Gazi Primary School in Merkezefendi District of Denizli Province among the Early Republican Period School Buildings

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 3, 361 - 394, 28.07.2025

Meryem Yıldız

https://doi.org/10.46868/atdd.2025.947

Öz

With the proclamation of the Republic, public buildings were designed and intensive construction activities started in the newly founded country. Educational buildings are at the forefront of these activities. The most important reason for this is that the administration, which wants to establish a systematic organisation system, redesigns education and training with new principles and reforms, and builds schools where male and female students receive education together, away from religious sanctions and built with a secular education understanding. Gazi School, which has been continuing education uninterruptedly since its construction until today, is one of the type projects sent from Ankara, which embodies the characteristics of the I. National Architectural style. The school was built in a rectangular plan scheme. In Denizli, the rectangular plan scheme is seen in most of the historical schools built in the Early Republican Period, and Gazi School is one of them. In addition to reflecting the architectural features of the First National Architecture Period, it also incorporates the traditional architectural features formed in Anatolia. Similar examples can be seen in many cities in Anatolia in terms of plan and facade features.

Anahtar Kelimeler

Early Republican Period , I. National Architecture Period , Denizli , Gazi School

Erken Cumhuriyet Dönemi Okul Yapılarından Denizli İli Merkezefendi İlçesinde Yer Alan Gazi İlkokulu

Öz

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte temelleri yeni atılan ülkede; kamu yapıları tasarlanarak, yoğun imar faaliyetleri başlamıştır. Eğitim yapıları bu faaliyetlerin başında yer almaktadır. Bunun en önemli nedeni ise sistematik bir örgütlenme sistemi kurmak isteyen yönetimin; yeni ilke ve inkılaplar ile eğitim ve öğretimi yeniden tasarlayarak, kız ve erkek öğrencilerin birlikte eğitim aldığı, dini yaptırımlardan uzak, laik bir eğitim anlayışıyla inşa edilen okullar inşa etmektir. İnşa edildiği tarihten itibaren günümüze kadar kesintisiz olarak eğitime devam eden Gazi Okulu, I. Ulusal Mimari üslup özelliklerini bünyesinde barındıran, Ankara’dan gönderilen tip projelerden birisidir. Okul, dikdörtgen bir plan şemasında inşa edilmiştir. Denizli’de dikdörtgen plan şeması Erken Cumhuriyet Dönemi’nde inşa edilen tarihi okullarının çoğunda görülmekte olup, Gazi Okulu da bunlardan bir tanesidir. Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi mimari özelliklerini yansıtmasının yanı sıra Anadolu’da oluşan geleneksel mimari özellikleri de bünyesinde barındırmaktadır. Plan ve cephe özellikleri olarak Anadolu’daki birçok şehirde benzer örnekleri karşımıza çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Erken Cumhuriyet Dönemi , I. Ulusal Mimarlık Dönemi , Denizli , Gazi Okulu

Kaynakça

• Fakültesi Yayını.
• Aslanoğlu İ. (1984). Birinci ve İkinci Mimarlık Akımları Üzerine Düşünceler, Mimaride Türk Milli Üslubu Semineri, İstanbul 11(12), 41-51.
• Cirtil Ö. S. (2008). Denizli Gazi Mustafa Kemal İlköğretim Okulu, Türk Kültür Tarihinde Denizli ve Kentleşme Sorunları Sempozyumu Bildiriler, 436-445.
• Gürsoy, E. (2019). Uşak’ta Erken Cumhuriyet Dönemi İlkokul Mimari Yapısı: Gazi Mustafa Kemal İlkokulu Örneği, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(69), 32-40.
• Sözen M. (1984). Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarlığı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Sözen M. (1984). Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu ve Mimarları, Mimaride Türk Milli Üslubu Semineri, İstanbul 11(12), 35-39.
• Özgün, S. (2000). Denizli’deki Kamu Yapıları (1876-1940) [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. Yök Tez.
• Yaldız E. Parlak Ö. (2018). Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi Kamu Yapıları. International Socıal Sciences Studıes Journal, 4 (24), 4930-4947.
• Yıldız, M. (2022). Denizli’deki Erken Cumhuriyet Dönemi Okul Yapılarının Mimari Özelliklerine Genel Bir Bakış. Akademik Tarih Ve Düşünce Dergisi, 9 (3), 964-996.
• Yıldız, M. (2023). Ortaçağdan Cumhuriyet’e Sanat Tarihi Çalışmaları. H. C. Öztürker Demir (Ed.). Erken Cumhuriyet Okul Yapılarına Bir Örnek: Denizli Karaçay İlk Mektebi (253-282). Paradigma Akademi Yayınları.
• https://parselsorgu.tkgm.gov.tr/#ara/idari/138903/7456/1/1741447549306