Görsel Sanatlar Öğretmen Adaylarının Çok Alanlı Sanat Eğitimine Yönelik Bilişsel Yapılarının Kavram Haritası İle İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı Görsel sanatlar öğretmen adaylarının çok alanlı sanat eğitimine yönelik bilişsel yapılarını ve bu yapıdaki kavramlar arasındaki bağları kavram haritası yolu ile incelemektir. Bu çalışma nitel bir araştırma yaklaşımına sahiptir. Çalışma gurubunu Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören Görsel Sanatlar öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmen adaylarının çok alanlı sanat eğitimine yönelik bilişsel yapılarını ortaya çıkarmak için veri toplama aracı olarak bağımsız kelime ilişkilendirme testi kullanılmıştır. Bağımsız kelime ilişkilendirme testinden elde edilen veriler ile bir frekans tablosu oluşturulmuştur. Frekans tablolarına kaydedilen veriler ile öğretmen adaylarının çok alanlı sanat eğitimine ilişkin zihinsel modellerini ortaya çıkarmak için kavram haritası çizilmiştir. Böylece görsel sanatlar öğretmen adaylarının farklı disiplinlere yönelik bilişsel yapılarındaki kavramlar arasındaki ilişkileri net bir biçimde ortaya koymak amaçlanmıştır. Analizlerin sonucunda 1. Kesme noktasında birbirleri ile neredeyse ilişkisiz görülen dört disiplin 4. Kesme noktasına doğru birbirleriyle son derece karmaşık ve sıkı bir ilişki sergileyen kavramların ortaya çıktığı görülmüştür. Çok alanlı sanat eğitimini oluşturan disiplinler kendi içlerinde kendilerine özgü bir yapıdayken kendi aralarında iç içe geçmiş bir bütünü teşkil ettikleri ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Çok alanlı sanat eğitimi
• görsel sanatlar öğretmen adayları
• kavram haritası

Abstract

The aim of this study is to analyze the cognitive structures of visual arts teacher candidates towards interdisciplinary art education and the links between the concepts in this structure through the concept map. The study group consists of Visual Arts teacher candidates studying at Faculty of Education, Ağrı İbrahim Çeçen University. In the research, independent word association test (WAT) was used as a data collection tool to reveal the cognitive structures of the candidates towards interdisciplinary art education. A frequency table was created with the data obtained from the independent word association test. A concept map was drawn to reveal the pre-disciplinary cognitive structures of teacher candidates related to interdisciplinary arts education with the data recorded in the frequency tables. Thus, it is aimed to clearly reveal the relationships between the concepts of visual arts teacher candidates in their cognitive structures for different disciplines. As a result of the analysis, four disciplines that seemed almost unrelated to each other at 1st breakpoint emerged with concepts that showed a very complex relationship with each other towards 4th breakpoint. While the disciplines that constitute multi-field art education have a unique structure among themselves, it has been revealed that they constitute an intertwined whole among themselves.

Keywords

• Interdisciplinary Art Education
• Visual Arts Teacher Candidates
• The Concept Map

Kaynakça

1. Artut, K. (2004). Sanat eğitimi kavramları ve yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
2. Bahar, M., Alex, H. J., & Sutcliffe, R. (1999). Investigation of students’ cognitive structure in elementary genetics through word association tests. Journal of Biological Education, 33(3), 134-141. doi: 10.1080/00219266.1999.9655653
3. Bahar, M., Nartgün, Z., Durmuş, S., & Bıçak, B. (2012). Geleneksel-tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme teknikleri öğretmen el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
4. Bengisu, H. (2007). Estetik yaşam. ICANAS 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresinde sunulan bildiri, Ankara.
5. Demirci Katırancı, M. (2020). Görsel sanatlar öğretimi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
6. Edeer, Ş. (2005). Sanat eğitiminde disiplinlerarası yaklaşım. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 78-84. Erişim adresi: http://193.140.22.72/xmlui/handle/11421/14996
7. Ercan, F., Taşdere, A., & Ercan, N. (2010). Kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla bilişsel yapının ve kavramsal değişimin gözlenmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 7(2), 136-154. Erişim adresi: file:///C:/Users/AICU/ Downloads/TFED-KELMELKLENDRMETEST.pdf
8. Girgin, D. (2019). Öğretmenlerin tasarım odaklı düşünmeye ilişkin bilişsel yapıları ve kavramsal değişimleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 459-482. doi: https://doi.org/10.31592/aeusbed. 578729

9. Gökay, M. (2005). İlköğretim resim iş eğitiminde çok alanlı sanat eğitimi yönteminin uygulanması. (V. Özsoy, Ed.), İlköğretim Sanat Eğitimi Kuramları ve Yöntemleri içinde. Ankara: Görsel Sanatlar Eğitimi Derneği Yayınları.
10. Güneş, N. (2015). Çok alanlı sanat eğitimi yönteminin çağdaş sanat dersi öğretiminde kullanılmasının kalıcılığa etkisi. Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13, 365-380. Erişim adresi: http://www. tarihinpesinde.com/dergimiz/sayi13/M13_14.pdf
11. Hiçyılmaz, Y. (2020). İlkokul öğrencilerinin empresyonizme yönelik görüşlerinin görsel okuryazarlık bağlamında incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(4), 1145–1152. doi: https://doi. org/10.18506/anemon.669162
12. Işıklı, M., Taşdere, A., & Göz, N. L. (2011). Kelime ilişkilendirme testi aracılığı ile öğretmen adaylarının Atatürk ilkelerine yönelik bilişsel yapılarının incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 50-72. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/202390
13. Kurt, H., & Ekici, G. (2013). Biyoloji öğretmen adaylarının bakteri konusundaki bilişsel yapılarının ve alternatif kavramlarının belirlenmesi. Turkish Studies, 8(8), 855-910. doi: https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.4964
14. Metin, M. (2014). Nicel veri toplama araçları. (M. Metin, Ed.), Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri (s. 161-214) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
15. Nakipoğlu, C. (2008). Using word associations for assessing non major science students’ knowledge structure before and after general chemistry instruction: the case of atomic structure. Chemistry Education Research and Practice, 9, 309–322. doi: https://doi.org/10.1039/B818466F
16. Özsoy, V. (2003). Görsel sanatlar eğitimi resim iş eğitiminin tarihsel ve düşünsel temelleri. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
17. Özsoy, V., & Alakuş, A. O. (2009). Görsel sanatlar eğitiminde özel öğretim yöntemleri (resim iş eğitimi). Ankara: Pegem Akademi.
18. Özsoy, V., & Şahan, M. (2009). Çok alanlı sanat eğitimi yönteminin ilköğretim 6. sınıf resim iş dersinde öğrenci tutumlarına etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(1), 205-227. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/ download/article-file/256510
19. Turna, Ö., & Bolat, M. (2015). Eğitimde disiplinlerarası yaklaşımın kullanıldığı tezlerin analizi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(1), 35-55. doi: https://doi.org/10.7822/omuefd.34.1.3
20. Ustaoğlu, A., & Aytaç, B. (2014). Kelime ilişkilendirme testleri. (S. Baştürk Ed.), Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (s. 217-230) içinde. Ankara: Nobel Yayıncılık.
21. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
22. Yolcu, E. (2004). Sanat eğitimi kavramları ve yöntemleri. Ankara: Nobel Yayıncılık.
23. YÖK. (1998). Eğitim fakültesi öğretmen yetiştirme lisans programları. Erişim adresi: https://www.yok.gov.tr/ kurumsal/idari-birimler/egitim-ogretim-dairesi/yeni-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari.