The Political Struggle of Emperor Michael VIII Palaiologos from Nicaea to Constantinople

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 6, 542 - 557, 26.12.2025

Armağan Yılmaz

https://doi.org/10.5281/zenodo.18097817

Öz

Michael VIII Palaiologos (1259–1282) stands out as one of the most significant rulers to shape the political destiny of the Byzantine Empire. His recapture of Constantinople in 1261, which brought the Latin Empire to an end, marked a major turning point in Byzantine history and initiated a period of imperial recovery. The reign of Michael VIII Palaiologos was characterized by intensive efforts to reorganize the empire in both military and diplomatic spheres. Relations established with the Seljuk Turks, Bulgarians, Serbs, and Western powers demonstrate his ability to maintain a careful balance in foreign policy. At the same time, policies such as attempts at church union with the Papacy provoked serious internal opposition and generated discontent among the Orthodox Church and the wider population. Through economic and military reforms, Michael VIII Palaiologos sought to strengthen the empire, while relying on mercenaries and defensive strategies to limit potential threats from the West. Nevertheless, prolonged warfare and increasing financial burdens weakened the internal balance of the Byzantine state. While this period represents a determined effort to restore Byzantine power, it also laid the foundations for the internal conflicts and economic difficulties that would emerge in subsequent centuries.

Anahtar Kelimeler

Michael VIII Palaiologos , Byzantine Empire , Constantinople , Seljuks , Epirus

İmparator VIII. Mikhail Palaiologos’un İznik’ten Konstantinopolis’e Uzanan Siyasi Mücadelesi

Öz

VIII. Mikhail Palaiologos (1259–1282), Bizans İmparatorluğu’nun siyasi kaderini belirleyen en önemli hükümdarlardan biri olarak öne çıkmaktadır. 1261 yılında Latin İmparatorluğu’na son vererek Konstantinopolis’i geri alması, Bizans tarihinde bir dönüm noktası olmuş ve imparatorluğun yeniden toparlanma sürecini başlatmıştır. VIII. Mikhail Palaiologos’un hükümdarlık dönemi, Bizans’ın askerî ve diplomatik alanlarda yeniden yapılandırılmasına yönelik yoğun çabalarla şekillenmiştir. Selçuklu Türkleri, Bulgarlar, Sırplar ve Batılı güçlerle kurulan ilişkiler, onun dış politikada denge kurma yeteneğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, Papalık ile kilise birliği girişimleri iç politikada ciddi tepkilere yol açmış, Ortodoks Kilisesi ve halk arasında huzursuzluk yaratmıştır. Ekonomik ve askerî reformlarla imparatorluğun gücünü artırmaya çalışan VIII. Mikhail Palaiologos, paralı askerler ve savunma stratejileriyle Batı’dan gelebilecek tehditleri sınırlamayı hedeflemiştir. Ancak uzun süren savaşlar ve artan mali yükler, Bizans’ın iç dengelerini zayıflatmıştır. Bu dönem, Bizans’ın yeniden güç kazanma çabalarını temsil ederken aynı zamanda ilerleyen yüzyıllardaki sorunların da zeminini hazırlamıştır.

Anahtar Kelimeler

VIII. Mikhail Palaiologos , Bizans İmparatorluğu , Konstantinopolis , Selçuklular , Epir

Kaynakça

• Aksarayi, Kerimüddin Mahmud. (2000). Müsameretü’l ahbar ve müsayeretü’l ahyar (Çev. M. Öztürk). Türk Tarih Kurumu. (Original work published ca. 14th century).
• Akropolites, G. (2008). Vekayiname (Çev. B. Umar). Arkeoloji ve Sanat Yayınları. (Original work published ca. 13th century).
• Ayönü, Y. (2014). Selçuklular ve Bizans. Türk Tarih Kurumu.
• Barthold, W. (1997). Batu. İçinde İslâm Ansiklopedisi (C. 2, ss. 351–353). Millî Eğitim Basımevi. (Original work published 1930).
• Barthold, W. (1997). Hülagu. İçinde İslâm Ansiklopedisi (C. 6, ss. 581–582). Millî Eğitim Basımevi. (Original work published 1934).
• Bartusis, M. C. (1992). The late Byzantine army: Arms and society, 1204–1453. University of Pennsylvania Press.
• Baştav, Ş. (2015). Bizans İmparatorluğu tarihi: Son devir (1261–1461). Bilge Kültür Sanat.
• Chapman, C. (1926). Michel Paléologue, restaurateur de l’Empire byzantin (1261–1282). Paris.
• Cheynet, J.-C. (2016). Bizans tarihi (Çev. İ. Yerguz). Dost Kitabevi. (Original work published 2007).
• Cüveyni, A. (2013). Tarih-i cihan-güşa (Çev. M. Öztürk). Türk Tarih Kurumu. (Original work published 13th century).
• Daş, M. (2006). Bizans’ın düşüşü. Yeditepe Yayınevi.
• Diehl, C. (2018). Bizans İmparatorluğu tarihi (Çev. S. Sezer). İnkılap Yayınevi. (Original work published 1919).
• Gardner, A. (1912). The Lascarids of Nicea: The story of an empire in exile. Methuen.
• Geanakoplos, D. J. (1959). Emperor Michael Palaeologus and the West, 1258–1282. Harvard University Press.
• Gregoras, N. (1830–1845). Byzantina historia (Haz. L. Schopen & I. Bekker, C. 1–3). Bonn. (Original work published 14th century).
• Gregory Abu’l Farac. (1999). Abu’l Farac tarihi (C. 2) (Çev. Ö. R. Doğrul). Türk Tarih Kurumu. (Original work published 13th century).
• Kafalı, M. (1992). Batu Han. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 5, ss. 208–210). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Kazhdan, A. (1991). Konostaulos. Oxford Dictionary of Byzantium (Vol. 2, p. 1147). Oxford University Press.
• Luznycky, G. (2003). Arsenius Autorianus, Patriarch of Constantinople. New Catholic Encyclopedia (2nd ed., Vol. 1, pp. 735–736). Catholic University of America Press.
• Madgearu, A. (2017). The Asanids: The political and military history of the Second Bulgarian Empire (1185–1280). Brill.
• Miller, W. (1908). The Latins in the Levant (1204–1566). E. P. Dutton.
• Nicol, D. M. (1984). The despotate of Epiros (1267–1479). Cambridge University Press.
• Nicol, D. M. (2016). Bizans’ın son yüzyılları (1261–1453) (Çev. B. Umar). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Original work published 1972).
• Norwich, J. J. (2013). Bizans: Gerileme ve çöküş (MS 1082–1453) (Çev. H. Riegel). Kabalcı. (Original work published 1995).
• Ostrogorsky, G. (2011). Bizans devleti tarihi (Çev. F. Işıltan). Türk Tarih Kurumu. (Original work published 1940).
• Pachymeres, G. (1835). De Michaele et Andronico Palaeologis (Haz. I. Bekker, C. 1–2). Bonn. (Original work published 14th century).
• Setton, K. M. (1976). The papacy and the Levant (1204–1571) (Vol. 1). American Philosophical Society.
• Sevim, A. (2002). Keyhüsrev I. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 25, ss. 347–349). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Sevim, A. (2004). Keyhüsrev II. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 25, ss. 349–350). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Sevim, A. (2014). Selçuklu devletleri tarihi. İçinde E. Merçil (Ed.), Selçuklu devletleri tarihi (ss. 584–587). Türk Tarih Kurumu.
• Stathakopoulos, D. (2014). Bizans İmparatorluğu’nun kısa tarihi (Çev. C. Atay). İletişim Yayınları. (Original work published 2009).
• Sümer, F. (2002). Kılıçarslan IV. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 25, ss. 404–405).Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Sümer, F. (2002). Keykavus II. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 25, ss. 355–357). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Sümer, F. (2002). Keykubad II. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 25, ss. 359–360). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Turan, O. (1971). Selçuklular zamanında Türkiye. Türkiye Neşriyat Yurdu.
• Turan, O. (1997). Keyhüsrev II. İçinde İslâm Ansiklopedisi (C. 6, ss. 620–629). Millî Eğitim Basımevi.
• Turan, O. (1997). Keykavus II. İslâm Ansiklopedisi (C. 6, ss. 642–643). Millî Eğitim Basımevi.
• Vasiliev, A. A. (2016). Bizans İmparatorluğu tarihi (Çev. T. Alkoç). Alfa Yayınları. (Original work published 1928).
• Yılmaz, A. (2019). Bizans İmparatoru VIII. Mikhail Palaiologos (hayatı ve siyasi faaliyetleri) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kâtip Çelebi Üniversitesi.
• Yuvalı, A. (1998). Hülagu. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 18, ss. 475–479). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.