Yıl 2019, Cilt , Sayı 42, Sayfalar 195 - 209 2019-03-26

Çağdaş Sanatta Otoportrenin Ele Alınış Biçimleri
The Forms of Self-Portrait in Contemporary Art

Sehran Dilmaç [1]


Kendini ifade etme pratiği olarak nitelendirdiğimiz otoportre sanatçısının kendi varlığıyla karşılaştığı bir mecrayı gözler önüne serer. Otoportre özellikle insanoğlunun ifadesinin oluştuğu yer olan yüzünü yansıtmanın yanı sıra duygusal ve tinsel durumunu da izleyiciye aktarması bakımından diğer sanat uygulamalarına göre ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Bu sebeple geçmişten günümüze plastik sanatlar perspektifinden baktığımızda otoportrenin sanatçı için vazgeçilmez bir anlatı dili olduğu da görürüz. Geçmişi belgeleme, kendini ifade etme, üstün ve soylu bir varlık olduğunu gösterme, kayıtlara geçmenin ötesinde günümüzde otoportrenin ele alınış biçimleri sanatçıdan sanatçıya farklılık göstermektedir. Sanatın anlamının ve işlevinin çok değişik boyutlar kazandığı çağdaş ve günümüz sanatında malzeme ve teknikte farklı medyumların kullanımıyla sanatsal üretimlerde, özellikle otoportre konulu çalışmalarda ilginç, sıradışı, sorgulayıcı, eleştirici bir tutum takınılmıştır. Sanatçı artık kendi salt görüntüsünün ötesinde bir şeyler arayıp bulmak isterken diğer taraftan da kendi içsel dünyasını, yaşantısının izlerini, sosyal politik olayları da kendisi eşliğinde sergilemek istemiştir. Bu çalışmanın amacı, dönemsel olarak otoportre konusunun ele alınış biçimlerini ve farklılıklarını ortaya koyarak geçmişten günümüze otoportrenin geçirmiş olduğu evrimsel süreci göstermektir. Ayrıca geçirilen bu evrimsel süreçteki malzeme, teknik ve anlatım olanaklarının çok yönlü yapısını irdelemektir.

Self-portrait which we describe as the practice of self-expression reveals a medium in which its artist encounters his own existence. Self-portrait has a privileged place compared to other artistic applications in terms of reflecting the face of human being through which his expression is formed and also in terms of transferring the emotional and spiritual state to the viewer. For this reason, from the perspective of plastic arts, from the past to the present, we see that self-portrait is an indispensable narrative language for the artist. Beyond documenting the past, expressing self, showing self as superior and noble being, and recording, today, the ways in which self-portraits are handled vary from artist to artist. An interesting, unusual, questioning and critical attitude has started to be used in artistic productions, especially in the works related to self-portraits, with the use of different mediums in materials and techniques in contemporary and today’s art, where the meaning and function of art has gained many dimensions. The artist wants to look for something beyond his own image, but on the other hand, he wants to show his inner world, traces of his life, and social and political events together with himself. The aim of this study is to demonstrate the evolution of the self-portrait from the past to the present by showing the differences and handling styles of the self-portrait subject periodically. The aim is also to evaluate the versatile structure of material, technical and narrative possibilities in this evolutionary process that is faced.

  • Akman, K. (2005, 11 Nisan). Orlan’ın suretleri (E. Gezgin, Çev.). İzinsiz Gösteri Dergisi, 37. Erişim adresi: http://www.izinsizgosteri.net/asalsayi37/Kubilay.Akman_37.html
  • Antmen, A. (2010). 20. yüzyıl batı sanatında akımlar. İstanbul: Sel Yayıncılık.
  • Ateş, S. (2015, 11 Ağustos). Tabularla dans Halil Altındere [Blog yazısı]. Erişim adresi: https://sanatkaravani.com/tabularla-dans-halil-altindere/
  • Balkaya, B. (2015). Kendinden iğrenen sanatçı Tracey Emin [Blog yazısı]. Erişim adresi: http://therootmag.com/kendinden-igrenen-sanatci-tracey-emin/
  • Collection online. (t.y.). Hannah Wilke. Erişim adresi: https://www.guggenheim.org/artwork/artist/hannah-wilke
  • Çarmıklı, B. (2014, 1 Aralık). Anıtların adamı Anselm Kiefer [Blog yazısı]. Erişim adresi: http://www.banucarmikli.com/anitlarin-adami-anselm-kiefer/
  • Demirbulak, A. (2007). Çağdaş Türk resminde otoportreler (Doktora Tezi). YÖK tez veri tabanından erişildi (Tez no: 209754).
  • Ergüven, M. (2002). Yoruma doğru. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Heartney, E. (2008). Sanat ve bugün (O. Akınhay, Çev.). İstanbul: Akbank Kültür ve Sanat Yayınları.
  • İskender, K. (1997). Portre. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi içinde (Cilt 3). İstanbul: YEM Yayınevi.
  • İz, K. (2014 Eylül/Ekim). Çağdaş sanatın asyalı ustaları. Artam Global&Art Design, (29), 87-96.
  • Kaynak, T. (2016 Mart/Nisan). Bir akşam yemeği menüsü. Artam Global&Art Design, (37), 64-156.
  • Kimmelman, M. (1996, 15 Kasım). Making metaphors of art and bodies. The New York Times. Erişim adresi: https://www.nytimes.com/1996/11/15/arts/making-metaphors-of-art-and-bodies.html
  • Leppert, R. (2002). Sanatta anlamın görüntüsü (İ. Türkmen, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Quinn, M. (1991). Artworks self 1991-present [Blog yazısı]. Erişim adresi: http://marcquinn.com/artworks/self
  • Salkur, A. A. (2014). Protest bir tavır olarak otoportre (Yüksek Lisans Tezi). YÖK tez veri tabanından erişildi (Tez no: 372413).
  • Wilson, M. (2015). Çağdaş sanat nasıl okunur. (M. T. Yalım, Çev.). İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
  • Woodal, J., Bond, A., Clark, H. J., Jordanova, L., Koerner, J. L. (2005). The body of the artist, self portrait. London: National Portrait Gallery.
  • Yahşi, E. (2016, 25 Nisan). Benekler kraliçesi: Yayoi Kusama [Blog yazısı]. http://www.sanatatak.com/view/benekler-kralicesi-yayoi-kusama
  • Yıldız, S. (2017, 8 Mart). Sanatıyla arsız: Marina Abramović [Blog yazısı]. Erişim adresi: http://arsizsanat.com/sanatiyla-arsiz-marina-abramovic/
  • Yılmaz, M. (2006). Modernizmden Postmodernizme sanat. Ankara: Ütopya Yayınevi.
  • Yılmaz, İ. (2017, 17 Ağustos). Ergin İnan’ın 50 yılı. Hürriyet. Erişim adresi: http://www.hurriyet.com.tr/ergin-inanin-50-yili-40553041
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-4934-6048
Yazar: Sehran Dilmaç (Sorumlu Yazar)
Kurum: Erzurum İl Milli Eğitim Müdürlüğü
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 26 Mart 2019

APA Dilmaç, S . (2019). Çağdaş Sanatta Otoportrenin Ele Alınış Biçimleri. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi , (42) , 195-209 . DOI: 10.32547/ataunigsed.532012