Comedy As A Means Of Approaching Social Problems

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 546 - 565, 03.06.2025

Şebnem Telci Dereli

Öz

This study aims to examine the effects of comedy on individual and social transformation through philosophical and psychoanalytic perspectives. By considering comedy in the light of these theories, the research analyses its functions in depth. Based on the works of Alenka Zupancic, the conceptual relationship of comedy is elaborated. According to Zupancic, comedy is the aesthetic expression of incompleteness through humour. The study emphasises that comedy is not only a means of entertainment but also a powerful tool for questioning social and individual identities, morality and ethical values. In the introduction, the historical development of comedy from Ancient Greece to the present day is discussed and its role in social criticism is discussed. In the conclusion, comedy's approach to social problems and its effects on the audience are discussed in the light of Zupancic's analyses. In this context, comedy is evaluated as an element that can contribute to individual and social transformation.

Anahtar Kelimeler

Philosophy , Comedy , Humour , Alenka Zupancic , Psychoanalysis

Toplumsal Sorunlara Yaklaşım Aracı Olarak Komedi

Öz

Bu çalışma, komedinin bireysel ve toplumsal dönüşüm üzerindeki etkilerini felsefi ve psikanalitik perspektiflerle incelemeyi amaçlamaktadır. Komediyi bu kuramlar ışığında ele alan araştırma, onun işlevlerini derinlemesine analiz etmektedir. Alenka Zupancic'in eserleri temel alınarak komedinin kavramsal ilişkisi detaylandırılmıştır. Zupancic'e göre komedi, eksikliğin estetik bir biçimde mizah yoluyla ifade edilmesidir. Çalışmada komedinin yalnızca bir eğlence aracı değil aynı zamanda toplumsal ve bireysel kimliklerin, ahlak ve etik değerlerin sorgulanmasında güçlü bir araç olduğu vurgulanmaktadır. Giriş bölümünde, komedinin tarihsel gelişimi Antik Yunan'dan günümüze kadar ele alınmış ve toplumsal eleştirideki rolü tartışılmıştır. Sonuç bölümünde ise komedinin toplumsal sorunlara yaklaşımı ve izleyici üzerindeki etkileri Zupancic'in analizleri ışığında ele alınmıştır. Bu bağlamda komedi, bireysel ve toplumsal dönüşüme katkıda bulunabilecek bir unsur olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Felsefe , Komedi , Mizah , Alenka Zupancic , Psikanaliz

Etik Beyan

Bu makale “ GÜLME ÜZERİNE OYUN SAHNELEME PRATİĞİ: AZİZN NESİNİN KARA GÜLMECE OYUNU HADİ ÖLDÜRSENE CANİKOM ÖRNEĞİ" isimli doktora tezi çalışması kapsamında üretilmiştir. Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

• Akalın, E. (2020). Schopenhauer ve Varoluş Problemi. Felsefe ve İnsan Bilimleri Dergisi, 12(3), 45–60.
• Akyüz, Y. (2015). Aristophanes’in eserlerinde siyasal ironi ve barış. Temaşa: Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 2(1), 118–137.
• Aristotle. (1956). Nicomachean ethics (W. D. Ross, Trans,). Oxford University Press. (Orijinal eser M.Ö. 4. yüzyılda yazılmıştır)
• Bergson, H. (2015). Gülme: Komiğin Anlamı Üstüne Deneme. (Çev. Y. Avunç). Ayrıntı Yayınları.
• Berlant, L., & Ngai, S, (2024, Temmuz 27). Sustaining alternative worlds, On comedy and the politics of representation. Critical Inquiry, 50(3), 321–340.
• Bielińska, A. (2024). Lucky Breaks and Funny Coincidences: From the Tragedy of Desire to the Messianic Psychoanalysis of Love. Eidos. A Journal for Philosophy of Culture, 8 (1):69-97
• Critchley, S. (2002). On humour. Routledge.
• Deleuze, G. (1983). Cinéma 1: L'image-mouvement. Les Éditions de Minuit.
• Demirtaş, S. (2021). Schopenhauer ve İradenin Eleştirisi. Felsefi İncelemeler Dergisi, 18(1), 22–37.
• Elmacı, T., & Günaydın, C. K. (2022). Türk sinemasında kara mizahın sinemasal serüveni: Azizler ve Seni Buldum Ya filmlerinde dijital çağın psikopatolojisi. İmgelem, 6(11), 551–582.
• Freud, S. (2003). Espriler ve bilinçdışı ile ilişkileri (Çev. S. Alangu). Payel Yayınevi.
• Freud, S. (2011). Mizah. Psikanaliz yazıları: Mizah ve Psikanaliz. (Çev. A. Aydın). Metis Yayınları. (Orijinal eser 1927 yılında yayımlanmıştır).
• Hegel, G. W. F. (2017). Tinin fenomenolojisi (Çev. A. Yardımlı). İdea Yayınları. (Orijinal eser 1807 yılında yayımlanmıştır).
• Huzarski, M. (2024). Symptomatic comedy: On Alenka Zupancic’s The Odd One In and happiness, De Gruyter - Open Philosophy, 7(1), 1–15.
• Karabulut, M. (2022). Psikanaliz ve mizah. Klasik Türk Edebiyatında Gülmece ve Mizah, 11–16. Lacan, J. (1977). Écrits, A selection. W. W. Norton & Company.
• Lacan, J. (1991). The seminar of Jacques Lacan: Book XI, The four fundamental concepts of psychoanalysis. W. W. Norton & Company.
• Lintott, S, (2016). Superiority in humor theory. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 74(4), 347–358. https,//doi.org/10.1111/jaac.12302
• Lippitt, J. (1991). Philosophical perspectives on humour and laughter [Doctoral dissertation, Durham University].
• Pebesma, E. A. (2017). Laughing Doubles: The Duality of Humour [Master's thesis, The University of Western Ontario]. Canada.
• Plautus. (1968). Amphitryon. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
• Sivri, M., & Ciner, A. (2010). Plautus’un “Amphitryon” Adlı Eseri İle Molière ve Heinrich Von Kleist Uyarlamalarında Metinlerarasılık. Folklor/edebiyat, 16(63), 127-153.
• Sürücü, C., & Akın, B. A. (2024). Komedide egonun egoyla çarpışması: Plautus'un Amphitryon'u. Yedi, 32(1), 41–49.
• Sütçü, Ö. Y. (2022). Gülmenin Ciddiyeti: Üstünlük Teorisi. Ethos, Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar.
• Schopenhauer, A. (2000). İstenç ve tasarım olarak dünya. (Çev. F. Arıcı). Türkiye İş Bankası Yayınları. (Orijinal eser 1818 yılında yayımlanmıştır)
• Sypher, W. (1956). Comedy: Meaning and form. Doubleday.
• Taylor, G. (1988). Textual and Sexual Criticism: A Crux in" The Comedy of Errors". Renaissance Drama, 19, 195-225.
• Yıldırım, K. (2019). Schopenhauer ve Hayatın Uyumsuzluğu. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 15(4), 34–50.
• Yılmaz, A. A. (2022). Shakespeare'in Venedik Taciri oyunu ve Latin komedisi. Folklor/Edebiyat, 28(3), 1257–1268.
• Zupancic, A. (2011). Komedi: Sonsuzun Fiziği. (Çev. T. Birkan). Metis Yayınları.
• Zupancic, A. (2020). Preston Sturges and the end of laughter. Crisis and Critique, 7(1), 273–289.