The Zangezur Corridor and Neoimperial Confrontations: Azerbaijan’s Balancing Role

Öz

This article analyses the geopolitical, geoeconomic and strategic importance of the Zangezur Corridor in the context of the contemporary international relations system. The main objective of the study is to demonstrate that the corridor is not only a transport route, but also a strategic platform where the neo-imperial interests of global powers intersect and regional power balances are reshaped. It is emphasised that Azerbaijan has become not only a transit country but also an initiator and organiser of regional cooperation and stability mechanisms. India and Iran's objections to the corridor are evaluated within the framework of geopolitical concerns. India's prioritisation of the North-South Transport Corridor and its perception of Zangezur as a strategic competitor contradict the principles of open access of the Ashgabat Agreement. Iran's declaration of this corridor as a ‘red line’ is interpreted as a neo-imperial attitude reflecting its desire to maintain its influence over regional transport networks. The study also assesses the corridor's compatibility with China's Belt and Road Initiative, its advantages over the INSTC, and its contribution to Azerbaijan-Turkey economic-logistics relations.

Anahtar Kelimeler

• Neo-imperialism
• Zangezur
• Energy
• Central Corridor
• East-West

Zengezur Koridoru ve Neoemperyal Çatışmalar: Azerbaycan’ın Dengeleyici Rolü

Öz

Bu makalede, Zengezur Koridoru’nun çağdaş uluslararası ilişkiler sistemi bağlamında jeopolitik, jeoekonomik ve stratejik önemi analitik bir yaklaşımla incelenmektedir. Çalışmanın temel amacı, koridorun yalnızca bir ulaşım hattı değil, aynı zamanda küresel güçlerin neoemperyal çıkarlarının kesiştiği ve bölgesel güç dengelerinin yeniden şekillendiği stratejik bir platform olduğunu ortaya koymaktır. Azerbaycan’ın sadece bir transit ülke olmaktan çıkarak, bölgesel iş birliği ve istikrar mekanizmalarının teşebbüskarı ve düzenleyicisi konumuna geldiği vurgulanmaktadır. Hindistan ve İran’ın koridora yönelik itirazları jeopolitik kaygılar çerçevesinde değerlendirilmektedir. Hindistan’ın Kuzey–Güney Ulaştırma Koridoru’na öncelik vermesi ve Zengezur’u stratejik bir rakip olarak görmesi, Aşkabat Anlaşması’nın açık erişim ilkeleriyle çelişmektedir. İran’ın bu koridoru “kırmızı çizgi” ilan etmesi ise bölgesel ulaşım ağları üzerindeki etkisini koruma isteğini yansıtan neoemperyal bir tutum olarak yorumlanmaktadır. Çalışma ayrıca, koridorun Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi ile uyumluluğunu, INSTC’ye kıyasla avantajlarını ve Azerbaycan–Türkiye ekonomik-lojistik ilişkilerine katkılarını değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Neo-Emperyalizm
• Zengezur
• Enerji
• Orta Koridor
• Doğu-Batı

Kaynakça

1. Askhabadskoye sotsial'no-mediynoye transportnoye prostranstvo. (2021). Grazhdanskaya politika, vypusk 1, str. 25–31.
2. İran “Zengezur Koridoru”nu kendi “kırmızı çizgisi” olarak görüyor. (6 Eylül 2024). BBC News Azerbaycanca.
3. İran ve Rusya’yı karşı karşıya getiren Zengezur Koridoru: Azerbaycan’ın “B” Planı – Analiz. (16 Eylül 2024). Report.az.
4. Khan, K. H. & Koch, H. (2024). India’s Economic Corridor Initiatives: INSTC and Chabahar Port. Routledge, Taylor & Francis, 3–19.
5. Mahmudov, C. (2022). Zengezur Koridoru’nun Türk Dünyası için Sosyo-Ekonomik Önemi. ResearchGate. https://www.researchgate.
6. Memmedov, S. (2023). Zengezur koridoru neden Hindistan’ı endişelendiriyor? Xalq Qezeti.
7. Rakhmanov, F. (2022). Neoimperskiye interesy v Yevrazii: transportirovka kak sredstvo oplaty. Vostok. Vypusk, 4. 65–72.
8. Sullivan, J. (2020). India’s Strategic Concerns in Central Asia and the Zangezur Corridor. Global Affairs Review, 5 (4), 112–119.

9. Umarova, N. (11 Temmuz 2024). On the Prospects of the Zangezur Corridor for Central Asia. Caspian Policy Center.
10. Qurbanov F. (26 Ocak 2023). İran ve Rusya’yı karşı karşıya getiren Zengezur Koridoru: Azerbaycan’ın “B” Planı. Analiz. Report.az.
11. Zengezur Koridoru: Küresel Güçlerin İlgi Merkezi. (5 Ekim 2023). Respublika News.