Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ

Cilt: 29 Sayı: 4 19 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ

Öz

Bu sistematik derleme, sosyal medya tutumları, kullanımı, bağımlılığı ve bilişsel esneklik arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Sosyal medya modern yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline gelmişken, problemli kullanımı ve bunun psikolojik sonuçlarına dair endişeler de artmıştır. Değişen durumlara uyum sağlama ve alternatif çözümler üretebilme kapasitesi olarak tanımlanan bilişsel esneklik, öz düzenleme ve zihinsel iyi oluş açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu sistematik derlemede, bilişsel esneklik ile sosyal medya kullanımı (tutum, problemli kullanım ve bağımlılık boyutları dâhil) arasındaki ilişkiyi değerlendiren 10 ampirik çalışma incelenmiştir. Bulgular, düşük bilişsel esnekliğin daha yüksek düzeyde sosyal medya kullanımıyla ilişkili olduğunu, ayrıca sosyal medya kullanım düzeyi arttıkça bilişsel esnekliğin azaldığını göstermektedir. Ancak, çalışmaların kesitsel doğası, nedensel yorum yapmayı kısıtlamaktadır. Bilişsel Yük Kuramı ve Bilişsel Davranışçı Kuram’dan yararlanarak yapılan yorumlarda, aşırı ve düzensiz sosyal medya kullanımının bilişsel kaynaklarla ilişkili olabileceği, yüksek bilişsel esnekliğin ise problemli kullanıma karşı koruyucu bir rol oynayabileceği vurgulanmaktadır. Gelecek araştırmalarda, bu ilişkinin yönünü ve mekanizmalarını daha iyi anlamak amacıyla boylamsal ve deneysel desenlerin tercih edilmesi önerilmektedir. Bilişsel esnekliğin sosyal medya davranışlarıyla nasıl etkileştiğini anlamak, özellikle genç kullanıcılar için koruyucu ve eğitsel müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Altunkol, F. (2011). Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklikleri ile algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 299899). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  2. Arslan, K., Çetin, H., & Hatipoğlu, E. (2024). Genç yetişkinlerde internet bağımlılık düzeyine etki eden faktörlerin incelenmesi. Premium e-Journal of Social Sciences, 8(43), 804-812. https://doi.org/10.5281/zenodo.12603847
  3. Aslan, Ş., & Turk, F. (2022). Bilişsel esneklik ve psikolojik esneklik kavramlarının karşılaştırılması. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), 119-130. https://doi.org/10.18863/pgy.917360
  4. Aydın, O., Obuća, F., Boz, C., & Ünal-Aydın, P. (2020). Associations between executive functions and problematic social networking sites use. Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology, 42(6), 634-645. https://doi.org/10.1080/13803395.2020.1798358
  5. Balakrishnan, J., & Griffiths, M. D. (2017). Social media addiction: What is the role of content in YouTube? Journal of Behavioral Addictions, 6(3), 364-377. https://doi.org/10.1556/2006.6.2017.058
  6. Boateng, H., & Okoe, A. F. (2015). Consumers’ attitudes towards social media advertising and their behavioral response: The moderating role of corporate reputation. Journal of Research in Interactive Marketing, 9(4), 299-312. https://doi.org/10.1108/JRIM-01-2015-0012
  7. Bulu, S., & Numanoglu, M., & Keser, H. (2016). Examination of the attitudes of middle school students towards social media. Cypriot Journal of Educational Sciences, 11(1), 43-48.
  8. Cañas, J. J., Fajardo, I., & Salmerón, L. (2006). Cognitive flexibility. In W. Karwowski (Ed.), International Encyclopedia of Ergonomics and Human Factors (2nd ed.). Taylor & Francis. https://doi.org/10.13140/2.1.4439.6326

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilişsel Gelişim, Gelişim Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Erken Görünüm Tarihi

5 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

19 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

17 Ocak 2025

Kabul Tarihi

28 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 29 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Polat, B., & Allahverdi, Z. (2025). SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ. Current Perspectives in Social Sciences, 29(4), 829-848. https://doi.org/10.53487/atasobed.1621897
AMA
1.Polat B, Allahverdi Z. SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ. Current Perspectives in Social Sciences. 2025;29(4):829-848. doi:10.53487/atasobed.1621897
Chicago
Polat, Başak, ve Zehra Allahverdi. 2025. “SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ”. Current Perspectives in Social Sciences 29 (4): 829-48. https://doi.org/10.53487/atasobed.1621897.
EndNote
Polat B, Allahverdi Z (01 Aralık 2025) SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ. Current Perspectives in Social Sciences 29 4 829–848.
IEEE
[1]B. Polat ve Z. Allahverdi, “SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ”, Current Perspectives in Social Sciences, c. 29, sy 4, ss. 829–848, Ara. 2025, doi: 10.53487/atasobed.1621897.
ISNAD
Polat, Başak - Allahverdi, Zehra. “SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ”. Current Perspectives in Social Sciences 29/4 (01 Aralık 2025): 829-848. https://doi.org/10.53487/atasobed.1621897.
JAMA
1.Polat B, Allahverdi Z. SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ. Current Perspectives in Social Sciences. 2025;29:829–848.
MLA
Polat, Başak, ve Zehra Allahverdi. “SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ”. Current Perspectives in Social Sciences, c. 29, sy 4, Aralık 2025, ss. 829-48, doi:10.53487/atasobed.1621897.
Vancouver
1.Başak Polat, Zehra Allahverdi. SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE BAĞIMLILIĞI İLE BİLİŞSEL ESNEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN SİSTEMATİK İNCELENMESİ. Current Perspectives in Social Sciences. 01 Aralık 2025;29(4):829-48. doi:10.53487/atasobed.1621897

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License
29909