern Pazarlama. İstanbul: MediaCat Kitapları.
44. Otto, M. (2010). Feasibility Study and Future Projections of Suborbital Space Tourism at the Example of Virgin Galactic. Hamburg: Diplomica Yayınları.
45. Rızaoğlu, B. (2004). Turizm ve Toplumsallaşma. Ankara: Detay Yayınları.
46. Rojek, C. (1995). Decentring Leisure: Rethinking Leisure Theory. Londra: Thousand Oaks, New Delhi: Sage Yayınları.
47. Roney, S.A. (2002). Fordizmden Post Fordizme Geçiş Sürecinin Turizme Yansımaları: Kitle Turizmi ve Alternatif Turizm, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 13 (1): 9-14.
48. Roney, S.A. (2011). Turizm: Bir Sistemin Analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
49. Sales, H. P. (1959). Travel and Tourism Encyclopaedia: With Special Reference to Travel Agency Operation. New York: Blandford Yayınları.
50. Sharpley, R. ve Telfer, D. J. (2002). Tourism and Development: Concepts and Issues. New York: Channel View Yayınları.
51. Shaw, G. ve Williams, A. M. (2004). Tourism and Tourism Spaces. Londra: Sage Yayınları.
52. Standeven, Y. ve De Knop, P. (1999). Sport Tourism. Champaign. Il: Human Kinetics.
53. Swarbrooke, J. ve Horner, S. (2007). Consumer Behaviour in Tourism. İkinci Baskı, Oxford: Butterworth-Heinemann.
54. Şenel, A. (2001). İlkel Topluluktan Uygar Topluma. Ankara: Bilim ve Sanat.
55. Tataroğlu, E. G. (2006). Conceptual Analysis of Tourism: The Case of Marmaris Town in Turkey. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
56. Thompson, J. (2008). History of Egypt: From Earliest Time to the Present. Kahire: Amerikan Üniversitesi Yayınları.
57. Toffler, A. (2008). Üçüncü Dalga. Çeviren: S. Yeniçeri, İstanbul: Koridor Yayıncılık.
58. Toskay, T. (1970). Turizm Olayı ve Tarihsel Gelişimi, İktisat Dergisi, 12 (72): 13-17.
59. Toskay, T. (1983). Turizm: Turizm Olayına Genel Yaklaşım. İstanbul: Der Yayınları.
60. Touati H. (2004). Ortaçağda İslam ve Seyahat. Çeviren: Ali Berkay, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
61. Uriely, N. (1997). Theories of Modern and Postmodern Tourism, Annals of Tourism Research, 24 (4): 982-984.
62. Uriely, N. (2005). The Tourist Experience: Conceptual Developments, Annals of Tourism Research, 32 (1): 199-216.
63. Urry, J. (2009). Turist Bakışı. Çeviren: E. Tataroğlu, İ. Yıldız. İstanbul: Bilgesu Yayıncılık.
64. Urry, J. (1999). Mekânları Tüketmek. Çeviren: R. G. Öğdül. İstanbul: Mart Yayıncılık.
65. Ülgener, S. F.(1966). Milli Gelir, İstihdam ve İktisadi Büyüme. İstanbul: Der Yayınevi.
66. Yeoman, I. (2008). Tomorrow’s Tourist. Oxford: Butterworth-Heinemann. Yüksel, A. 2000. The Quest for Quality and Competitiveness: A Case of Turkish Tourism, Journal of Vacation Marketing, 7 (2): 153:168
67. Yüksel, A., Çulha, O. ve Yüksel, F. (2009). Siyasi Partiler Gözüyle Turizm, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 6 (3): 78-81.a.