Avrupa Birliği ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin «Avrupa Yeşil Mutabakati» (European Green Deal) Kapsaminda İş Birliği

Öz

Artan küresel çevresel ve iklimsel zorluklar koşullarında sürdürülebilir kalkınma ve çevresel güvenlik, uluslararası gündemde merkezi bir yer tutmaktadır. 2050 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşmayı hedefleyen «Avrupa Yeşil Mutabakatı» (European Green Deal) stratejisini uygulayan Avrupa Birliği, uluslararası enerji iş birliğine yönelik yeni yaklaşımlar geliştirmektedir. Bu bağlamda, önemli bir enerji potansiyeline ve stratejik bir jeopolitik konuma sahip olan Azerbaycan Cumhuriyeti ile iş birliği özel bir önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Avrupa Birliği ile Azerbaycan arasındaki çevresel ve enerji alanlarındaki iş birliğinin temel yönlerini ve mekanizmalarını analiz etmektir. Çalışmada, yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesi, enerji sektörünün karbonsuzlaştırılması ve çevre dostu teknolojilerin uygulanmasına ilişkin konular ele alınmaktadır. Araştırmanın metodolojik temelini, Avrupa Birliği’nin normatif-hukuki düzenlemeleri, Azerbaycan’ın stratejik belgeleri ve hayata geçirilen ikili projelerin disiplinlerarası analizi oluşturmaktadır. Araştırma bulguları, tarafların ekonomik çıkarlarını ve küresel iklim hedeflerini dikkate alan dengeli bir yaklaşımın geliştirilmesi koşuluyla, ortaklığın derinleştirilmesi açısından önemli bir potansiyelin bulunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Avrupa Yeşil Mutabakatı
• AB–Azerbaycan iş birliği
• yenilenebilir enerji
• düşük karbonlu ekonomi
• enerji güvenliği

Cooperation between the European Union and the Republic of Azerbaijan within the Framework of the “European Green Deal”

Abstract

In the context of escalating global environmental and climate challenges, sustainable development and environmental security occupy a central place on the international agenda. The European Union, implementing the strategy of the “European Green Deal,” aimed at achieving climate neutrality by 2050, is shaping new approaches to international energy cooperation. In this context, cooperation with the Republic of Azerbaijan, which possesses significant energy potential and an important geostrategic position, acquires particular importance. The purpose of this study is to analyze the key directions and mechanisms of environmental and energy cooperation between the European Union and Azerbaijan. The paper examines issues related to the development of renewable energy sources, the decarbonization of the energy sector, and the implementation of environmentally friendly technologies. The methodological basis of the study consists of an interdisciplinary analysis of the regulatory and legal acts of the European Union, strategic documents of Azerbaijan, and implemented bilateral projects. The research findings indicate the existence of significant potential for deepening the partnership, provided that a balanced approach is developed that takes into account the economic interests of the parties and global climate goals.

Keywords

• European Green Deal
• EU–Azerbaijan cooperation
• renewable energy
• low-carbon economy
• energy security

СОТРУДНИЧЕСТВО ЕВРОПЕЙСКОГО СОЮЗА И АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ РЕСПУБЛИКИ В РАМКАХ «ЕВРОПЕЙСКОГО ЗЕЛЁНОГО КУРСА» (EUROPEAN GREEN DEAL)

Öz

В условиях нарастающих глобальных экологических и климатических вызовов устойчивое развитие и экологическая безопасность занимают центральное место в международной повестке. Европейский Союз, реализующий стратегию «Европейский зелёный курс» (European Green Deal), ориентированную на достижение климатической нейтральности к 2050 году, формирует новые подходы к международному энергетическому сотрудничеству. В данном контексте особое значение приобретает взаимодействие с Азербайджанской Республикой, обладающей значительным энергетическим потенциалом и важным геостратегическим положением. Цель исследования заключается в анализе ключевых направлений и механизмов экологического и энергетического сотрудничества между Европейским Союзом и Азербайджаном. В работе рассматриваются вопросы развития возобновляемых источников энергии, декарбонизации энергетического сектора и внедрения экологически чистых технологий. Методологическую основу исследования составляет междисциплинарный анализ нормативно-правовых актов Европейского Союза, стратегических документов Азербайджана и реализуемых двусторонних проектов. Результаты исследования свидетельствуют о наличии значительного потенциала для углубления партнёрства при условии выработки сбалансированного подхода, учитывающего экономические интересы сторон и глобальные климатические цели.

Anahtar Kelimeler

• Европейский зелёный курс
• сотрудничество ЕС и Азербайджана
• возобновляемая энергетика
• низкоуглеродная экономика
• энергетическая безопасность

Kaynakça

1. A., R. (2021, June 3). BP postroit solnechnuju jelektrostanciju v Zangilan-Dzhebrail'skoj zone [BP will build a solar power plant in the Zangilan–Jabrayil zone]. Report.az. https://report.az/ru/energetika/bp-postroit-solnechnuyu-elektrostanciyu-v-zangilan-dzhebrailskoj-zone/ (in Russian).
2. Akhundov, K. (n.d.). ES podderzhit proizvodstvo v Azerbajdzhane «zelenogo» vodoroda [The EU will support green hydrogen production in Azerbaijan]. Caliber.az. https://caliber.az/post/es-podderzhit-proizvodstvo-v-azerbajdzhane-zelenogo-vodoroda (in Russian). Azerbajdzhan sovershaet proryv v vozobnovljaemoj jenergetike. (2022, March 16). Day.az. https://news.day.az/economy/1445038.html (in Russian).
3. COP29: Azerbajdzhan vnosit vklad v bor'bu s izmeneniem klimata. (2024, August 24). AZERTAC. https://azertag.az/ru/xeber/cop29_azerbaidzhan_vnosit_vklad_v_borbu_s_izmeneniem_klimata-3148994 (in Russian).
4. Energetika Nazirliyi bp ilə Zəngilan/Cəbrayıl zonasında 240 MVt gücündə günəş enerjisi layihəsi üzrə əməkdaşlığa başlayır. (2021, June 6). Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi. https://minenergy.gov.az/az/xeberler-arxivi/energetika-nazirliyi-bp-ile-zengilancebrayil-zonasinda-240-mvt-gucunde-gunes-enerjisi-layihesi-uzre-emekdasliga-baslayir
5. EUGreenDeal — for our future, for the future of our planet. (n.d.). https://surl.li/xmdfgo European Commission. (2006). Green paper: A European strategy for sustainable, competitive and secure energy. https://europa.eu/documents/comm/green_papers/pdf/com2006_105_en.pdf
6. I., V. (2023, October 30). Garadagskaja solnechnaja jelektrostancija i ee rol' v formirovanii «zelenogo koridora» Kaspijskoe more – Chernoe more [Garadagh solar power plant and its role in forming the Caspian Sea–Black Sea green corridor]. Stem-Lab.az. https://stem-lab.az/article/qaradaqskaya-solnechnaya-elektrostantsiya-i-ee-rol-v-formirovanii-zelenogo-koridora (in Russian).
7. Il'ham Aliev prinjal uchastie v otkrytii 9-go ministerskogo zasedanija v ramkah Konsul'tativnogo soveta Juzhnogo gazovogo koridora i 1-go ministerskogo zasedanija v ramkah Konsul'tativnogo soveta po zelenoj jenergii. (2023, February 3). President.az. https://president.az/ru/articles/view/58807 (in Russian).
8. İ., Ə. (2023). İnkişaf – məqsədimizdir (Book 125, January–February 2023). Azərnəşr.

9. İ., Ə. (2023). İnkişaf – məqsədimizdir (Book 131, September–November 2023). Azərnəşr.
10. Jenergeticheskie proekty Azerbajdzhana. (n.d.). President.az. https://president.az/ru/pages/view/azerbaijan/contract (in Russian).
11. Leonard, M., Pisani-Ferry, J., Shapiro, D., Tagliapietra, S., & Wolff, G. (2021). Geopolitika «Zelenoj sdelki» Evropejskogo sojuza [The geopolitics of the European Green Deal]. Vestnik mezhdunarodnyh organizacij, 16(2), 204–235. (in Russian).
12. N., A. (2022, June 3). Ustanovlennaja moshhnost' offshornoj vetrojenergetiki v Azerbajdzhane k 2040 g. mozhet dostich' 7,2 GVt – dorozhnaja karta. NANGS. https://nangs.org/news/renewables/wind/ustanovlennaya-moshchnost-offshornoj-vetroenergetiki-v-azerbajdzhane (in Russian).
13. N., A. (2023, December 15). «ZELENYJ» jeksport. V Azerbajdzhane do 2030 goda planiruetsja sozdat' 7 GVt generirujushhih moshhnostej v sfere VIJe. RegionPlus.az. https://regionplus.az/ru/articles/view/8201 (in Russian).
14. Prezident Il'ham Aliev prinjal uchastie v ceremonii zakladki fundamenta vetrjanoj jelektrostancii «Hyzy–Absheron». (2021, January 13). AZERTAC. https://azertag.az/ru/xeber/1974256 (in Russian).
15. Rasporjazhenie Prezidenta Azerbajdzhanskoj Respubliki ob utverzhdenii «Nacional'nyh prioritetov social'no-jekonomicheskogo razvitija: Azerbajdzhan 2030». (2021, February 2). President.az. https://president.az/ru/articles/view/50474 (in Russian). Rasporjazhenie Prezidenta Azerbajdzhanskoj Respubliki o merah po sozdaniju zony «zelenoj jenergii» na osvobozhdennyh ot okkupacii territorijah Azerbajdzhanskoj Respubliki. (2021, May 3). President.az. https://president.az/ru/articles/view/51355 (in Russian).
16. Roland Kobia: U Azerbajdzhana bol'shie vozmozhnosti dlja razvitija al'ternativnyh istochnikov jenergii. (2012, April 12). Day.az. http://news.day.az/economy/326389.html (in Russian).
17. Sostojalas' trehstoronnjaja vstrecha ministrov jekonomiki i jenergetiki Azerbajdzhana, Uzbekistana i Kazahstana. (2023, November 14). AZERTAC. https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalas_trehstoronnyaya (in Russian).
18. V Buhareste podpisano soglashenie o strategicheskom partnerstve v oblasti zelenoj jenergii mezhdu pravitel'stvami Azerbajdzhana, Gruzii, Rumynii i Vengrii. (2022, December 17). President.az. https://president.az/ru/articles/view/58222 (in Russian).
19. Zakon Azerbajdzhanskoj Respubliki «Ob ispol'zovanii istochnikov vozobnovljaemoj jenergii pri proizvodstve jelektrojenergii» ot 31 maja 2021 goda № 339-VIQ. (2021, May 31). https://surl.li/wzjtej (in Russian).