Araştırma Makalesi

Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi

Sayı: 55 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi

Öz

Erozyon, toprak ve su kaynaklarını olumsuz etkilediği için havza yönetimi açısından önemsenen bir konudur. Kaz Dağları’nın güney yamaçları boyunca artan erozyon, özellikle şiddetli yağışlardan sonra Edremit Körfezine dikkat çekici boyutlarda sediment taşınmasına yol açmaktadır. Bu çalışma, Kaz Dağları’nın güney yamaçlarında yer alan havzaları morfometrik özelliklerinden yararlanarak erozyon duyarlılığına göre değerlendirmeyi ve bu doğrultuda erozyon açısından önceliklendirmeyi amaçlamaktadır. Bunun için Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) araçları ve 10 m çözünürlüklü sayısal yükseklik modeli kullanılmıştır. Literatürde erozyon araştırmalarında sıklıkla kullanılan, erozyonla ilgili 14 adet çizgisel, alansal ve rölyef morfometrik parametre her bir havza bazında analiz edilmiştir. Havzaların erozyon önceliğini değerlendirmek için her bir morfometrik analiz sonucu erozyon açısından önemine göre 1’den 10’a sıralanmış ve bu sıra değerlerinin ortalamasının alınmasıyla her bir havza için genel erozyon duyarlılığını temsil eden bir bileşik değer hesaplanmıştır. Son olarak araştırma kapsamında değerlendirilen 10 akarsu havzası için elde edilen bileşik değerlere göre havza bazında erozyon önceliklendirmesi yapılmıştır. Erozyon açısından en öncelikli havza Kızılkeçili Havzası olarak tespit edilmiştir. Onu ikinci sırada eşit öncelik değerine sahip Fındık ve Kuruçay Havzası takip ederken; arkasından sırayla Kurudere, Şahindere, Gürlekdere, Köydere, Zeytinli, Kokarsu ve Mıhlı Havzası gelmektedir. Bu sonuçlar, havza yönetiminde koruma ve rehabilitasyon çalışmalarının önceliklendirilmesine ve alınması gereken tedbirlerin planlanmasına katkı sağlaması açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbas, N., & Subramanian, V. (1984). Erosion and sediment transport in the Ganges river basin (India). Journal of Hydrology, 69(1-4), 173-182. https://doi.org/10.1016/0022-1694(84)90162-8
  2. Abdeta, G. C., Tesemma, A. B., Tura, A. L., & Atlabachew, G. H. (2020). Morphometric analysis for prioritizing sub-watersheds and management planning and practices in Gidabo Basin, Southern Rift Valley of Ethiopia. Applied Water Science, 10(7), 158. https://doi.org/10.1007/s13201-020-01239-7
  3. Altaf, S., Meraj, G., & Romshoo, S. A. (2014). Morphometry and land cover based multi-criteria analysis for assessing the soil erosion susceptibility of the western Himalayan watershed. Environmental Monitoring and Assessment, 186(12), 8391-8412. https://doi.org/10.1007/s10661-014-4012-2
  4. Ameri, A. A., Pourghasemi, H. R., & Cerda, A. (2018). Erodibility prioritization of sub-watersheds using morphometric parameters analysis and its mapping: A comparison among TOPSIS, VIKOR, SAW, and CF multi-criteria decision making models. Science of the Total Environment, 613-614, 1385-1400. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.09.210
  5. Arabameri, A., Tiefenbacher, J. P., Blaschke, T., Pradhan, B., & Tien Bui, D. (2020). Morphometric analysis for soil erosion susceptibility mapping using novel GIS-based ensemble model. Remote Sensing, 12(5), 874. https://doi.org/10.3390/rs12050874
  6. Asode, A. N., Sreenivasa, A., & Lakkundi, T. K. (2016). Quantitative morphometric analysis in the hard rock Hirehalla sub-basin, Bellary and Davanagere Districts, Karnataka, India using RS and GIS. Arabian Journal of Geosciences, 9(5), 381. https://doi.org/10.1007/s12517-016-2414-x
  7. Basavareddy, Ayyanagowdar, M. S., Desai, S., Satishkumar, U., Reddy, G. V. S., L., R. N., Kumar, M., & Kumar, P. (2025). Multi-Criteria approach for watershed prioritization using morphometry, hypsometric, and erosion analysis in the Mandovi River Basin of the Western Coast of India. Water Conservation Science and Engineering, 10(2), 47. https://doi.org/10.1007/s41101-025-00373-0
  8. Bashir, B., & Alsalman, A. (2024). Morphometric and soil erosion characterization based on geospatial analysis and drainage basin prioritization of the Rabigh area along the Eastern Red Sea Coastal Plain, Saudi Arabia. Sustainability, 16(20), Makale 20. https://doi.org/10.3390/su16209008

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Fiziki Coğrafyası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

21 Şubat 2026

Kabul Tarihi

26 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 55

Kaynak Göster

APA
Güney, Y. (2026). Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 55, 207-222. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1894920
AMA
1.Güney Y. Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi. 2026;(55):207-222. doi:10.17295/ataunidcd.1894920
Chicago
Güney, Yıldız. 2026. “Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi”. Doğu Coğrafya Dergisi, sy 55: 207-22. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1894920.
EndNote
Güney Y (01 Haziran 2026) Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi 55 207–222.
IEEE
[1]Y. Güney, “Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi”, Doğu Coğrafya Dergisi, sy 55, ss. 207–222, Haz. 2026, doi: 10.17295/ataunidcd.1894920.
ISNAD
Güney, Yıldız. “Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi”. Doğu Coğrafya Dergisi. 55 (01 Haziran 2026): 207-222. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1894920.
JAMA
1.Güney Y. Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi. 2026;:207–222.
MLA
Güney, Yıldız. “Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi”. Doğu Coğrafya Dergisi, sy 55, Haziran 2026, ss. 207-22, doi:10.17295/ataunidcd.1894920.
Vancouver
1.Yıldız Güney. Kaz Dağları’nın Güney Yamaçlarındaki Havzaların Morfometrik Analizlerle Erozyon Açısından Önceliklendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi. 01 Haziran 2026;(55):207-22. doi:10.17295/ataunidcd.1894920

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929