ERZURUM STATE RAILWAYS NEIGHBORHOOD PROJECT COMPETITION (1945)

Öz

Railway transportation has maintained its importance both during the Ottoman Empire and Republic of Turkey. Peculiarly, railways had been the of first priority of kind of transportation until the 1950’s in Turkey.  The development in the technical issues has affected this process as well as the sub-structure.

When considered as a whole, railways brought with a new life-style. Building groups around the terminal were located in order to meet general needs.
Besides, it was a reflection of modern life in terms of architecture. On the other hand, traditional motifs were used indoors. The railway line came to Erzurum in 1939. Two years earlier, the construction of the terminal started in 1937 and was completed on 20^th August   1939. The first governmental decree about the buildings around the terminal was published on 11^th August  1942. Moreover, a project competition was held by the General Directorate of State Railways in 1945. It was requested to project a complex consisting of a railway operation building, a meeting house, a hotel and houses. When the process followed to determine the winner is analysed, it is seen that it gives some clues about the new lifestyles brought with these buildings which will become the symbol of the Republic in Turkey.

Anahtar Kelimeler

• Erzurum,Railway,Architectural

ERZURUM DEVLET DEMİRYOLLARI MAHALLESİ PROJE YARIŞMASI (1945)

Öz

Demiryolu ulaşımı gerek Osmanlı gerekse Türkiye Cumhuriyeti döneminde önemini korudu. Özellikle 1950’lere kadar Türkiye’de öncelikli ulaşım aracı demiryolu idi. Alt-yapı kadar teknik konulardaki gelişim de bu süreci etkilemekteydi.

Bir bütün olarak düşünüldüğünde demiryolu ulaşımı yeni bir yaşam tarzını da beraberinde getirmekteydi. Gar binası etrafında oluşturulan yapı grupları genel ihtiyaçları karşılamak üzere konumlandırılmaktaydı. Bununla birlikte mimari açıdan modern hayatın bir yansıması idi. Geleneksel motifler de iç mekânlarda kullanılmaktaydı. Erzurum’a demiryolu hattı 1939’da ulaştı. Bundan iki yıl önce 1937’de gar binasının temeli atıldı ve 20 Ağustos 1939’da tamamlandı. Gar binası etrafında yapılacak binalarla ilgili ilk bakanlar kurulu kararnamesi 11 Ağustos 1942’de yayınlandı. Ayrıca 1945’te Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğünce bir proje yarışması düzenlendi. Demiryolu işletme binası, toplantı evi, otel ve evlerden oluşan bir yerleşkenin projelendirilmesi istendi. Kazananı belirlemek için izlenilen süreç, Türkiye’de artık Cumhuriyet’in simgesi haline dönüşecek olan bu binaların sunduğu yeni yaşamın da ipuçlarını vermekteydi.

Anahtar Kelimeler

• Erzurum,Demiryolları,Mimari

Kaynakça

1. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA)
2. ÖZEMRE, Ahmet Yüksel, Portreler-Hatıralar, İstanbul, 2007.
3. Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü, (Hazırlayan: Doğan Hasol), İstanbul, 1995.
4. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri (ASD), I, Ankara, 1997.
5. YILDIRIM, İsmail, Cumhuriyet Döneminde Demiryolları (1923-1950), Ankara, 2001.
6. SUHER, Hande, “Sayın Prof. Dr. Eyüp A. Kömürcüoğlu’nun İTÜ Mimarlık Fakültesi’nde Fiili Hizmet Sürecinin Tamamlanması Töreni”, Arkitekt, XLIX, S.380, (Nisan-1980), s.142-143.
7. Mimarlık (Dergi adına yazılan makale), “Erzurum DDY Mahallesi Proje Müsabakası”, Mimarlık, Yıl: 2, S.8-9, (1945), s.8-15.
8. “Eyüp Asım Kömürcüoğlu… Hangimiz O’nun Kitaplarına Başvurmadık ki?”, Mimarlık, S.273/1, (1997), s.10

9. AKBULUT, Mehmet Rıfat, “Kemal Ahmet Arû ve Misyon Kuşağı”, Tasarım+Kuram, S.14, (2012), s.1-21.
10. Leman Cevat Tomsu: Türk Mimarlığı’nda bir öncü, 1913-1988, (Kitap Tanıtımı: Belgin Turan Özkaya, Elvan Altan Ergut), Mimarlık, S.373, (Eylül-Ekim 2013), sny.
11. VOLKART, Hans, “Dünün, Bugünün ve Yarının İkâmet Şekilleri”, (Çev: Sabri Oran), Arkitekt, S.295, (1959-02), s.74-76.
12. ORAN, Sabri, “Üstad Mimar Paul Bonatz”, Arkitekt, S. 289, (1957-04), s.176-177.
13. ______, Sabri, “Küçük Halkevleri Tip Projeleri”, Arkitekt, S.115-116, (1940-09-10), s.159-163.
14. TEMİZGÜNEY, Firdes, “Demiryolu Ulaşımının Erzurum’a katkıları”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S.53, (2015), s.255-272.
15. BAŞAR, Mehmet Emin, ERDOĞAN, Hacı Abdullah, “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Tren Garları”, Selçuk Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, XXIV, S.3, (2009), s.29-43.
16. https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HB25.htm
17. https://tr.wikipedia.org/wiki/Ali_Mukbil_Gökdoğan Erişim Tarihi 16.05.2018
18. http://www.oktayaras.com/orhan-safa/tr/29462 Erişim Tarihi: 16.05.2018.
19. https://www.youtube.com/watch?v=AvQmUQ66j5E Erişim Tarihi: 16.05.2018.
20. https://www.youtube.com/watch?v=7mmpvF3oOCM Erişim Tarihi: 16.05.2018.
21. http://www.md1927.org.tr/tarihce/turk-yuksek-mimarlar-birligi-donemi-1936-1965 Erişim Tarihi: 16.05.2018.
22. https://archnet.org/authorities/3387 Erişim Tarihi: 23.05.2018.
23. https://archnet.org/authorities/6443 Erişim Tarihi 23.05.2018.
24. http://v2.arkiv.com.tr/m1028-kemali-soylemezoglu.html Erişim Tarihi: 23.05.2018.
25. https://sedakayim.files.wordpress.com/2012/12/arredamento_0708-11_issue_bonatz.pdf Erişim Tarihi 23.05.2018.
26. http://puskulcu.blogspot.com/2009/10/gar-binasi.html Erişim Tarihi: 03.07.2018.
27. http://www.rayhaber.com/2014/06/erzurum-tren-gari-ndaki-muzeyle-tarihe-yolculuk/ Erişim Tarihi: 03.07.2018
28. http://www.ensonhaber.com/depremlerin-yikamadigi-yapi-erzincan-tren-gari.html Erişim Tarihi: 03.07.2018.
29. http://mevzuat.meb.gov.tr/html/141.html Erişim Tarihi: 10.07.2018.