Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO

Yıl 2020, Sayı 65, 247 - 263, 18.12.2020

Öz

1940’lı yıllarda petrol bulunmadan önce Batman, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Siirt iline bağlı küçük bir kasabaydı. Petrolün bulunması, küçük kasabanın yazgısında köklü dönüşümler yarattı. Raman Dağında bulunan petrol, yerli ve yabancı sermayenin ilgi odağı olurken çevre kırsaldan kasabaya işçi akını başladı. Kırsal ekonomi ve kırsal ekonomi ilişkileri içinde yaşayan bölge insanları, kısa zamanda sanayi ve hizmet sektörüne yöneldi ve kasabanın giderek nüfusu arttı. Yabancı petrol şirketleri, mühendisler ve işçiler kasabaya yerleşmeye başlarken çevrede yaşayan kır nüfusu için yeni iş alanları fırsatı doğuyordu. Bir yandan mühendis ve işçiler için yeni güvenlikli, korunaklı siteler oluşturulurken, diğer yandan ilçe olma yolundaki kasabada iş ve konut piyasasının hacmi genişliyordu. Yeni TPAO (Türkiye Petrol Anonim Ortaklığı) sitesi yüksek güvenlikli, sınıfsal bir mekâna dönüşürken sağlık, eğitim, sanat, eğlence gibi konularda mühendis ve işçi aileleri için maksimum olanaklar sağlıyordu. Şehir olma statüsünü 1990’lı yılların başında elde eden Batman, kentsel panorama açısından adeta iç içe iki şehir görünümü veriyordu. Yüksek duvarlar iç içe şehri ayırırken aynı zamanda modern ve geleneksel mekân arasında kentsel, toplumsal ve kültürel sınırlar çiziyordu. Bu çalışma, genelde Cumhuriyet modernleşmesinin taşradaki mekânsal, kültürel, toplumsal ve ekonomik ilişkilerde yarattığı dönüşümü özelde ise Batman’da petrolün yol açtığı kentleşme biçimini açıklamayı amaçlamıştır. Batman’ın bu ikili kentleşme süreci, yerel gazeteden, yazarlara, resmi kurumlardan sivil toplum örgütlerine kadar birçok konuda kendini gösteren bir olgu olarak göze çarpmaktadır. Söz konusu süreçleri araştırma odağına alan bu çalışmada, kurum ve kuruluşlardan, yerel medya ve yazarların yazılı ve görsel materyalleri kullanılarak çözümlenmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde kendine özgü koşullarda kentleşen Batman’ın kent oluşumu ve yapısı kent sosyolojisi açısından açıklanması amaçlanmıştır.

Kaynakça

  • Austerlitz Ahmad, Feroz. (2012). Modern Türkiye’nin Oluşumu, İstanbul: Kaynak Yayınları.
  • Aslan, Arif. (2014). Yüz Yüze Batman, Batman: Batmane Yayınevi.
  • Başbakanlık Devlet Arşivi (2007). “Osmanlı Döneminde Irak: Plan, Fotoğraf ve Belgelerle” (Edit. Cevat Ekici), Başbakanlık Devlet Arşivleri Yayınları.
  • Boratav, Korkut. (2005). Türkiye İktisadi Tarihi (1908-2009). Ankara: İmge Kitabevi.
  • Ekinci, Nihat. (2009). Her Yönüyle Batman, İstanbul: Gün Matbaacılık.
  • Ekinci, Nihat. (2013). Batman’da ‘Derin’ Cinayetler, Batman: Batmane Yayınevi.
  • Fucarro, Nelida. (2011). “Pearl Towns and Early Oil Cities: Migration and Integration in the Arab Coast of the Persian Gulf”, The City in the Ottoman Empire: Migration and the Making of Urban Modernity, (edit. U. Freitag, M. Fuhnnann, N. Lafi and F. Riedler), London and New York:Routledge. Holton, J. Robert. (1999). Kentler, Kapitalizm ve Uygarlık, (çev. Ruşen Keleş), Ankara: İmge Kitabevi.
  • Hout, Jean.Louis., Thalmann, Jean.Paul., ve Valbele, Dominique. (2000). Kentlerin Doğuşu, (çev. A. B. Birgin), Ankara: İmge Kitabevi.
  • Keleş, Ruşen. (2013). Kentleşme Politikası, Ankara: İmge Kitabevi.
  • Keyder, Çağlar. (2008). Türkiye’de Devlet ve Sınıflar, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Koçak, Cemil. (2010). Türkiye’de İki Partili Siyasi Sistemin Kuruluş Yılları (1945- 1950): İkinci Parti, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Lokman, Kemal. (1963). “Türkiye Petrol Sondajları”, MTA Dergisi, Sayı 61. s. 62- 74.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Edebiyat
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Hasan BİÇİM Bu kişi benim (Sorumlu Yazar)
FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
0000-0002-9013-7806
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 18 Aralık 2020
Başvuru Tarihi 7 Ağustos 2020
Kabul Tarihi 26 Ekim 2020
Yayınlandığı Sayı Yıl 2020, Cilt , Sayı 65

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { atauniefd842319, journal = {Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2602-2788}, eissn = {2717-7289}, address = {}, publisher = {Atatürk Üniversitesi}, year = {2020}, number = {65}, pages = {247 - 263}, title = {ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO}, key = {cite}, author = {Biçim, Hasan} }
APA Biçim, H. (2020). ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO . Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi , (65) , 247-263 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniefd/issue/58201/842319
MLA Biçim, H. "ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO" . Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (2020 ): 247-263 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniefd/issue/58201/842319>
Chicago Biçim, H. "ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (2020 ): 247-263
RIS TY - JOUR T1 - ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO AU - HasanBiçim Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 247 EP - 263 VL - IS - 65 SN - 2602-2788-2717-7289 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO %A Hasan Biçim %T ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO %D 2020 %J Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi %P 2602-2788-2717-7289 %V %N 65 %R %U
ISNAD Biçim, Hasan . "ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 65 (Aralık 2020): 247-263 .
AMA Biçim H. ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO. AUEDFD. 2020; (65): 247-263.
Vancouver Biçim H. ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2020; (65): 247-263.
IEEE H. Biçim , "ŞEHİR İÇİNDE ŞEHİR: BATMAN VE TPAO", Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, sayı. 65, ss. 247-263, Ara. 2020