Yemlik Tane Nohutun (Cicer arietinum L.) Kanatlı Rasyonlarında Kullanılma İmkânları
Öz
Dünyada ve ülkemizde çok eski yıllardan beri tarımı yapılmakta olan nohut, öncelikle insan beslenmesinde bitkisel kaynaklı protein ihtiyacının karşılanması bakımından önemlidir. Nohut, dünya bakliyat üretiminde kuru fasulyenin ardından ikinci sırada yer almaktadır. Yaklaşık olarak %23 oranında ham protein içeren tane nohut, yüksek besleme değeri ile sadece insanlar için değil, hayvanlar için de önemli bir protein kaynağıdır. Yemlik tane nohut, kanatlı hayvanların protein ihtiyaçlarının karşılanmasında soya küspesinin yerine belirli düzeylerde kullanılabilme potansiyeli taşımaktadır. Ayrıca nohut, GDO’lu üretimi olmadığından özellikle organik kanatlı rasyonları çok önemli bir kaynak olabilir. Nohut, içerdiği besin maddelerinin yanı sıra çeşitli anti-besinsel faktörler de (proteaz inhibitörleri, amilaz inhibitörleri, lektinler, tanenler, oligosakkaritler) içermektedir (Çizelge 1). Nohudun içerdiği anti-besinsel maddelerin etkisizleştirilmesi için genellikle, otoklavlama, pişirme, haşlama, ekstrüde etme, fermente etme ve mikrodalga ışınlara maruz bırakma gibi ısıl işlemlerin uygulanması önerilmektedir. Araştırmalarda, tane nohudun farklı ısıl işlemlere tabi tutularak kullanılmasıyla olumlu sonuçların alındığı bildirilmektedir. Bu derlemede, yemlik tane nohudun kanatlı hayvan beslemede kullanılma imkânları açıklanmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdelgadir, I.E.O., Morrill, J.L., Higgins, J.J., 1996. Effects of Roasted Soybeans and Corn on Performance and Ruminal and Blood Metabolites of Dairy Calves. Journal of Dairy Science, 79: 465-474.
- Algam, T.A., Atti, K.A.A., Dousa, B.M., Elawad, S.M., Elseed A.M.F., 2012. Effect of Dietary Raw Chick Pea (Cicer arietinum L.) Seeds on Broiler Performance and Blood Constituents. International Journal of Poultry Science, 11(4): 294-297.
- Bampidis, V.A., Christodoulou, V., Nistor, E., Skapetas, B., Nistor, G.H., 2009. The Use of Chickpeas (Cicer arietinum) in Poultry Diets: A Review. Lucrari Stiintifice-Zootehnie şi Biotehnologii, 42(1),323-330.
- BESD-BİR, 2016. Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlık Birliği Derneği. Ankara. www.besd-bir.org
- Brenes, A., Viveros, A., Centeno, C., Arija, I., Marzo, F., 2008. Nutritional Value of Raw and Extruded Chickpeas (Cicer arietinum L.) for Growing Chickens. Spanish Journal of Agricultural Research, 6, 537–545.
- Ceyhan, E., 2007. Yemeklik Tane Baklagiller. Ders Notları. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü. 42070 Selçuklu, KONYA.
- Chavan, J. K., Kadam, S. S., Salunkhe, D. K., 1989. Chickpea. In: Salunkhe, D. K., Kadam, S. S. (eds.): CRC Handbook of World Food Legumes: Nutritional Chemistry, Processing Technology and Utilization. Vol. I. CRC Press, Inc. Boca Raton, FL, USA. 247–288.
- Christodoulou V., Bampidis V. A., Hučko, B., Iliadis C., Mudřík, Z. 2006. Nutritional Value of Chickpeas in Rations of Broiler Chickens. Arch. Geflügelkunde, 70, 112–118.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
A. Yusuf Şengül
0000-0002-7155-5914
Türkiye
Hakan İnci
0000-0002-9791-0435
Türkiye
Ömer Şengül
*
0000-0001-5078-2002
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
22 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
27 Eylül 2018
Kabul Tarihi
5 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 50 Sayı: 3