Böcek İstilâsı Haberlerinin Coğrafî Perspektiften İncelenmesi

Öz

Biyolojik doğal afetlerden biri olan böcek istilâları, dünyanın başka bölgelerine benzer şekilde Türkiye’de de zaman zaman gerçekleşmektedir. Böcek istilâsı sırasında, tarım ürünleri başta olmak üzere bitkilerin büyük hasara uğraması nedeniyle, insanlar da hem doğrudan hem de dolaylı olarak etkilenir. Türkçe internet kaynaklarına ait haber metinlerinde böcek istilâlarının nasıl ele alındığı konusu bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaçla; 2014 yılından günümüze kadar olan yaklaşık 10 yıllık süre içerisinde haber yapılan toplam 29 böcek istilâsı vakasına ait 50 farklı internet haberine erişilerek değerlendirme yapılmıştır. Durum çalışması olan bu çalışmanın verileri doküman analiziyle elde edilmiş, bulgular betimsel nitel tekniklerle coğrafî perspektiften yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda; incelenen haberlerin 35 farklı internet kaynağından alındığı, en fazla 2014 Haziran’ında yaşanan Van Bahçesaray böcek istilâsının haber yapıldığı, yıllara göre böcek istilâlarının çoğaldığı, kurak bir dönemin ardından gelen ani sağanak yağışlarla sayısı hızla arttığı için Türkiye’nin en fazla çekirge (Caelifera) istilâsına uğradığı, haber fotoğraflarında en fazla olay yerinden görüntülerin yer aldığı, metinlerde en fazla ekili dikili ürünlerin zarar gördüğünün vurgulandığı, mekânsal özellikler üzerinde çok durulmasa da bazı haberlerde yağış ve sıcaklık durumuna değinildiği, uzman ya da yetkililerin görüşlerine yer verildiği ve en fazla bahsedilen çözüm önerisinin yetkililerce ilâçlama yapılması olduğu belirlenmiştir. Gelecekte karşılaşılabilecek böcek istilâsı haberlerinde insanları ürkütmekten kaçınılarak; mağdurların böceklerle mücadelede en yeni yöntemler konusunda eğitilmesine yönelik uzman-yetkili-halk işbirliğini teşvik edecek bütünleştirici ifadelere yer verilmesi, haberlerin tamamında özellikle yakın çevredeki uzmanların bizzat sahadan seslenerek doğru yönlendirmelere destek sağlanması, böylece maddî ve manevî kayıpların en aza indirilmesi için hassasiyet gösterilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Böcek istilâsı
• biyolojik doğal afet
• internet haberi
• coğrafî perspektif

Examining Insect Infestation News from Geographical Perspective

Abstract

Insect infestations, one of the biological natural disasters, occur from time to time in Türkiye, similar to other parts of the world. During insect infestations, humans are affected directly and indirectly because plants, especially agricultural products, suffer great damage. This study aims to examine how insect infestations are addressed in news texts from Turkish internet sources. For this purpose, 50 different internet news items about 29 insect infestation cases that were reported in the news in approximately 10 years from 2014 to the present were accessed and evaluated. The data of this study, which is a case study, were obtained through document analysis and the findings were interpreted from a geographical perspective using descriptive qualitative techniques. At the end of the research, it was determined that the news items examined were taken from 35 different internet sources, the Van Bahçesaray insect infestation that occurred in June 2014 was the most reported one, insect infestations have increased over the years, Türkiye is most infested with locusts (Caelifera) as their numbers increase rapidly with sudden downpours following a dry period, news photographs mostly included images from the scene, texts mostly emphasized the damage to cultivated and planted products, although spatial features were not emphasized much, some news articles mentioned rainfall and temperature conditions, expert or official opinions were included, and the most frequently mentioned solution suggestion was pesticide application by the authorities. It is recommended that avoiding scaring people integrative expressions that will encourage expert-authority-public cooperation should be included in news articles about insect infestations that may be encountered in the future in order to educate victims on the latest methods of combating insects; and that sensitivity should be shown in all news reports in order to minimize material and moral losses by providing contribution to the provision of right guidance with the experts, especially in the immediate vicinity, reporting from the field.

Keywords

• Insect infestation
• biological natural disaster
• internet news
• geographical perspective

Kaynakça

1. Altanlar, E., & Tuncer, C. (2023). Kahverengi kokarca [Halyomorpha halys (Stål, 1855) (Hemiptera: Pentatomidae]’ya karşı mücadelede kullanılan feromon ve tuzak tiplerinin etkinliğinin belirlenmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 38(3), 473-492.
2. American Geological Institute (1984). Glossary of geology. Falls Church, Virginia: American Geological Institute.
3. Arıkan, K.G., Büyük, O.G., Yeni, B., & Per, E. (2021). Türk medyasında yaban hayatı kaçakçılığı. Acta Infologica, 5(2), 299-317. DOI: 10.26650/acin.978812.
4. Below, R., Wirtz, A., & Guha-Sapir, D. (2009). Disaster category classification and peril terminology for operational purposes. Report No. 264; Université Catholique de Louvain: Louvain-la-Neuve, Belgium; WHO Collaborating Centre for Research on the Epidemiology of Disasters and Munich Reinsurance Company: Munich, Germany.
5. Bendaş, K. (2022). Dijitalleşen dünyada medyanın dönüşümü: Geleneksel medyadan yeni medyaya geçiş ve Türkiye’de internet haberciliği. Anasay, 6(22), 373-396. DOI: 10.33404/anasay.1185803.
6. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. DOI: 10.3316/QRJ0902027.
7. Bozkurt, V. (2018). İstilâcı böcek türlerinin mücadelesinin yönetimi: Anoplophora chinensis (Forster, 1771) (Coleoptera: Cerambycidae) örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi Artvin Çoruh Üniversitesi Doğal Afetler Uygulama ve Araştırma Merkezi, 4, 25-31.
8. Chaudhary, M.T., & Piracha, A. (2021). Natural disasters - Origins, impacts, management. Encyclopedia, 1, 1101–1131. DOI: 10.3390/encyclopedia1040084

9. Choudhary, A., & Ahi, J. (2015). Biodiversity of freshwater insects: A review. The International Journal of Engineering and Science (IJES), 4(10), 25-31.
10. Erler, M.Y. (2010). Osmanlı Devleti’nde kuraklık (1800-1880). İstanbul: Libra Kitapçılık ve Yayıncılık.
11. Ezcurra, E., Rapoport, E.H., & Marino, C.R. (1978). The geographical distribution of insect pests. Journal of Biogeography, 5(2), 149-157.
12. Hâkimiyet-i Millîye Gazetesi (1930). Çekirge mücadelesi yarın başlıyor. Tarih: 22 Nisan 1930, sayfa 3 (gastearsivi.com).
13. Hekimoğlu, B., & Altındeğer, M. (2008). Küresel ısınma ve iklim değişikliği. T.C. Samsun Valiliği İl Tarım Müdürlüğü, Samsun İl Tarım Müdürlüğü Çiftçi Eğitimi ve Yayın Şubesi Yayını, Samsun.
14. Karademir, Z. (2014). İmparatorluğun açlıkla imtihanı-Osmanlı toplumunda kıtlıklar (1560-1660). İstanbul: Kitap Yayınevi-301, Tarih ve Coğrafya Dizisi-95.
15. Kayişoğlu, Ç., & Türksoy, S. (2023). Tarımda sürdürülebilirlik ve gıda güvenliği. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 37(1), 289-303.
16. Kiritani, K. (2006). Predicting impacts of global warming on population dynamics and distribution of arthropods in Japan. Population Ecology, 48, 5-12. DOI: 10.1007/s10144-005-0225-0.
17. Kumar, R., & Singh Rathor, V. (2020). Nature and types of damage by insect pests. Journal of the Entomological Research Society, 44(4), 639-646. DOI: 10.5958/0974-4576.2020.00106.1.
18. Lohmann, S., Heimerl, F., Bopp, F., Burch, M., & Ertl, T. (2015). ConcentriCloud: Word cloud visualization for multiple text documents. 19th International Conference on Information Visualisation, July 22-24, 2015, pp. 114-120. Barcelona, Spain.
19. McGeoch, M.A. (1998). The selection, testing and application of terrestrial insects as bioindicators. Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society, 73, 181–201.
20. McMillan, J.H. (2000). Educational research: Fundamentals for the consumer. NY: Addison Wesley Longman. Oflamaz, B. (2017). Yazılı basında maden kazalarının sunumu (1949-2016) (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
21. Ögür, E., & Tuncer, C. (2011). Küresel ısınmanın böceklere etkileri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 26(1), 83-90.
22. Özcan, G.E., & Sivrikaya, F. (2022). Determining infestation of pine processionary moth using remote sensing. 4th Intercontinental Geoinformation Days (IGD), 20-21 June 2022, Tabriz, Iran.
23. Özer, S. (2016). Anadolu’da görülen çekirge istilâları ve halk üzerindeki etkisi (1914-1945). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Tarih Kurumu Yayınları, IV/A-2-3. Dizi, Sayı: 2.
24. Özey, R. (2006). Afetler coğrafyası. Aktif Yayınevi.
25. Quarles, W. (2007). Global warming means more pets. The IPM Practitioner- Monitoring the Field of Pest Management, XXIX (9/10), 1-8.
26. Sağlam, H. (2022). Afet haberlerinde “korku çekiciliği”nin kullanımı: Cumhuriyet, Hürriyet ve Sabah gazetelerindeki Covid-19 haberlerine yönelik bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 213-228. DOI:10.30794/pausbed.950339.
27. Schowalter, T.D. (2006). Insect ecology: An ecosystem approach (Second edition). USA: Academic Press.
28. Singh, T., Bhat, M.M., & Khan, M.A. (2009). Insect adaptations to changing environments- temperature and humidity. International Journal of Industrial Entomology, 19(1), 155-164.
29. Suman, Dhaneshvari, A., & Mohd, F. (2024). The role of insects in the ecosystem (Chapter 5). (In: Exploration of new trends in entomology, Eds: Sushant Kumar, Ram Ajeet Chaudhary, Rajendra Prasad, Arun Kumar K M, Abhishek Yadav, pp. 54-65). New Delhi: Golden Leaf Publishers.
30. Tuncer, C., & Saruhan, İ. (2009). Biyolojik silah olarak böcekler. (Ed.: H.R. Öz, F. Karaca & F. Eldemir, içinde I. Kimyasal Biyolojik Radyolojik Nükleer Tehditler Kongresi (KBRN) bildiri kitabı, 3 Aralık 2008. s. 85-95). Fatih Üniversitesi, İstanbul.
31. Turhan Sarıköse, S. (2021). XIX. Yüzyılda Çukurova’da doğal afetler ve salgın hastalıklar. Çizgi Kitabevi.
32. Valenzuela, S., Puente, S., & Flores, P.M. (2017). Comparing disaster news on Twitter and television: An intermedia agenda-setting perspective. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 61(4), 615-637, DOI: 10.1080/08838151.2017.1344673.
33. Wilson, R.J., Davies, Z.G. & Thomas, C.D. (2007). Insects and climate change: Processes, patterns and implications for conservation (In: Insect Conservation Biology, Eds: A.J.A. Stewart, T.R. New & O.T. Lewis Proceedings of the Royal Entomological Society’s 22nd Symposium. CAB International Publishing, Wallingford, pp. 245-279).
34. Yamamura, K., & Kiritani, K. (1998). A simple method to estimate the potential increase in the number of generations under global warming in temperate zones. Applied Entomology and Zoology, 33, 289-298.
35. Yılmaz, S., & Algül, A. (2019). Afet içerikli haberlerin sosyal öğrenme kuramı bağlamında değerlendirilmesi. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication (TOJDAC), 9(2), 234-248.
36. Yurdigül, A. (2014). Olumsuz olayların televizyon ana haber bültenlerinde sunumu: “Soma faciası” üzerine bir inceleme çalışması. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(4), 71-99.
37. Zwick, P. (2009). Biogeographical patterns (Chapter 23) (Second Edition). (In: Encyclopedia of Insects Second Edition). Academic Press. DOI: 10.1016/b978-0-12-374144-8.00032-1.
38. URL 1: https://www.emdat.be
39. URL 2: https://sozluk.gov.tr
40. URL 3: https://www.haberantalya.com
41. URL 4: https//www.ntv.com.tr
42. URL 5: https://www.wordclouds.com/