-

Abstract

In this study, it is aimed to find out the reasons why one of the birds, pigeon, which holds an important place in Turkish Culture and sometimes stands for holiness, takes place in Erzurum Folklore of Women. Besides, the study indicates the importance of the fact that the pigeon figure is used in women dances called ‘misket’ and ‘halay,’ and it also indicates the importance of the motive in Anatolian Folklore. Besides examining the importance and the place of pigeon in Turkishİslamic beliefs and Turkish Folklore, its importance is also searched in other beliefs. The pigeon bar, one of the lyrical dance types of Erzurum, was analyzed in terms of melody and rhythm. It is confirmed that the pigeon symbolizes the love, purity and peace in Turkish Folklore and belief system.

Keywords

• Turkish Culture, Erzurum Women Bar, Pigeon.

TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE VE ERZURUM KADIN BARLARINDA GÜVERCİN MOTİFİ

Öz

Bu araştırmada Türk halk kültüründe oldukça önemli bir yer tutan ve zaman zaman kutsallık yüklenen kuşlardan güvercinin, bütün yönleriyle araştırılıp Erzurum kadın barlarında yer almasının nedenlerinin ortaya çıkarılmasını amaçlamıştır. Araştırmada ayrıca Erzurum yöresi kadın barları dışında, güvercin motifinin halk oyunları türlerinden misket ve halay türlerinde de güvercin motifine yer verildiği gibi, Anadolu oyun kültüründe bu motifin önemini ortaya koymaktadır. Araştırmada güvercinin Türk halk kültürü ve Türk- İslâm inanışlarındaki yeri ve öneminin ortaya konmasının yanı sıra, diğer inançlar açısından da önemi saptanmıştır. Yine bu çalışma ile güfteli Erzurum kadın barlarından olan güvercin barının ezgi ve ritim yapısının analizi yapılmıştır. Güvercinin Türk halk kültürü ve inanışlarında sevginin, saflığın, aşkın ve barışın simgesi olarak, halk oyunlarımızda da derin anlamı ile yaşatıldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türk Kültürü, Erzurum Kadın Barları, Güvercin

Kaynakça

1. Ahmed b. Hanbel (1992). Müsned, Çağrı Yay., İstanbul, I, 297.
2. Akalın, L. Sami (1993). “Türk Folklorunda Kuşlar”, Ankara.
3. Artun, Erman (2004). “Anonim Türk Halk Edebiyatı”, İstanbul.
4. Baydemir, Hüseyin (2009). “Özbekistan’da Ölüm Adetleri”, Turkish Studies, 4/8 Fall (662-664).
5. Çakmak, Merete – Işın, Mary (2005). “Anadolu Kuş Adları Sözlüğü”, İstanbul.
6. Çoruhlu, Yaşar (2011). “Türk Mitolojisinin Ana Hatları”, İstanbul.
7. Ebû Dâvûd, Süleymân b. Eş’as(1992). “Sünenü Ebû Dâvûd, Çağrı Yay., İstanbul, “ Edeb, 65; İbn Mâce, Muhammed b. Yezîd el-Kazvinî, Sünen, el-Mektebetü’l-İslâmiyye”, İstanbul, ts., Edeb, 44.
8. Ebû Nuaym Ahmed b. Abdillah (1983). Hilyetü’l-Evliyâ ve Tabakâtu’l-Asfiyâ, Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, Beyrut, , V, 239.

9. Ergin, Muharrem (2008). “Dede Korkut Kitabı”, Ankara.
10. İbn Mâce, Muhammed b. Yezîd el-Kazvinî, Sünen (1992). “el-Mektebetü’lİslâmiyye,”, İstanbul, ts., Menâsik, 28.
11. İbn Ebî Şeybe, Abdurrahman b. Muhammed (1409). “el-Musannef fi’l-Ehâdîs ve’l-Âsâr, Mektebetü’r-Rüşd”, Riyâd, Hac, 76.
12. Kalafat, Yaşar (2002). “Balkanlar’dan Uluğ Türkistan’a Türk İnançları-I-”, Ankara.
13. Köksay, Mümin (2003). “Nuh Tufanı ve Sümerlerin Kökeni”, Ankara
14. Kutsal Kitap (2001). “Eski ve Yeni Antlaşma”, İstanbul.
15. Müslim, Ebu’l-Huseyn b. el-Haccâc (1992). “Sahîhu Müslim, el-Mektebetü’lİslâmiyye”, İstanbul, ts., Fedâil, 110
16. Tirmizî, Muhammed b. Îsâ b. Sevre, Sünenü’t-Tirmizî, Çağrı Yay., İstanbul, Menâkıb, 11. Ocak, A. Yaşar (2004). “Türk Sufîliğine Bakışlar”, İstanbul.
17. Ocak, A. Yaşar (2009). “Geçmişten Günümüze Alevî- Bektaşî Kültürü”, Ankara. Ocak, A. Yaşar (2010). “Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menâkıbnâmeler”, Ankara.
18. Ocak, A. Yaşar (1983). “Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslâm Öncesi Temelleri”, İstanbul.
19. Ögel, Bahattin (1971). “Türk Mitolojisi1”, İstanbul.
20. Taberânî, Süleymân b. Ahmed, el-Mu’cemü’l-Evsat, Dâru’l-Haremeyn, Kahire, 1993; VI, 154.
21. Şâfiî, Muhammed b. İdrîs (1987). “ Müsnedü’ş-Şâfiî, Dâru’l-Kitâbi’l-İlmiyye”, Beyrût, tsz., s. 135.
22. Yılmaz, Orhan, Savaş, Türker, Ertuğrul, Mehmet (2012). “Güvercin ve Güvercin Yetiştiriciliğinin Türk Kültüründeki Yeri”, Nevşehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Sayı:2, s.79-86.