The Harem Conspiracy and the Assassination of Ramesses III

Öz

This study examines the reign of Ramesses III, regarded as the last powerful pharaoh of Egypt’s New Kingdom, and the palace conspiracy that was directed against him. As one of the foremost rulers of the Twentieth Dynasty, Ramesses III defended his country against external threats through the victories he won in his campaigns against the Sea Peoples and the Libyans; yet the economic and administrative difficulties that deepened towards the end of his reign intensified the power struggles within the palace. At the centre of the study lies the “harem conspiracy” organised by his secondary wife, Tiye, in order to place her son Pentaweret on the throne in place of the designated heir, the future Ramesses IV. In the light of the Judicial Papyrus of Turin, the principal source for these events, the article examines the workings of the conspiracy and the trial and punishment of the accused. It further evaluates the modern radiological and forensic analyses carried out on the pharaoh’s mummy, discussing the evidence that he was killed by a cut to the throat and that the body known as “Unknown Man E” may be that of Pentaweret. By reading the ancient texts alongside current scientific data, the study demonstrates that the assassination was not merely the death of a ruler but a political turning point that hastened the decline of the New Kingdom and laid bare the dynastic conflicts over succession. The research brings together ancient Egyptian sources and modern scholarship through an interdisciplinary approach, treating the subject not simply as a case of assassination but as a window onto the workings of the palace, the order of succession, and the influence of royal women upon power in the late New Kingdom. The economic hardship and administrative disruption that emerged towards the close of Ramesses III’s reign are assessed within the framework of the social and political conditions that nurtured the conspiracy. The study thus seeks both to reconstruct the course of events on the basis of primary sources and, by identifying the points at which the ancient texts converge with the forensic findings, to set out the power struggles behind the assassination from a holistic perspective.

Anahtar Kelimeler

• Ancient Egypt
• New Kingdom
• Ramesses III
• Harem Conspiracy
• Judicial Papyrus of Turin

Etik Beyan

Since this study does not involve any clinical, experimental, or field research on human or animal subjects, Ethics Committee Approval was not required. I declare that research and publication ethics have been strictly followed during the preparation of the manuscript, and there is no conflict of interest with any individual or institution.

III. RAMSES’E KARŞI HAREM KOMPLOSU VE SUİKASTI

Öz

Bu çalışma, Mısır’ın Yeni Krallık döneminin son güçlü firavunu olarak kabul edilen III. Ramses’in saltanatını ve onu hedef alan saray suikastını incelemektedir. Yirminci hanedanın önde gelen hükümdarlarından biri olan III. Ramses, Deniz Kavimleri ve Libyalılarla yürüttüğü savaşlarda elde ettiği başarılarla ülkeyi dış tehditlere karşı korumuş; ancak saltanatının sonlarında derinleşen ekonomik ve idari sorunlar, saray içindeki iktidar mücadelelerini tırmandırmıştır. Çalışmanın merkezinde, ikincil eşi Tiye’nin, oğlu Pentawere’i veliaht yerine (gelecekteki IV. Ramses) tahta çıkarmak amacıyla örgütlediği “harem komplosu” yer almaktadır. Olayın aydınlatılmasında temel kaynak olan Turin Yargı Papirüsü ışığında komplonun işleyişi, sanıkların yargılanması ve cezalandırılması ele alınmaktadır. Ayrıca firavunun mumyası üzerinde gerçekleştirilen modern radyolojik ve adli incelemeler değerlendirilerek, boğazının kesilmesi sonucu öldürüldüğü ve “Bilinmeyen Adam E” olarak anılan cesedin Pentawere’e ait olabileceği yönündeki bulgular tartışılmaktadır. Antik metinler ile güncel bilimsel veriler birlikte okunarak, suikastın yalnızca bir hükümdarın ölümü olmayıp Yeni Krallık’ın çöküşünü hızlandıran siyasi bir dönüm noktası olduğu ve hanedan içi veraset çatışmalarını gözler önüne serdiği ortaya konmaktadır. Araştırmada, antik Mısır kaynakları ile modern bilimsel literatür disiplinler arası bir yaklaşımla bir araya getirilmekte; konu yalnızca bir suikast vakası olarak değil, Yeni Krallık’ın geç döneminde sarayın işleyişini, veraset düzenini ve kraliyet kadınlarının iktidar üzerindeki etkisini aydınlatan bir örnek olarak ele alınmaktadır. III. Ramses’in saltanatının sonlarına doğru beliren ekonomik darlık ve idari aksaklıklar, komployu besleyen toplumsal ve siyasal zemin çerçevesinde değerlendirilmektedir. Böylece çalışma, hem olayın tarihsel akışını birincil kaynaklar temelinde yeniden kurmayı hem de antik metinlerle adli bulguların örtüştüğü noktaları ele alarak suikastın ardındaki iktidar mücadelelerini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Eski Mısır
• Yeni Krallık
• III. Ramses
• Harem Komplosu
• Turin Yargı Papirüsü

Etik Beyan

Bu çalışmada insan veya hayvan denekler üzerinde herhangi bir deneysel, klinik ya da saha araştırması gerçekleştirilmediğinden etik kurul izni alınmasına gerek duyulmamıştır. Çalışmanın hazırlanmasında bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına titizlikle uyulduğunu ve herhangi bir kişi/kurumla çıkar çatışması bulunmadığını beyan ederim.

Kaynakça

1. Brier, Bob. “The Mystery of Unknown Man E”. Archaeology, c. 59/S. 2 (2006), ss. 36-42.
2. Çelik, Hüsrem ve Kılıç, Yusuf. “Eski Doğu Toplumlarında Harem ve Hadımlık Müessesesinin Ortaya Çıkışı ve İşleyişi”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 9/S. 2 (2022), ss. 342-366.
3. De Buck, Adriaan. “The Judicial Papyrus of Turin”. The Journal of Egyptian Archaeology, c. 23/S. 2 (1937), ss. 152-164. Eyre, Christopher J. “Society, Economy, and Administrative Process in Late Ramesside Egypt”. Ramesses III: The Life and Times of Egypt’s Last Hero. Ed. David O’Connor ve Eric H. Cline. University of Michigan Press, Ann Arbor 2012, ss. 101-132.
4. Fletcher, Joann. Antik Mısır Tarihi: Dünyayı Şekillendiren Uygarlık. Çev. Süleyman Genç. Yeditepe Yayınevi, İstanbul 2023.
5. Hawass, Zahi vd. “Revisiting the Harem Conspiracy and Death of Ramesses III: Anthropological, Forensic, Radiological, and Genetic Study”. BMJ, c. 345 (2012), e8268.
6. Hoffmeier, James K. “A Possible Location in Northwest Sinai for the Sea and Land Battles between the Sea Peoples and Ramesses III”. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, S. 380 (2018), ss. 1-25.
7. Iskander, Zaky. “Mummification in Ancient Egypt: Development, History, and Techniques”. An X-Ray Atlas of the Royal Mummies. Ed. James E. Harris ve Edward F. Wente. University of Chicago Press, Chicago 1980, ss. 1-51.
8. Kitchen, Kenneth A. “Ramesses III and the Ramesside Period”. Ramesses III: The Life and Times of Egypt’s Last Hero. Ed. David O’Connor ve Eric H. Cline. University of Michigan Press, Ann Arbor 2012, ss. 1-26.

9. Ören, Hacı ve Ateş, Aysel. “Eski Mısır Mumyalama Geleneğinde Kanopik Kaplar”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 10/S. 6 (2024), ss. 2582-2602.
10. Redford, Donald B. “Egypt’s Imperial Age: An Historical Overview”. The Harem Conspiracy: The Murder of Ramesses III. Ed. Susan Redford. Northern Illinois University Press, DeKalb 2002, ss. xiii-xxv.
11. Redford, Susan. The Harem Conspiracy: The Murder of Ramesses III. Northern Illinois University Press, DeKalb 2002. Snape, Steven R. “The Legacy of Ramesses III and the Libyan Ascendancy”. Ramesses III: The Life and Times of Egypt’s Last Hero. Ed. David O’Connor ve Eric H. Cline. University of Michigan Press, Ann Arbor 2012, ss. 404-441. Van De Mieroop, Marc. Eski Mısır Tarihi. Çev. Ali Oğuz Bozkurt. Homer Kitabevi, İstanbul 2019.
12. Wilkinson, Toby. Eski Mısır: MÖ 3000’den Kleopatra’ya Bir Uygarlığın Tarihi. Çev. Ümit Hüsrev Yolsal. Say Yayınları, İstanbul 2013.
13. Yılmaz, Cemal. “Hiksoslar: Eski Mısır’da Yabancı Bir Halkın Egemenliği (MÖ 1650-1550)”, Archivum Anatolicum-Anadolu Arşivleri, 2025, 19 (1): 241-90.