Öz
MÖ 5. yüzyılda Hippokrates ve ardılları ile başlayıp MS 2.-3. yüzyıllara değin özellikle Dioskorides ve Galenos ile devam eden Antik Yunan tıbbı ve buna dayalı olarak gelişen farmakoloji geleneği (materia medica), antik dönemden miras kalan yazılı tıbbi kaynakların önemli bir kısmını oluşturmaktadır. İkinci bir süreç çerçevesinde ise, bu yazılı kaynaklar karşılıklı fetih hareketleri sonucunda İslam medeniyeti sayesinde İskenderiye Kütüphanesi üzerinden Yunanca’dan Arapça’ya, ardından Hristiyan medeniyeti sayesinde Toledo kütüphaneleri üzerinden Arapça’dan Latince’ye ve Hümanist hareket sayesinde de İstanbul’un fethi sonrası götürülen nüshalar üzerinden doğrudan Yunanca’dan Latince’ye çevrilmiştir. Bu çeviri hareketleri aynı eserlerin farklı zaman ve toplumlarda onların ihtiyaçları çerçevesinde yeniden çevrilmesine ve alımlanmasına yol açmıştır. Temelde filolojik bir çaba olan bu çeviri hareketleri aynı metinlerin, kültürel, felsefi ve dini motiflerle farklı tıp ekolleri sayesinde yeniden yorumlanmasını ve böylece tıp biliminin ve ona eşlik eden farmakoloji bilgisinin gelişmesini sağlamıştır. Ancak kültürel duruşlar yüzünden her ekolün Hippokrates’e yeni bir imge çizdiği görülmektedir. Bu imgelerin çeşitliliği tarihsel sürecinin incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada Nietsche'nin gerçek tarih kavramına dayalı Foucault’nun soy kütüğü yöntemi ile bu sürecin incelenmesine çalışılmıştır. Bu sayede bir farmakoloji tarihi kadar, kültürler arası etkileşimin filolojik yönüyle bir medeniyet tarihi ortaya konabileceğinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
tıp tarihi farmakoloji tarihi galenos hippokrates iskenderiye okulu islam tıbbı
Kaynakça
- Aligabi, Z. (2020). Reflections on Avicenna’s Impact on Medicine: His Reach Beyond the Middle East. Journal of Community Hospital Internal Medicine Perspectives, 10(4), 310–312.
- Altungök, A. ve Bakır, A. (2017). İslam Dünyasının Yükselme Çağında Tababet. Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, (2), 53-97.
- Baytop, T. (2022, Mart 22). Eczacılık. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/eczacilik Cadera, S. M. ve Walsh, A. S. (2022). Chapter 1: Retranslation and Reception – a Theoretical Overview. Retranslation and Reception, Brill.
- Chipman, L. (2019). The Reception of Galenic Pharmacology in the Arabic Tradition. (Bouras-Vallianatos P. ve Barbara Zipser B. Eds.). Brill’s Companion to the Reception of Galen. Brill.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Ortaçağ Tarihi (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Kabul Tarihi | 26 Ekim 2023 |
| Erken Görünüm Tarihi | 26 Ekim 2023 |
| Yayımlanma Tarihi | 3 Kasım 2023 |
| IZ | https://izlik.org/JA83ZK87YW |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2023 Cilt: 10 Sayı: 5 |
Copyright and Licensing Policy
All articles published in the Journal of Academic History and Ideas / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi are copyrighted by the journal. The journal’s content is provided as open access under the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) license: https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Under this license, the content may be shared, reproduced, adapted, translated, and built upon in any medium or format for non-commercial purposes, provided that proper scholarly attribution is given to the author(s) and the journal.
Requests for commercial reuse must be directed to the Editorial Board at akademiktarihvedusunce@gmail.com
The scientific, legal, and ethical responsibility for published works rests entirely with the author(s). The editors and the Editorial Board assume no responsibility or liability for the content of the published articles.
© ATDD Tüm Hakları Saklıdır