Definition and Classification of Galata Court Register Numbered 53 (A.H. 1033-1034 / A.D. 1624-1625)

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 14, 138 - 174, 30.12.2025

Betül Kuş

https://doi.org/10.56448/ataddergi.1791703

Öz

This study was prepared with the aim of introducing the Sharia Court Register numbered 53, understanding the Galata of that period from social, economic and legal perspectives and analyzing the data obtained. The examined register covers a period of 15 months, written between the years (H. 1033-1034 / M. 1624-1625). The register contains records related to individuals, family, inheritance, debts and trade as well as criminal law. The records provide important information about court practices and social relations. The research employed the literature review technique and content analysis method and the records were classified according to subject headings. It was determined that the register contains dense records, particularly in the areas of debts and commercial law. This study was chosen because no transcription had been done until this time, it remained among historical sources as an Ottaman original text and it was rich in terms of document type and content. As a result, the puplication of the Galata Sharia Court Register No. 53 and its presentation to the service of historical science makes significant contributions to both the literature and studies concerning the social and economic history of Galata.

Anahtar Kelimeler

Sharia Registers , Galata , Social Structure , Economic Structure

53 NUMARALI GALATA ŞER’İYYE SİCİLİNİN TANIMI VE TASNİFİ (H. 1033–1034 / M. 1624–1625)

Öz

Bu çalışma, 53 numaralı şer’iyye sicilini tanıtmak, dönemin Galata’sını sosyal, ekonomik, hukuki açıdan anlamak ve elde edilen verileri analiz etmek amacıyla hazırlanmıştır. İncelenen sicil defteri, (H. 1033-1034 / M. 1624-1625) yılları arasında kaleme alınmış olup 15 aylık bir dönemi kapsamaktadır. Sicilde şahıs, aile, miras, borçlar ve ticaret ile ceza hukuku türünde kayıtlar yer almaktadır. Bu kayıtlar mahkeme uygulamaları ile sosyal ilişkiler hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Araştırmada, literatür tarama tekniği ve içerik analizi yöntemi kullanılmış; kayıtlar konu başlıklarına göre sınıflandırılmıştır. Sicilde özellikle borçlar ve ticaret hukuku alanlarında yoğun kayıtların bulunduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, bu zamana kadar transkripsiyonu yapılmadığı, Osmanlıca orijinal metni olarak tarihi kaynaklar arasında kaldığı ve belge türü bakımından zengin içeriğe sahip olduğu için tercih edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma ile 53 Numaralı Galata Şer’iyye Sicilinin gün yüzüne çıkartılması ve tarih biliminin hizmetine sunulması hem literatüre hem de Galata’nın sosyal ve ekonomik tarihi ile ilgili çalışmalara önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Şer'iyye Sicilleri , Galata , Sosyal Yapı , Ekonomik Yapı

Kaynakça

• 1. Arşiv Kaynakları
• İstanbul – Galata Sicilleri, 53 Numaralı Şer’iyye Sicili, H. 1033-1034.
• 2. Telif Eserler
• ACAR, H. İ. (2010). “Talâk”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 39, 499.
• ATAR, F. (2007). “Nikâh”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 33, 114.
• AYDIN, M. A. (1981). Osmanlılarda Aile Hukuku Alanındaki Gelişmeler ve Hukuk-ı Aile Kararnamesi (19 ve 20. Asır), (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi, 5-13.
• BAYARSLAN, H. (2017). “Osmanlı Devleti’nde Köleleştirme ve Azat Etme Yöntemleri”, Ulubilge, 5, (10), 439-452.
• BAYINDIR, A. (2015). İslâm Muhâkeme Hukûku (Osmanlı Devri Uygulaması), İstanbul: Süleymaniye Vakfı Yayınları, 187.
• BULUNUR, K. İ. (2014). Osmanlı Galatası (1453 – 1600), İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 193-198.
• CİN, H. (1974). İslam ve Osmanlı Hukukunda Evlenme, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 281.
• ÇAKICI, M. (2022). “Osmanlı Devleti’nde Nikâh Muameleleri (1876-1922)”, Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi, 4, (4), 129-151.
• ÇAKIR, A. (2016). “Osmanlı Devleti’nde İslam Miras Hukukuna Uymayan Tereke Paylaşımları Üzerine Bir Çalışma”, II. Türk Hukuku Tarihi Kongresi Bildirileri, Ed. Fethi Gedikli, İstanbul: On İki Levha Yayınları, 115-137.
• DÖNMEZ, İ. K. (2010). “Şahıs”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 38, 270-272.
• ESEN, H. (2013). “Zina”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 44, 440.
• GEDİKLİ, F. (2005). “Osmanlı Hukuk Tarihi Kaynağı Olarak Şer’iyye Sicilleri”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 3, (5), 187-213.
• GÜNAY, H. M. (2012). “Vakıf”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 42, 478.
• KARAMAN, H. (2009). Mukayeseli İslâm Hukuku, İstanbul: İz Yayıncılık, 1, 281.
• ONGAN, H. (1958). Ankara’nın 1 Numaralı Şer’iye Sicili, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 11.
• ORTAYLI, İ. (1996). “Galata”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 13, 304.
• ORTAYLI, İ. (2017). Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı, İstanbul: Kronik Kitap, 41-85.
• ORTAYLI, İ. (2024). Osmanlı Toplumunda Aile, İstanbul: Kronik Kitap, 91.
• ÖZTÜRK, N. (2006). “Mütevelli”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 32, 217.
• SCHACHT, J. (1986). İslâm Hukukuna Giriş, Çevirenler Mehmet Dağ ve Abdulkadir Şener, Ankara Üniversitesi Yayınları, 171.
• TÜRKOĞLU, İ. (2013). “Osmanlı Devleti’nde Para Vakıflarının Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18, (12), 187-196.
• UĞUR, Y. (2010). “Şer’iyye Sicilleri”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), 39, 8-9.
• USTASU, İ. (2020). 1780 Numaralı Samsun Şer’iyye Sicili’nin Transkripsiyonu ve Değerlendirmesi, (Yüksek Lisans Tezi), Artvin Çoruh Üniversitesi, 3-4.
• UZUNÇARŞILI, İ. H. (2022). Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilatı, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 113-137. 3. Sözlük
• BAYKAL, B. S. (2000). Tarih Terimleri Sözlüğü, Ankara: İmge Kitapevi, 36.
• DEVELİOĞLU, F. (2017). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat, Ankara: Aydın Kitapevi Yayınları, 1263.