An Evaluation on Persia and Persian Image in Ancient Sources

Öz

In this article; when and how information about Persia was first given in ancient sources and what kind of Persian image was drawn in the sources mentioning Persia are discussed. In this direction, especially Persian inscriptions and Western sources (especially the Greeks) are examined critically and in comparison with each other. In addition, the main objectives of the article are to create a Persian historical bibliography and to address some methodological issues in Persian historiography. Persians and Greeks had important opportunities to learn about each other's cultures and social structures. This intertwined axis of history and culture created two arch-rivals who knew each other well. As a result of this interaction, many Greek historians admired the wealth and lifestyle of the Persian rulers. In the depictions brought about by this point of view, Persian kings were portrayed as constantly engaged in palace intrigues, involved in moral degeneration, lacking courage and having homosexual behaviour, as opposed to Western, brave, great and perfect kings. Undoubtedly, the main purpose here was to glorify the achievements of the Greeks and ‘otherise’ the Persians.

Anahtar Kelimeler

• Persia
• Ancient Sources
• Persian Inscriptions
• Persian Image
• Persian Historiography

Antik Kaynaklarda Persler ve Pers İmajı Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu makalede; Antik kaynaklarda Persler hakkındaki bilgilere ilk olarak ne zaman ve nasıl yer verildiği ile Perslerden bahsedilen kaynaklarda nasıl bir Pers imajının çizildiği konularına yer verilmiştir. Bu doğrultuda, özellikle Pers yazıtları ve Batılı kaynaklar (Yunanlar başta olmak üzere) eleştirel bakış açılarıyla ve birbirleriyle kıyaslanarak ele alınmıştır. Ayrıca, bir Pers tarihi kaynakçası oluşturabilmek ve Pers tarihyazımında olan bazı metodolojik konulara değinmek de makalenin başlıca hedefleridir. Persler ve Yunanlar birbirlerinin kültürlerini ve toplumsal yapılarını tanımada önemli fırsatlar elde etmiştir. İç içe geçmiş bu tarih ve kültür ekseni, birbirini iyi tanıyan iki ezeli rakip yaratmıştır. Bu etkileşim sonucunda; birçok Yunan tarihçi, Pers hükümdarlarının zenginliklerine ve yaşam tarzlarına hayran kalmıştı. Bu bakış açısının getirmiş olduğu tasvirlerde, Pers kralları; sürekli saray entrikalarıyla uğraşan, ahlâki yozlaşmanın içinde yer alan, Batılı, cesur, müthiş ve kusursuz kralların karşısında, cesareti olmayan, eşcinsel tavırlara sahip bir şekilde gösterilmişti. Kuşkusuz, buradaki en temel amaç; Yunanlar’ın başarılarını yüceltmek, Persler’i ise “ötekileştirmek”ti.

Anahtar Kelimeler

• Pers
• Antik Kaynaklar
• Pers Yazıtları
• Pers İmajı
• Pers Tarihyazımı

Kaynakça

1. Aiskhylos. (1968). Persai. (Çev. H. W. Smyth). Harvard University Press.
2. Arrianos. (1976-1983). Aleksandrou Anabasis. (Çev. P. A. Brunt). Harvard University Press.
3. Arrianos. (1803). Indica. (Çev. P. A. Brunt). Harvard University Press.
4. Asclepiodotus. (1923). Tacticus. (Çev. W. A. Oldfather). Harvard University Press.
5. Cornelius Nepos. (1984). On Great Generals, On Historians. (Çev. J. C. Rolfe). Harvard University Press.
6. Ctesias. (2010). Persica. (Çev. L. Llewellyn-Jones-J. R. Robson). Routledge.
7. Diodoros Sicilus. (1906). Diodori Bibliotheca Historica. (Çev. F. Vogel-K. T. Fischer). Naedibus B. G. Teubneri.
8. Herodotos. (2009). Historiae. (Çev. M. Ökmen). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

9. Iustinus. (1853). Epitoma Historiarum Philippicarum. (Çev. J. S. Watson). Oxford University Press.
10. Kitab-ı Mukaddes. (Tevrat). (2007). Kitabı Mukaddes Şirketi.
11. Ksenophon. (2021). Avcılık Sanatı. (Çev. O. Demir). Pinhan Yayıncılık.
12. Ksenophon. (1960). Kyrou Paideia. (Çev. W. Miller). Harvard University Press.
13. Ksenophon. (2018). Oeconomicus. (Çev. H. A. Holden). Franklin Classics.
14. Ksenophon. (2011). Onbinlerin Dönüşü. (Çev. O. Yarlıgaş). Kabalcı Yayınevi.
15. Ksenophon. (1925). Respublica Lacedaemoniorum. (Çev. E. C. Marchant-G. W. Bowersock). Harvard University Press.
16. Ksenophon. (1999). Yunan Tarihi. (Çev. S. Sinanoğlu). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
17. Plutarkhos. (1914). Bioi Paralleloi: Themistocles, Camillus, Aristides, Cato Major, Cimon, Lucullus. (Çev. B. Perrin). Harvard University Press.
18. Plutarkhos. (1916). Bioi Paralleloi: Alcibiades, Coriolanus Lysander, Sulla. (Çev. B. Perrin). Harvard University Press.
19. Plutarkhos. (1962). Bioi Paralleloi: Aratus, Artaxerxes, Galba Otho. (Çev. B. Perrin). Harvard University Press.
20. Plutarkhos. (2017). Alexandros. (Çev. I. Çokona). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
21. Polyainos. (2010). Strategemata. (Çev. R. Shepherd). Kessinger Publishing.
22. Polybius. (1923). Historiai. (Çev. W. R. Paton). Harvard University Press.
23. Procopius. (1971). de Bello Persico. (Çev. H. B. Dewing). Harvard University Press.
24. Quintus Curtius Rufus. (1946). Historiarum Alexandri Magni Macedonis. (Çev. J. C. Rolfe). Harvard University Press.
25. Strabon. (1969). Geographika. (Çev. H. Leonard). Harvard University Press.
26. Thukydides. (1942). Historiae. (Çev. H. S. Jones-J. E. Powell). Oxford University Press.
27. Modern Kaynaklar
28. Andrews, A. (1961). Thucydides and the Persians. Historia, 10, 1-18.
29. Armayor, K. (1978). Herodotus’ Catalogues of the Persian Empire in the Light of the Monuments and the Greek Literary Tradition. Transaction of the American Philological Association, 108, 1-9. Axworthy, M. (2016). İran: Aklın İmparatorluğu. (Çev. Ö. Gitmez). Say Yayınları.
30. Balcer, J. M. (1989). The Persian Wars against Greece: A Reassessment. Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, Bd. 38, H. 2, 127-143.
31. Ball, W. (2018). Tek Dünyaya Doğru: Antik İran ve Batı. (Çev. A. Çağlayan). Ayrıntı Yayınları.
32. Barkworth, P. (1993). The Organization of Xerxes Army. Iranica Antiqua, 27, 149-167.
33. Bengston, H. (1997). The Greeks and the Persians. University of Ottawa Press.
34. Bettalli, M. (2018a). Yunanlar ve Persler: İlk Temas. Antik Yunan. (Çev. L. T. Basmacı). Alfa Yayınları, 154-158.
35. Bettalli, M. (2018b). Yunanlar ve Persler: İhtilaf. Antik Yunan. (Çev. L. T. Basmacı). Alfa Yayınları, 159-164.
36. Bigwood, J. M. (1978). Ctesias as Historian of the Persian Wars. Phoenix, 32, 1, 19-41.
37. Billows, R. A. (2018). Maraton. (Çev. M. D. Karakılıç). Salon Yayınları.
38. Boardman, J. (2000). Persia and the West. Thames and Hudson.
39. Briant, P. (1999). The Achaemenid Empire. War and Society in Ancient and Medieval World, Center for Hellenic Studies, 105-128.
40. Briant, P. (2002). From Cyrus to Alexander. A History of the Persian Empire. Eisenbrauns.
41. Briant, P. (2019). Büyük İskender: Fetihler ve Siyaset. (Çev. N. Özyıldırım). Alfa Yayınları.
42. Brosius, M. (2006). The Persians. Taylor and Francis Group Press.
43. Burn, A. R. (1984). Persia and the Greeks: the Defence of the West, c. 546-478 BC. Stanford University Press.
44. Calmeyer, P. (1987). Greek Historiograhy and Achaemenid Reliefs. AchHist II, 11-26.
45. Cameron, G. G. (1948). The Persepolis Treasury Tablets. OIP, 65.
46. Cameron, G. G. (1958). Persepolis Treasury Tablets Old and New. JNES, 17, 161-176.
47. Cameron, G. G. (1965). New Tablets from the Persepolis Treasury. Journal of Near Eastern Studies, 24 (3), 167-192.
48. Cawkwell, G. (2005). The Greek Wars: The Failure of Persia. Oxford University Press.
49. Ciampini, M. C. (2018). Mısır’da Pers Devri ve Son Özerk Dönem. Antik Yakındoğu. (Çev. L. T. Basmacı). Alfa Yayınları, 276-281.
50. Çoraklı, E. (2017). Historia, Antikçağda Araştırma Fikrinin Doğuşu. Alfa Yayınları.
51. Demir, M. (2005). Eskiçağ Tarih Yazıcılığında Herodotos’un Yeri ve Önemi. Tarih İncelemeleri Dergisi, C. XX, S. 2, 59-78.
52. Demir, M. (2014). Lidyalılar: Mythos’tan Logos’a. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
53. Demir, M. (2019). Eski Anadolu Tarihyazıcılığında Ksenophon’un Yeri ve Önemi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12 (68), 345-357.
54. Ferrucci, S. (2018). Arkaik Çağda Tarihyazımı. Antik Yunan. (Çev. L. T. Basmacı). Alfa Yayınları, 944-954.
55. Freeman, C. (2010). Mısır, Yunan ve Roma: Antik Akdeniz Uygarlıkları. (Çev. S. K. Angı). Dost Kitabevi.
56. Freeman, P. (2020). Büyük İskender. (Çev. C. C. Tarımcıoğlu). Kanes Yayınları.
57. Gartwaite, G. R. (2018). İran Tarihi. (Çev. F. Aytuna). İnkılap Kitabevi.
58. Green, P. (1996). The Greco-Persian Wars. University of California Press.
59. Green, P. (2010). Diodorous Siculus The Persian Wars to the Fall of Athens Book 11-14. 34 (480-401 BC.). University of Texas Press.
60. Jacoby, F. (1995). Die Fragmente Der Griechischen Historiker. Brill.
61. Jursa, M. (2018a). Assur İmparatorluğu’nun Çöküşü ve Varisleri: Babiller, Medler ve Persler. Antik Yakındoğu. (Çev. L. T. Basmacı). Alfa Yayınları, 250-257.
62. Jursa, M. (2018b). Pers İmparatorluğu’nun Yapısı ve Assur Mirası. Antik Yakındoğu. (Çev. L. T. Basmacı). Alfa Yayınları, 265-270.
63. Jursa, M. (2018c), Büyük İskender’in Fetihleri. Antik Yakındoğu. (Çev. L. T. Basmacı). Alfa Yayınları, 271-272.
64. Kuhrt, A. (1983). The Cyrus Cylinder and Achaemenid Imperial Policy. JSOT, 25, 83-97.
65. Kuhrt, A. (2007). The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period. Vol. 2, Routledge.
66. Kuhrt, A. (2009). Eskiçağda Yakın Doğu. (C. II). (Çev. D. Şendil). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
67. Lateiner, D. (1989). The Historical Method of Herodotus. Toronto University Press.
68. Lendering, J. (2018). Büyük İskender (Çev. B. Sungur). Kronik Yayınları.
69. Marincola, J. (1997). Authority and Tradition in Ancient Historiography. Cambridge University Press.
70. Maurice, F. (1930). The Size of the Army of Xerxes in the Invasion of Greece in 480 BC. JHS, 50, 210-235.
71. Momigliano, A. (2011). Modern Tarihçiliğin Klasik Temelleri. (Çev. G. Ayas). İthaki Yayınları.
72. Özkan, S. (2023). Behistun Yazıtı’nda Bahsi Geçen Fiziksel Şiddet İçerikli Cezalar. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 10-1, 18-33.
73. Pease, S. J. (1934). Xenophon’s Cyropaedia, the Compleat General. CJ, 29, 6, 436-440.
74. Pomeroy, S. B. (2018). Antik Yunan’ın Kısa Tarihi. (Çev. O. Yarlıgaş). Alfa Yayınları.
75. Rawlinson, H. G. (1847). The Persian Cuneiform Inscription at Behistun. JRAS, Vol. X.
76. Roberts, A. (2021). Thoukydides. Eski Çağ’ın Büyük Komutanları. (Çev. K. A. Çetinalp). Kronik Yayınları, 109-117. Sarıkaya, S. (2012). Küçük Asya Klasik Dönem Historiografların Persika Eserleri ve Perslere Bakış Açıları. Mediterranean Journal of Humanities, II/2, 229-242.
77. Sarıkaya, S. (2021a). Plutarkhos, Artakserkses: Giriş, Çeviri ve Notlar. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
78. Sarıkaya, S. (2021b). Pers Kralı Artakserkses II Mnemon. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
79. Sidebottom, H. (2021). Antik Çağ’da Savaş. (Çev. F. Erduran). İKÜ Yayınevi.
80. Spaulding, O. L. (1932). Ancient Military Writers. CJ, 28, 657-669.
81. Stevanson, R. B. (1997). Persica: Greek Writing about Persia in the Fourth Century BC. Scottish Academic Press.
82. Stuttard, D. (2016). Antik Yunan Tarihi. (Çev. E. Gökyaran). Yapı Kredi Yayınları.
83. Wiesehöfer, J. (2003). Antik Pers Tarihi. (Çev. M. A. İnci). Telos Yayıncılık.
84. Wiesehöfer, J. (2020). Erken Pers: Antik Bir Dünya İmparatorluğunun Tarihi. (Çev. N. Ersoy). Totem Yayınları.
85. Yalazı, E. (2020). Klasik Çağ Hellen Siyasi İmgeleminde Persler: Bir Kent Devleti Tasavvuru. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 7/3, 1718-1757.
86. Yıldırım, N. (2016). İran Kültürü. Pinhan Yayıncılık.